Stanisław Sołtyk herbu Sołtyk (ur. 16 grudnia 1752, zm. 4 czerwca 1833) – senator-wojewoda Królestwa Polskiego, marszałek Sejmu Księstwa Warszawskiego, podstoli wielki koronny w latach 1784–1789, starosta olsztyński w 1789 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 86., poseł na Sejm Czteroletni z województwa krakowskiego w 1790 roku, należał do najczynniejszych w przygotowaniu i przeprowadzeniu konstytucji 1791.
Życiorys Był synem Macieja, kasztelana warszawskiego, synowcem Kajetana Ignacego, biskupa krakowskiego. W 1783 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006, s. 190.. 13 maja 1788 otrzymał Order Orła BiałegoStanisław Łoza, Order Orła Białego, Warszawa 1939, s. 53..
W 1790 roku był członkiem Komisji Porządkowej Cywilno-Wojskowej województwa krakowskiego dla powiatów ksiąskiego i lelowskiego, mylnie zapisany jako eks-podstoli krakowski. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy Rządowej.
W 1794 w tajnej misji od Kościuszki do dworu wiedeńskiego, internowany przez Austriaków. Od 1795 na emigracji, odgrywał czołową rolę, należał do pierwszych inicjatorów legionów, był mężem zaufania sprzysiężeń krajowych (pod imieniem Weygtynowskiego). Parokrotnie więziony przez Prusaków i Austriaków, w 1800 dał inicjatywę stworzenia Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w 1802 należał (wraz z Tadeuszem Czackim) do inicjatorów założenia Towarzystwa Handlowego, celem eksportu zboża przez Morze Czarne. W 1809 czynny w powstaniu galicyjskim. W tym samym czasie (1809) był prefektem departamentu radomskiego w Księstwie Warszawskim. W 1811 marszałek sejmu Księstwa Warszawskiego. Członek deputacji Rady Generalnej Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego do Napoleona w 1812 rokuDziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 9, s. 71.. Za Królestwa prezes Centralnego Komitetu Towarzystwa Patriotycznego. W 1825 senator-kasztelan (1826–1829) więzień stanu, przewodniczył w 1829 spiskowi koronacyjnemu. Stanął jako oskarżony przed sądem, jednak uzyskał wyrok uniewinniający, m.in. dzięki postawie swojego obrońcy Marcelego Tarczewskiego. Po wybuchu powstania listopadowego uczczony, jako patriarcha walki o wolność, tytułem senatora-wojewody. Jako senator podpisał 25 stycznia 1831 roku akt detronizacji Mikołaja I RomanowaDayarusz Sejmu z R. 1830-1831, wydał Michał Rostworowski, T. I, Kraków 1907, s. 244..
Rozbudował i zmodernizował zakłady metalowe w Chlewiskach.
W 1779 roku był dozorcą loży wolnomularskiej pod Trzema Hełmami, w XVIII wieku i w 1811/1812 roku członek loży Świątynia IzisStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 307..
Przypisy
Bibliografia Tomasz Palacz, Ziemia Szydłowiecka w historii i kulturze kielecczyzny, Zakłady Graficzne Jędrzejów, 1971
Linki zewnętrzne Stanisław Sołtyk h. własnego Internetowy Polski Słownik Biograficzny Stanisław Sołtyk h. wł. (ID: dw.14983) M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego Stanisław Sołtyk – publikacje i rękopisy w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Członkowie deputacji Rady Generalnej Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego do Napoleona 1812 Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Członkowie Towarzystwa Patriotycznego (1821–1826) Kategoria:Członkowie Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej Kategoria:Komisarze Komisji Porządkowych Cywilno-Wojskowych (województwo krakowskie) Kategoria:Marszałkowie Sejmu Księstwa Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Stanisław Sołtyk Kategoria:Podstolowie wielcy koronni Kategoria:Posłowie Sejmu Czteroletniego (1790–1792) Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wolnomularze (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Senatorowie Królestwa Polskiego (powstanie listopadowe) Stanisław Sołtyk Kategoria:Starostowie olsztyńscy Kategoria:Sygnatariusze asekuracji 2 maja 1791 Kategoria:Sygnatariusze aktu detronizacji Mikołaja I Romanowa (1831) Kategoria:Senatorowie-kasztelanowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Internowani w Cesarstwie Austrii Kategoria:Urodzeni w 1752 Kategoria:Zmarli w 1833