Szczekuszka amerykańska (Ochotona princeps) – gatunek ssaka z rodziny szczekuszkowatych (Ochotonidae).
Zasięg występowania Szczekuszka amerykańska występuje w Ameryce Północnej i zamieszkuje w zależności od podgatunku: O. princeps princeps – północne Góry Skaliste, południowo-zachodnia Kanada (południowo-wschodnia Kolumbia Brytyjska, południowo-zachodnia Alberta) i północno-zachodnie Stany Zjednoczone (od Montany i Idaho po północno-wschodnią Nevadę i północne Kolorado). O. princeps fenisex – Góry Nadbrzeżne i Góry Kaskadowe, południowo-zachodnia Kanada (południowa Kolumbia Brytyjska) i północno-zachodnie Stany Zjednoczone (Waszyngton, zachodni Oregon). O. princeps saxatilis – południowe Góry Skaliste, Stany Zjednoczone (Kolorado, północny Nowy Meksyk). O. princeps schisticeps – Sierra Nevada i Wielka Kotlina, południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (wschodni Oregon, wschodnia Kalifornia, Nevada, południowo-zachodni Utah). O. princeps uinta – Uinta Mountains i pasmo Wasatch w środkowym Utah, zachodnie Stany Zjednoczone.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1828 roku brytyjski przyrodnik John Richardson i nadał mu nazwę Lepus (Lagomys) princeps. Holotyp pochodził z obszaru w pobliżu źródeł rzeki Athabaska, w stanie Alberta, w Kanadzie.
O. princeps należy do podrodzaju Pika. Gatunek ten wcześniej obejmował O. collaris, ale ten siostrzany takson okazał się odrębny na podstawie morfologii, chromosomów i markerów genetycznych. Oba gatunki tworzą grupę siostrzaną, ale dystans genetyczny między nimi jest dość znaczny. Liczba podgatunków O. princeps zmniejszyła się z trzydziestu sześciu do pięciu. Najnowsza taksonomia dotycząca podgatunków opiera się na markerach mtDNA i nDNA i częściowo koreluje z morfologią i bioakustyką. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają pięć podgatunków.
Etymologia Ochotona: mongolska nazwa ochodona dla szczekuszki. princeps: , principis 'książę, wódz, przywódca', od primus 'główny', od forma wyższa od prior, prius 'pierwszy'; capere 'brać'. fenisex: łac. fenisex, fenisecis 'kosiarz, wiejski'. saxatilis: łac. saxatilis 'bywalec skał, odwiedzający skały', od saxum, saxi 'kamień, skała'. schisticeps: późnołac. schistus 'łupek', od lapis schistos 'kamień rozszczepialny', od gr. σχιστος skhistos 'rozszczepiony', od σχιζω skhizō 'podzielić'; łac. -ceps '-głowy', od caput, capitis 'głowa'. uinta: Uinta Mountains, Utah, Stany Zjednoczone.
Morfologia Długość ciała 160–200 mm, długość ucha 23–26 mm, długość tylnej stopy 27–34 mm; masa ciała 121–176 g. Z wyglądu podobna do świnki morskiej, sierść brązowa. Małe półkoliste, zaokrąglone uszy. Owłosiony spód łapek.
Ekologia Środowisko życia Obszary skaliste i strome rumowiska na wysokości 2,5-4 tys. m n.p.m. Na północy, w Kolumbii Brytyjskiej, zbocza położone już na wysokości 500 m n.p.m. i niżej.
Tryb życia Aktywne w ciągu dnia, żyją w dużych dobrze zorganizowanych koloniach. Porozumiewają się za pomocą gwizdów i głosów przypominających szczekanie (stąd też nazwa), używając całej gamy odmiennych tonów. Wykazują silny terytorializm, przy czym rewiry sąsiadujących samic i samców tworzących pary nakładają się na siebie. W maju lub czerwcu po ciąży trwającej miesiąc rodzi się 2-6 młodych. Są one nagie i ślepe. Późnym latem może przyjść na świat drugi miot. Szczekuszki często padają ofiarą drapieżników, szczególnie ptaków. Odżywiają się różnymi gatunkami traw, bylin, krzewinek, mchów i porostów. Zwierzęta te nie zapadają w sen zimowy, aby dostać się do pożywienia, kopią tunele w śniegu. Zapasy robią przez znoszenie dużych ilości świeżych części roślin i suszenie ich pod blokami skalnymi.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ssaki Ameryki Północnej Kategoria:Szczekuszkowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1828 roku