Marcin Święcicki (ur. 17 kwietnia 1947 w Warszawie) – polski polityk i ekonomista, w 1989 sekretarz KC PZPR, w latach 1989–1991 minister współpracy gospodarczej z zagranicą w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, w latach 1994–1999 prezydent miasta stołecznego Warszawy, poseł na Sejm X, II, VII i VIII kadencji (1989–1991, 1993–1996, 2011–2019).
Życiorys Wykształcenie, działalność zawodowa i społeczna W młodości uprawiał skok w dal, był mistrzem Polski juniorów w 1963. Zdobył w tej konkurencji brązowy medal na mistrzostwach Europy juniorów (Odessa 1966). W tym samym roku zajął trzecie miejsce podczas mistrzostw Polski seniorów. W 1967 ustanowił wynikiem 7,68 metra rekord Polski juniorów.
Uczęszczał do Szkoły Podstawowej nr 85 im. Benito Juareza przy ul. Narbutta w Warszawie. Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1965). W latach 1965–1972 działał w Klubie Inteligencji Katolickiej. W 1970 ukończył studia socjologiczne w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, a w następnym roku uzyskał magisterium w Instytucie Nauk Ekonomicznych tej uczelni. W 1981 uzyskał stopień naukowy doktora nauk ekonomicznych w Instytucie Planowania Komisji Planowania przy Radzie Ministrów. W ramach stypendium kształcił się w Stanach Zjednoczonych, został absolwentem studiów podyplomowych z ekonomii na George Washington University (1976) i na Uniwersytecie Harvarda (1985), gdzie za pośrednictwem ojca poznał Jana Nowaka-Jeziorańskiego. W 1986 był stypendystą Programu Fulbrighta na Georgetown University. W latach 80. wygłaszał referaty na seminariach Leszka Balcerowicza w Szkole Głównej Planowania i Statystyki.
W latach 2002–2005 był koordynatorem Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie do spraw ekonomicznych i ochrony środowiska we Wiedniu. Następnie, do końca marca 2011, pełnił funkcję dyrektora ośrodka analitycznego UNDP Blue Ribbon Analytical Center w Kijowie.
Zaangażował się w działalność społeczną na rzecz Warszawy. W 2001 objął funkcję przewodniczącego Społecznego Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami im. Jerzego Waldorffa. W 1997 stanął na czele Komitetu Budowy Muzeum Historii Żydów Polskich (później został przewodniczącym Komitetu Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin). Został również członkiem Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego, a także przewodniczącym Związku Stowarzyszeń Forum Ruchu Europejskiego.
Działalność polityczna mały|Marcin Święcicki i Michał Szczerba na demonstracji solidarności z Ukrainą (2022) Od 1967 członek Związku Młodzieży Socjalistycznej, usunięty w 1968 za uczestnictwo w wydarzeniach marcowych. Od 1969 ponownie w ZMS, pełnił funkcję wiceprzewodniczącego koła związku na UW; Służba Bezpieczeństwa wnosiła o uniemożliwienie mu wyjazdów zagranicznych. Od 1971 do 1979 należał do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. W styczniu 1974 został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od marca 1972 do kwietnia 1982 zajmował stanowisko głównego specjalisty w Komisji Planowania przy Radzie Ministrów. Od grudnia 1976 rozpracowywany przez SB w ramach kontroli operacyjnej o kryptonimie „Nordyk” jako podejrzewany o współpracę z wywiadem Stanów Zjednoczonych (dokumentacja w tej sprawie została zniszczona w 1989). Od 1979 do 1981 był członkiem egzekutywy oddziałowej organizacji partyjnej PZPR. W okresie stanu wojennego ukrywał w swoim mieszkaniu redaktor naczelną „Tygodnika Mazowsze” Helenę Łuczywo i jej męża Witolda. W kwietniu 1982 został dyrektorem ds. studiów i analiz w Konsultacyjnej Radzie Gospodarczej kierowanej przez profesora Czesława Bobrowskiego. Od października 1985 pełnił obowiązki sekretarza generalnego KRG, w lutym 1987 został powołany na tę funkcję i sprawował ją do lipca 1989.
Od lipca 1989 do stycznia 1990 pełnił funkcję członka Komitetu Centralnego PZPR, a od lipca do września 1989 był sekretarzem KC. W 1989 uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu po stronie rządowej, w zespole do spraw gospodarki i polityki społecznej. Był współautorem propozycji urynkowienia gospodarki. W tym samym roku uzyskał mandat posła na Sejm kontraktowy, uzyskując w drugiej turze poparcie Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. W październiku 1989 wszedł w skład centralnej komisji zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni zjazd partii.
W rządzie Tadeusza Mazowieckiego objął stanowisko ministra współpracy gospodarczej z zagranicą. Podpisał pierwszą umowę gospodarczą o współpracy ze Wspólnotą Europejską. Negocjował (zakończone powodzeniem) umorzenie polskich długów wobec Związku Radzieckiego o wartości 9,2 miliarda dolarów amerykańskich. W 1991 wstąpił do Unii Demokratycznej. Po raz drugi został posłem w 1993 z ramienia tej partii z okręgu olsztyńskiego, zrezygnował z mandatu w maju 1996. Zaproponował przyjęty w Konstytucji zapis ograniczający zadłużenie publiczne do 60% PKB.
W latach 1994–1999 zajmował stanowisko prezydenta m.st. Warszawy, pozostając w ramach koalicji samorządowej Sojusz Lewicy Demokratycznej-Unia Wolności i Samorządności. Był przewodniczącym zarządu Unii Metropolii Polskich, członkiem zarządu Związku Miast Polskich i współprzewodniczącym Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Lokalnego. Za jego kadencji rozpoczęto budowę Mostu Świętokrzyskiego i przygotowano budowę Mostu Siekierkowskiego, zmodernizowano ulicę Nowy Świat, rozpoczęto budowę spalarni na Targówku, wybudowano 9 basenów, otwarto pierwszy odcinek pierwszej linii metra, wytyczono 700 km tras rowerowych, oddano do użytku nowy budynek Biblioteki Uniwersyteckiej i gmach Sądu Najwyższego, a także przyśpieszono zwrot nieruchomości przejętych przez państwo po II wojnie światowej. W okresie tym miasto wsparło finansowo budowę kilku pomników. W 1997 i 1998 Marcin Święcicki doprowadził do podpisania przez Michaela Jacksona dwóch listów intencyjnych w sprawie budowy na terenie lotniska wojskowego na warszawskim Bemowie rodzinnego parku rozrywki; według Marcina Święcickiego projekt upadł z powodu sprzeciwu ministra spraw wewnętrznych i administracji Janusza Tomaszewskiego.
Po zakończeniu kadencji do 2002 zasiadał w Radzie m.st. Warszawy. Od 1999 do 2000 pełnił funkcję wiceministra gospodarki, był członkiem zespołu Jana Kułakowskiego negocjującego warunki przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Był również doradcą gospodarczym prezydenta Litwy Valdasa Adamkusa (1999–2000).
Od 1991 działał w Unii Demokratycznej, później w Unii Wolności i w Partii Demokratycznej – demokraci.pl, której od 2006 do 2007 był wiceprzewodniczącym. Bez powodzenia kandydował do Sejmu w wyborach w 2001 i 2005, a w 2004 do Parlamentu Europejskiego. W wyborach samorządowych w 2006 został wybrany na radnego sejmiku mazowieckiego z listy Lewicy i Demokratów. W wyborach parlamentarnych w 2007 ponownie bezskutecznie kandydował do Sejmu z listy tej samej koalicji w okręgu warszawskim. W 2009 wstąpił do klubu radnych Platformy Obywatelskiej w sejmiku mazowieckim. W wyborach samorządowych w 2010 uzyskał reelekcję do sejmiku z listy PO.
W międzyczasie wystąpił z Partii Demokratycznej; w 2011 wystartował w wyborach parlamentarnych z warszawskiej listy PO, został wówczas wybrany na posła na Sejm VII kadencji. Wkrótce po wyborach wstąpił do PO. W Sejmie VII kadencji został m.in. członkiem Komisji Gospodarki oraz Finansów Publicznych. Bez powodzenia kandydował w wyborach do Parlamentu Europejskiego w maju 2014.
W marcu 2014 został wyznaczony koordynatorem grupy polskich ekspertów ds. reformy samorządowej na Ukrainie. Doradzał w tym zakresie premierowi Arsenijowi Jaceniukowi. W 2015 objął stanowisko przewodniczącego sejmowej Podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. W wyborach w tym samym roku z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję (dostał 8329 głosów).
Nie wystartował w wyborach parlamentarnych w 2019. W tym samym roku powołany na rzecznika praw przedsiębiorców na Ukrainie. Funkcję tę sprawował do grudnia 2021. W marcu 2025 został powołany przez ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego w skład Polskiej Grupy Doradczej Wysokiego Szczebla ds. Ukrainy. Objął też funkcję doradcy ministra ds. członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej.
Publikacje Liberalizm z zasadami. Wybór artykułów z lat 1987–2024, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2024, . Pytania o Unię Europejską i Euro, Polska Fundacja im Roberta Schumana, Warszawa 2025, .
Życie prywatne Syn Jadwigi i Andrzeja; brat Jakuba Święcickiego, a także zięć Eugeniusza Szyra. Żonaty z Joanną; ma czworo dzieci.
21 listopada 2016 w okresie tzw. kryzysu migracyjnego w trakcie występu w jednym z programów publicystycznych w TVP Info zadeklarował, że gotów byłby przyjąć uchodźców do swego domu w Warszawie. Wiosną 2018 w mieszkaniu małżonków Święcickich zamieszkała rodzina uchodźców z Tadżykistanu w ramach programu prowadzonego przez Fundację Ocalenie.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2011)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 maja 2011 r. o nadaniu orderów (). Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2024) Odznaka „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” (1996) Zasłużony dla Miasta Poznania (1996) Tytuł honorowego członka Związku Powstańców Warszawskich (1996) Nagroda „Trybuny Ludu” I stopnia za inicjatywy społeczne i produkcyjne: za działalność upowszechniającą rynkowe rozwiązania w polskiej gospodarce (1989).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Harvarda Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jerzego Waszyngtona Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Członkowie Komisji Planowania przy Radzie Ministrów Kategoria:Członkowie Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej Kategoria:Działacze KIK Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Socjalistycznej Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Politycy Partii Demokratycznej – demokraci.pl Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Politycy Unii Demokratycznej Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Polscy ministrowie współpracy gospodarczej z zagranicą Kategoria:Polscy skoczkowie w dal Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa Kategoria:Posłowie na Sejm kontraktowy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997) Kategoria:Prezydenci miast w Polsce (kadencja 1994–1998) Kategoria:Prezydenci Warszawy Kategoria:Radni Warszawy Kategoria:Sekretarze Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona partyjno-rządowa) Kategoria:Wiceministrowie gospodarki III Rzeczypospolitej Kategoria:Zasłużeni dla Miasta Poznania Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1947 Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji Kategoria:Polscy stypendyści Fulbrighta Kategoria:Radni sejmiku województwa mazowieckiego III kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa mazowieckiego IV kadencji