Mafia

Mafia – tajna organizacja przestępcza, nazwa zorganizowanej grupy przestępczej o dużych wpływach, powiązaniach z osobami na różnych szczeblach władzy, policją, biznesem, prowadząca działalność gospodarczą finansowaną z przestępstwmafia – WIEM, darmowa encyklopedia.; używana przez media nazwa każdej zorganizowanej grupy przestępczej.

Historia Nazwa i korzenie pierwszych organizacji pochodzą z Sycylii (wł. La Cosa Nostra „Nasza Sprawa”), skąd wpływy mafii w XIX wieku rozszerzyły się na całe Włochy, aż do najwyższych struktur politycznych i finansowych. Podczas emigracji zarobkowej w XX wieku, silną działalność rozwinęła również w Stanach Zjednoczonych. Dziś organizacje przestępcze działają na całym świecie, głównie w Kolumbii, Boliwii, Rosji, USA i we Włoszech.

Mafia sycylijska powstała podczas hiszpańskiej okupacji Sycylii, jako ruch oporu skierowany przeciw władzom okupanta. Mieszkańcy wyspy, tracąc zaufanie do niesprawiedliwych praw, które wprowadzili hiszpańscy najeźdźcy, zaczęli organizować własny kodeks prawny i grupy zbrojne dla obrony. Niektórzy historycy uważają, że termin mafia pochodzi od sycylijskich rebeliantów, którzy zrzucili w 1282 jarzmo francuskiej okupacji.

Władze państwa włoskiego szybko zapomniały o Sycylii i Sycylijczykach. Gdy zabrakło struktur państwowych, w ich miejsce wkroczyli piccotti. Około 1865 roku określenie „mafia” pojawiło się po raz pierwszy w depeszy określającej ją jako „zajadłe stowarzyszenie przestępcze”Falzone, op. cit., s. 126; Servadio, Mafioso, s. 19; Hess, Mafia, s. 5, 6..

Pod koniec XIX wieku liczba przestępstw kryminalnych na Sycylii wzrosła do niespotykanych dotąd rozmiarówPetacco, Joe Petrosino, s. 119..

Mafia stała się wówczas pożyteczna dla lokalnych władz: feudalni właściciele ziemscy posługiwali się nią w poskromnieniu krnąbrnych i opornych chłopów. Kościół katolicki widział w mafii swojego sojusznika przy ochronie posiadłości ziemskich. Żaden sycylijski polityk (w latach 1860–1924) nie mógł liczyć na mandat do włoskiego parlamentu bez aprobaty mafiiGiuseppe Guido Loschiavo, La Mafia, s. 50..

Etymologia Istnieje kilka teorii dotyczących pochodzenia słowa „mafia”: Wedle jednej z nich w Poniedziałek Wielkanocny 1282 roku (Nieszpory sycylijskie) doszło do zgwałcenia włoskiej panny młodej w dniu jej ślubu przez francuskiego żołnierza. W odpowiedzi na gwałt, Sycylijczycy, pragnąc pomścić hańbę rodaczki, zaatakowali garnizon francuskich żołnierzy; zginęły tysiące Francuzów; wieść o tym wydarzeniu rozeszła się do kolejnych miasteczek Sycylii, prowokując falę dalszych rozruchów. W języku włoskim ma fia oznacza „moja córka”, co stało się okrzykiem bojowym Sycylijczyków. Ma fia! ma fia! miała ponadto błagalnie krzyczeć matka zgwałconej dziewczyny. Inna teoria głosi jakoby „mafia” pochodziła od pierwszych liter hasła, które towarzyszyło Sycylijczykom podczas niewoli francuskiej, pod rządami dynastii Andegawenów – morte alla Francia Italia anela – „śmierć Francuzom hasłem Włochów”. Mafia pochodzić ma od pewnej czarownicy nazwanej przez inkwizycję Catarina la Licatisa nomata ancor Mafia, czyli (zuchwała, opętana władzą i wyniośle arogancka). Słowo mafia ma pochodzić ze starofrancuskiego maufer – imię boga zła lub od arabskiego míhal, oznaczającego zgromadzenie. Mafia ma być skrótem od Mazzini Autorizza Furti, Incendi, Avvelamenti. Otóż przywódca Risorgimento – Giuseppe Mazzini był bliskim sojusznikiem Giuseppe Garibaldiego. Mazzini był zwolennikiem rozbojów, podpaleń i trucicielstwa jako sposobu walki z dynastią Burbonów. Za sprawą Garibaldiego przyłączono Sycylię do nowo powstałego państwa włoskiego. W 1860 roku oddziały Garibaldiego (Czerwone Koszule) wylądowały na Sycylii. Wśród nich było około dwustu picciotti – młodych ludzi (na wpół wieśniaków, na wpół rozbójników), którzy mieli swoje kryjówki na wyspie wśród skał wapiennych (ar. maha). Piccotti Garibaldiego nazwani byli – squadri della mafiaGiuseppe Guido Loschiavo, Cento anni di Mafia; Richard Gambino, Blood of My Blood, s. 296..

Najwięksi sycylijscy mafiosi Don Vito Cascio Ferro – pierwszy Capo di tutti capi z Villalby z Corleone Luciano Leggio z klanu Corleone, odpowiadał za wyeliminowanie swojego szefa Michele Navarry, zwycięzca w wielkiej wojnie klanów Michele Greco z Ciaculli Giuseppe Genco Russo – zastępca Vizziniego, po jego śmierci capo di tutti capi mafii sycylijskiej, uczestnik Szczytu w Palermo Salvatore Riina – podwładny Leggii, przewodził mafii od 1974 r. po tym jak aresztowano Leggię Bernardo Provenzano – bliski współpracownik Riiny, członek klanu Corleone Stefano Bontate – zginął w trakcie Wielkiej Wojny Klanów, zastrzelony 23 kwietnia 1981 r. Salvatore Inzerillo – jw., zastrzelony 11 maja 1981 r., uchodził za heroinowego króla Palermo Tommaso Buscetta – największy w dziejach mafii pentiti (skruszony) Gaetano Badalamenti – przewodniczący Komisji mafii sycylijskiej, usunięty ze stanowiska w 1978 r., jeden ze skazanych w Procesie Pizza Connection, zmarł 29 kwietnia 2004 r.

Mafia amerykańska W XIX wieku wielu Sycylijczyków wyjechało do Ameryki, a wraz z nimi wzorce ze starego państwa, które przyczyniły się do powstania zjawiska określanego mianem la cosa nostra – „nasza sprawa”. Na przełomie XIX i XX wieku, a także później, gangi włoskie konkurowały z gangami irlandzkimi i żydowskimi (zob. konferencja w Atlantic City), ale też z nimi współpracowały, gdy stawało się to opłacalne dla każdej ze stron.

Mafia na początku XX wieku rozwinęła się w USA o wiele lepiej niż na rodzimej Sycylii, a miasta takie jak Chicago czy Nowy Jork były wręcz rządzone przez mafie. Duży wpływ na rozwój zorganizowanej przestępczości miała uchwalona prohibicja. To dzięki tej poprawce do konstytucji mafiosi dorabiali się nielegalnie dużych fortun i zyskali wpływy w świecie polityki i finansów.

Najsłynniejszymi gangsterami tego okresu są Al Capone, Frank Costello, Salvatore „Szczęściarz Luciano” Lucania, Albert Anastasia i Vito Genovese. Mafia zajmowała się wówczas głównie przemytem i handlem alkoholem, nielegalnym hazardem i prostytucją, jednak po wojnie nastąpiło wiele zmian i wyżej wymienione interesy przestały być aż tak dochodowe.

W latach 20. za czołowych bossów świata przestępczego uchodzili – Joe Masseria i Salvatore Maranzano. W ich szeregach pierwsze kroki stawiali późniejsi bossowie nowojorskich pięciu rodzin mafijnych. Ich konflikt – przejęcie przywództwa nad całą mafią amerykańską – przeszedł do historii jako wojna castellammaryjska.

W 1931 roku po jej zakończeniu wykształcił się Narodowy Syndykat, w którym pierwsze skrzypce grało dwóch najważniejszych gangsterów tamtych lat – Sycylijczyk „Szczęściarz” Luciano i polski Żyd Meyer Lansky.

Co bardziej nowatorskie rodziny przerzuciły się na handel narkotykami i bronią. Jednak niektóre rodziny pozostały przy tradycyjnych interesach do końca lat 60. W latach 60. mafia opanowała przemysł filmowy w Hollywood i kasyna w Las Vegas.

Amerykańskie rodziny mafijne Miasto Organizacja Buffalo Rodzina Magaddino Chicago Mafia chicagowska Cleveland Mafia clevelandzka Dallas Mafia z Dallas Denver Rodzina Smaldone Detroit Mafia detroicka Kansas City Mafia z Kansas City Los Angeles Rodzina z Los Angeles Milwaukee Mafia z Milwaukee Nowa Anglia Rodzina Patriarca New Jersey Rodzina DeCavalcante Nowy Orlean Mafia nowoorleańska Nowy Jork Pięć rodzin nowojorskichBonannoColomboGambinoGenoveseLucchese Północno-wschodnia Pennsylwania Rodzina Bufalino Filadelfia Mafia filadelfijska Pittsburgh Mafia pittsburska Rochester Mafia rochesterska San Francisco Mafia z San Francisco San Jose Mafia z San Jose Seattle Mafia z Seattle St. Louis Rodzina Giordano Tampa Rodzina Trafficante Rozwiązane organizacje Chicago Rodzina Genna Cleveland Syndykat clevelandzkiRodzina Porrello

Prominentni amerykańscy mafiosi pochodzenia włoskiego Joe Bonanno – Pierwszy don rodziny Bonanno. Al Capone – don Chicago z czasów prohibicji. Paul Castellano – don rodziny Gambino. Zamordowany na rozkaz Johna Gottiego. Charles „Szczęściarz” Luciano – ojciec chrzestny Nowego Jorku. Założyciel nowoczesnej mafii amerykańskiej. Pierwszy don rodziny Luciano, która obecnie nazywa się Genovese. Carlo Gambino – don rodziny Gambino. Przez niektórych uważany za przewodniczącego Komisja od 1957 r. Gaetano „Tommy” Gagliano – pierwszy don rodziny Gagliano, obecnie Lucchese. Sam Giancana – don mafii chicagowskiej w latach 1957–1966. John „Szykowny Don” Gotti – don rodziny Gambino. Vincent Mangano – pierwszy don rodziny Mangano, obecnie Gambino. Joe Profaci – pierwszy don rodziny Profaci, obecnie Colombo. Santo Trafficante Jr. – najbardziej wpływowy gangster na Florydzie oraz w czasach Batisty na Kubie. Joe „Joe Cargo” Valachi – pierwszy członek mafii, który został informatorem policji.

Mafia włoska Włoski publicysta i autor książki o życiu codziennym Cosa Nostra zdefiniował mafię w kilku słowach:

We Włoszech istnieje wiele niezwiązanych, a często zwaśnionych organizacji o charakterze mafijnym. Dzieje się tak z uwagi na głębokie poczucie wyodrębnienia poszczególnych prowincji. Mafia dawniej definiowała jedynie organizacje przestępcze występujące na terenie Sycylii. Z innych ważniejszych organizacji, na obszarze Neapolu działała Camorra, zaś w obrębie Północnych Włoch Stowarzyszenie Św. Trójcy.

Struktura thumb|upright=1.6

Mafia amerykańska Mafia amerykańska opiera się na rygorystycznej strukturze hierarchicznej. Choć podobna do swojej sycylijskiej matki, nowoczesna organizacja mafijna została stworzona przez Salvatora Maranzanę w 1931 roku. Wszyscy wtajemniczeni członkowie są mafiosami (ang. made men), co oznacza, iż pozostają nietykalni w świecie przestępczym, a każda wyrządzona im krzywda spotka się z odwetem. Wyjątkiem od reguły wtajemniczenia są współpracownicy.

Trzy najwyższe poziomy struktury to administracja, poniżej której znajdują się trzy frakcje, każda kierowana przez kapitana (wł. caporegime), przewodzącego żołnierzom i współpracownikom. Kiedy głowa rodziny wydaje decyzję, rzadko zwraca się bezpośrednio do żołnierzy – jego rozkazy są przekazywane w dół łańcucha dowodzenia. Praktyka ta ma chronić wyższe szczeble organizacji przed stróżami prawa w razie, gdyby niżsi statusem członkowie zostali złapani.

Prócz wymienionych poniżej stopni często pojawiają się inne pozycje. Panele zastępcze, składające się zwykle z 3-5 członków, które dzielą odpowiedzialności, są formowane w przypadku, gdy szef trafia do więzienia. Pozycje szefa ulicznego oraz posłańca zostały utworzone przez szefa rodziny Genovese Vincenta Gigantego.

Szef zwany „donem” lub „ojcem chrzestnym” – rządzi niepodzielnie i ma prawo do haraczu z każdej przeprowadzonej przez rodzinę operacji. W zależności od rodziny don może być wybierany przez kapitanów; w przypadku remisu głos ma podszef. Do lat 50. XX wieku wszyscy członkowie oddawali swoje głosy, jednakże ta praktyka przyciągała zbyt duże zainteresowanie władz i została zarzucona. W praktyce głosowania de facto potwierdzały wcześniejsze ustalenia, jak w przypadku wyboru Johna Gottiego w 1986 roku. Podszef – najczęściej wybierany przez szefa i jest drugi w kolejności łańcucha dowodzenia. Zajmuje się codziennymi obowiązkami rodziny, jak również nadzoruje co bardziej lukratywne przedsięwzięcia. Zwykle otrzymuje procent z dochodów samego szefa. Jest pierwszą osobą w linii sukcesji; często staje się „p.o. szefa” w przypadku jego pobytu w więzieniu. Consigliere – doradca rodziny, często widziany jako „prawa ręka szefa”. Używany jako mediator, reprezentant i pomoc podczas spotkań z innymi rodzinami. W praktyce jest trzecią najważniejszą osobą w organizacji, tradycyjnie najbardziej doświadczoną, znającą tajniki działania. Na to stanowisko szef najczęściej wybiera osobę, której może zaufać.