Alfred Adler (ur. 6 lutego 1870 w Penzing, zm. 28 maja 1937 w Aberdeen) – austriacki psychiatra, psycholog i pedagog, twórca psychologii indywidualnej.
Życiorys Urodził się w wiedeńskiej dzielnicy Penzing (lub Rudolfsheim), w austriackiej rodzinie żydowskiej z niższej klasy średniej, nie przestrzegającej zasad religijnych i zasymilowanej etnicznie, jako syn kupca zboża Leopolda Adlera i Pauline Beer. Wydaje się, że śmierć bliskiego młodszego brata we wczesnym dzieciństwie i jego własne otarcie się o śmierć z powodu choroby w następnym roku, w wieku 5 lat, zainspirowały go do zainteresowania karierą medyczną. Wychowywał się w Wiedniu. Jako przeciętny student uczęszczał do kilku wiedeńskich szkół prywatnych, a jesienią 1888 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim.
Adler wyspecjalizował się w przedmedycznym programie nauczania i uzyskał dyplom lekarza na Uniwersytecie Wiedeńskim w listopadzie 1895 r. Podczas szkolenia akademickiego Adler, jako cel swojej kariery w medycynie wybrał pracę kliniczną z pacjentami, a nie badania naukowe. Socjalizm przyciągnął go w latach studenckich i chociaż nigdy nie był przywódcą politycznym Uniwersytetu Wiedeńskiego, działał w studenckiej lidze socjalistycznej. Na jednym ze spotkań, na początku 1897 r., poznał Raissę Timofiejewnę Epstein, żydowsko-rosyjską feministkę i socjalistkę, która miała zamożnych krewnych w rosyjskim handlu drewnem. Pobrali się w Smoleńsku w listopadzie 1897 r. i mieli czworo dzieci.
W latach 1902–1911 był kolegą i współpracownikiem Zygmunta Freuda. W 1911 r. odrzucił jego koncepcję dominanty seksualnej i wystąpił z ruchu psychoanalitycznego, tworząc własną teorię osobowości. Podczas I wojny światowej Adler służył w armii austriackiej jako lekarz, a po jej zakończeniu kierował Kliniką Psychiatryczną w Wiedniu (1920–1925). Otworzył szereg poradni wychowawczo-klinicznych dla dzieci. W 1924 r. przeniósł się na stałe do USA i od 1929 r. był profesorem Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku.
Według Adlera człowiek od wczesnych lat dzieciństwa przeżywa – z powodu swoich braków – poczucie małej wartości, które kompensuje dążeniem do przewagi i mocy nad innymi. Ta świadomość własnych braków oraz potrzeba kompensacji wpływa na kształtowanie się jeszcze w dzieciństwie indywidualnego planu życiowego, który wyznacza ideały i kierunki działania jednostki, jak również kształtuje osobowość tej jednostki. Zadaniem wychowania jest udzielenie jednostce pomocy w harmonizowaniu jej rozwoju: w przezwyciężaniu zarówno poczucia małej wartości, jak dążenia do przewagi nad innymi, co zresztą z trudem się udaje. Szczególnie wartościowym terenem kompensacji poczucia małej wartości może być działalność społeczna, w której jednostka ma szansę wykazać swoją wartość. Teoria dążenia do przewagi i mocy okazała się zbieżna z ogłoszoną wcześniej teorią kratyzmu Władysława Witwickiego.
Zmarł na atak serca 28 maja 1937.
Ważniejsze prace Praxis und Theorie der Individualpsychologie (1920) Studien uber die Minderwertigkeit von Organen (1920) Znajomość człowieka (1927) Die Technik der Indwidual-psychologie (1928) Psychologia indywidualna w wychowaniu (1929) Problems of Neurosis (1930) Homoseksualizm (1930) Sens życia (1933)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Alfred Adler – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Austriacy pochodzenia węgierskiego Kategoria:Austriaccy psychiatrzy Kategoria:Austriaccy psycholodzy Kategoria:Filozofowie niemieckojęzyczni Kategoria:Filozofowie współcześni Kategoria:Freudyści Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Columbia Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Austriaccy socjaliści Kategoria:Urodzeni w 1870 Kategoria:Zmarli w 1937