Ruđer (Rudjer) Josip Bošković SJ, (ur. 18 maja 1711 w Dubrowniku, zm. 13 lutego 1787 w Mediolanie) – chorwacki polihistor pochodzący z Raguzy (wówczas niezależne państwo, obecnie Dubrownik w Chorwacji) i pracujący głównie we Włoszech, znany jako prekursor geometrii nieeuklidesowej i przez to pośrednio teorii względności, członek zagraniczny Akademii Stanisława w Nancy od 1761 rokuMałgorzata Durbas, Akademia Stanisława w Nancy (1750–1766), Kraków 2013, s. 385..
Życiorys Młodość thumb|Philosophiae naturalis theoria, 1758 Boscovich urodził się w Dubrowniku jako siódme dziecko Paoli Bettera, z bogatej rodziny handlowców Bettera, i ojca Nikoli Boškovicia, handlowca rodem z Orahovego Dołu. Szkołę podstawową ukończył w Dubrowniku, a w wieku lat 15 wyjechał do Rzymu, gdzie wstąpił do jezuickiego Collegium Romanum. Studiował tam astronomię, matematykę i teologię. W 1728 wstąpił do zakonu jezuitów. W 1736 opublikował rozprawę o plamach na Słońcu, które opisał jako zakłócenia fotosfery, występujące w cyklu 11-letnim.
Życie i praca we Włoszech W 1732 roku ukończył filozofię, a niedługo potem również teologię, po czym przyjął święcenia kapłańskie. W 1740 został profesorem matematyki w Collegium Romanum. Został naukowym doradcą Watykanu. Tworzył obserwatorium astronomiczne, zakładał istnienie innych układów planetarnych. W 1764 przeniósł się na uniwersytet w Pawii, a w 1770 do Mediolanu.
Podróże Jeździł po Europie, prowadził wykopaliska w Hisarlık. Dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie w 1760 został członkiem Towarzystwa Królewskiego. Prowadził korespondencję z Samuelem Johnsonem i Wolterem. W 1769 roku miał kierować wyprawą do Kalifornii, żeby obserwować przejście Wenus na tle tarczy słonecznej, ale ofertę wycofano z powodu nieprzychylnego nastawienia Hiszpanów do jezuitów. Kiedy w 1773 roku zakon został rozwiązany, astronom przyjął zaproszenie króla Francji Ludwika XV i osiadł w Paryżu, gdzie kierował instytutem instrumentów optycznych. W 1783 wrócił do Włoch, gdzie w prowincji Vicenza zajmował się edycją swoich prac. Umarł w wieku 76 lat w Mediolanie.
Filozofia i filologia Był zwolennikiem atomizmu i dynamizmu w filozofii przyrody. Napisał wiele wierszy okolicznościowych oraz poemat De Solis at Lunae defectibus (O zaćmieniach Słońca oraz Księżyca, 1760).
Przypisy
Bibliografia Emanuel Rostworowski, Historia powszechna: Wiek XVIII, Warszawa 2004. Nowa encyklopedia powszechna PWN, t. 1, Warszawa 1995.
Linki zewnętrzne Polskojęzyczne Ruđer Josip Bošković – dzieła w bibliotece Polona
Anglojęzyczne [dostęp 2021-10-24]. Boscovich, Rogerius Josephus , Encyclopedia of Mathematics, encyclopediaofmath.org [dostęp 2025-04-23].
Roger Joseph Boscovich, by Joseph MacDonnell
Kategoria:Polihistorzy Kategoria:Chorwaccy naukowcy Kategoria:Włoscy naukowcy Kategoria:Astronomowie XVIII wieku Kategoria:Chorwaccy jezuici Kategoria:Nauczyciele akademiccy Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego
Kategoria:Członkowie Académie de Stanislas w Nancy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Dubrowniku Kategoria:Urodzeni w 1711 Kategoria:Zmarli w 1787