Haloizyt (halloizyt) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy minerałów ilastych (grupa kaolinitu). Należy do grupy minerałów pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa pochodzi od nazwiska belgijskiego geologa Omaliusa d'Halloya (1783-1875).

Właściwości Zazwyczaj tworzy bardzo małe, widoczne pod bardzo dużym powiększeniem, kryształy o pokroju rurkowym. Występuje w skupieniach zbitych, masywnych (przypominających porcelanę), ziemistych i proszkowych. Jest podobny do montmorillonitu i kaolinitu. Jest przeświecający. Bardzo często zawiera domieszki chromu, żelaza, magnezu, niklu, miedzi. Suchy rozpada się na nieforemne okruchy. W wodzie kruszy się, lecz nie pęcznieje. W temperaturze ok. 60 °C i przy długotrwałym suszeniu traci wodę i przechodzi w metahaloizyt – o składzie chemicznym identycznym z kaolinitem lecz o różnej, zaburzonej strukturze.

Występowanie Minerał hydrotermalny i hipergeniczny. Powstaje w środowisku kwaśnym lub obojętnym, zwłaszcza w obecności kwasu siarkowego, tworzącego się na skutek wietrzenia pirytu lub markasytu (produkt przeobrażeń (wietrzenia) tlenków żelaza). Współwystępuje z gibbsytem, montmorillonitem, kaolinitem, allofanem, markasytem.

Miejsca występowania: Azerbejdżan, Rosja, Belgia, Niemcy, Francja, Słowacja.

W Polsce – występuje jedno z największych złóż w świecie - złoże "Dunino" k. Legnicy. Jego zasoby szacowane są na ponad 10 mln ton. Występują w nim głównie nanorurki (HNT) oraz nanopłytki (HNP) haloizytowe.

Występuje też jako domieszka w białych glinach ceramicznych w okolicach Będzina (zwykle towarzyszy mu gibbsyt i allofany), w złożu rud żelaza k. Starachowic oraz w strefie wietrzenia dolnośląskich masywów serpentyninowych w okolicach Szklar k. Ząbkowic Śląskich (odmiany żelazowe haloizytu).

Zastosowanie surowiec dla przemysłu ceramicznego; surowiec do produkcji sorbentów mineralnych; dodatek paszowy; katalizator; złoża filtracyjne absorber promieniowania elektromagnetycznego w zakresie fal radiowych.

Przypisy

Bibliografia J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005 A. Bolewski: Mineralogia szczegółowa, Wyd. Geolog. 1965 r. W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Minerały Polski, Wyd. "Antykwa" 1998 r. A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa, Wyd. PAE. 1993 r.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Minerały ilaste Kategoria:Surowce ceramiczne Kategoria:Krzemiany (minerały)