Kazimierz Poniatowski herbu Ciołek (ur. 15 września 1721, zm. 13 kwietnia 1800 w Warszawie) – generał-lejtnant wojsk koronnych w 1752 roku, podkomorzy nadworny koronny w latach 1742–1773, komendant gwardii konnej koronnej w latach 1761–1773Tomasz Ciesielski, Generałowie wojska koronnego w latach 1717-1763, w: Organizacja armii w nowożytnej Europie: struktura - urzędy - prawo - finanse, Zabrze 2011, s. 463., bibliofil i kolekcjonerWiesław Bondyra, Reprezentacja sejmowa Rusi Czerwonej w czasach saskich, Lublin 2005, s. 30., starosta spiski, stryjski, tyszowiecki, rycki, szadowski, lubelski, starosta sokalski w 1752 rokuw tym roku uzyskał dożywocie na starostwo sokalskie wraz z Apolonią Ustrzycką, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 264., wójt stojanowski, kawaler Orderu Orła Białego.
Po uzyskaniu tytułu książęcego używał herbu Poniatowski I.
Życiorys Syn Stanisława i Konstancji Czartoryskiej. Brat Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Związany z „Familią” Czartoryskich, w 1742 roku mianowany podkomorzym wielkim koronnym. Stał się głośnym z powodu pojedynków ze swym przeciwnikiem politycznym Adamem Tarłą (1744). W pierwszym pojedynku, gdy Tarło zabił jego konia, niezbyt odważny Poniatowski poddał się. Pod naciskiem swej matki musiał jednak przystąpić do pojedynku powtórnie – 16 marca 1744 roku na Marymoncie, w obecności zbrojnego tłumu stronników Czartoryskich. Tarło zginął, jednak twierdzono, że zabił go nie Poniatowski, lecz major saski Korff. Wywołało to wielkie oburzenie szlachty małopolskiej i obawy przed wybuchem wojny domowej. Poseł ziemi zakroczymskiej na sejm 1744 roku. W 1746 roku odbywał karę lekkiego więzienia za udział w pojedynku. Był posłem ziemi różańskiej na sejm 1746 rokuDyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.II. Dyaryusz sejmu z r.1746. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1912, s. 240.. Wybrany komisarzem województwa podolskiego na Trybunał Skarbowy Koronny w Radomiu 1748 roku. Poseł ziemi zakroczymskiej na sejm 1748 rokuDyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.I. Dyaryusz sejmu z r.1748. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII i Diarium comitiorum anni 1748 wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1911, s. 305.. Komisarz mazowiecki na Trybunał Skarbowy Koronny w Radomiu w 1749 roku[https://www.ipsb.nina.gov.pl/index.php/a/kazimierz-h-ciolek-poniatowski biogram z XVII tomu Polskiego Słownika Biograficznego autorstwa Zofii Zielińskiej. Był posłem na sejm 1762 rokuDiarjusz tego co się działo w Warszawie, podczas sejmu 1762 roku za króla Augusta III. w: Zrzódła [sic!] do dziejów Polskich, t. II, Wilno 1844, s. 83..
Konsyliarz konfederacji Czartoryskich w 1764 rokuKonfederacya Generalna Koronna Po doszłym Seymie Convocationis Zaczęta w Warszawie Dnia 23. Czerwca Roku Pańskiego 1764. Ręką J. O. Xcia Jmci Prymasa Korony Polskiey [...] Stwierdzona, s. 5., poseł na sejm konwokacyjny (1764) z województwa bełskiegoVolumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 92.. W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego z województwa bełskiego, poseł bełski na sejm elekcyjnyAkt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 80.. Był deputatem do pactów conventów. Poseł na sejm koronacyjny 1764 roku z województwa bełskiegoLudwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 27.. Komisarz z rycerstwa w Komisji Wojskowej Koronnej w latach 1765–1770Antoni Sozański, Imienne spisy osób duchownych, świeckich i wojskowych, które w pierwszych ośmiu latach panowania króla Stanisława Poniatowskiego od 1764-1772 r. w rządzie lub przy administracyi Rzeczypospolitéj udział brały [...]. Cz. 1, Tablice i rejestr, Kraków 1866, s. 10..
W 1760 był szefem koronnego regimentu Gwardii Konnej.
W 1765 dla Henrietty Lullier, faworyty swojego brata Stanisława Augusta Poniatowskiego kupił za 39 000 złp posesję przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, na której wzniósł dwupiętrową kamienicę. Szybko miejsce to stało się najmodniejszym domem publicznym w stolicy.
W 1766 roku był posłem na Sejm Czaplica z województwa bełskiegoDyaryusz seymu walnego ordynaryinego odprawionego w Warszawie roku 1766 ..., brak paginacji. W pierwszych latach panowania swego królewskiego brata usiłował stworzyć niezależne od Czartoryskich stronnictwo królewskie. Był członkiem konfederacji radomskiej 1767 rokuKorwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 226.. W załączniku do depeszy z 2 października 1767 roku do prezydenta Kolegium Spraw Zagranicznych Imperium Rosyjskiego Nikity Panina, poseł rosyjski Nikołaj Repnin określił go jako posła właściwego dla realizacji rosyjskich planów na sejmie 1767 roku za którego odpowiada król, poseł ziemi zakroczymskiej na sejm 1767 rokuНосов Б. В. Установление российского господства в Речи Посполитой. 1756–1768 гг. Moskwa, 2004, s. 667.. 23 października 1767 roku wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju RzeczypospolitejVolumina Legum t. VII, Petersburg 1860, s. 244-248.. Miał ambicję, aby zostać hetmanem wielkim koronnym, w tym celu na sejmie 1768 r. wysunął projekt reorganizacji wojska polskiego autoramentu.
Wiosną 1769 roku oddział konfederatów barskich, dowodzony przez Józefa Bierzyńskiego podjął nieudaną próbę opanowania zamku w Starej Lubowli, pozostającego w rękach Kazimierza Poniatowskiego. Ten poprosił wówczas Austriaków o zajęcie starostwa spiskiegoWładysław Konopczyński, Józef Bierzyński, w: Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1936, t. II, s. 86.
Po I rozbiorze wycofał się z życia politycznego, sprzedał w 1773 roku godność podkomorzego i oddał się zabawom i hulankom, zyskując u współczesnych opinię „najlubieżniejszego człowieka” i „największego próżniaka”, który „całe szczęście życia położył w marnowaniu czasu”. W 1775 roku za pożyczenie Rzeczypospolitej 714 000 złotych, otrzymał na własność starostwo szadowskie na Żmudzi warte wówczas 6 mln złp. W latach 1772–1781 założył wspaniały kompleks pałacowo-ogrodowy „Na Książęcem” oraz „Na Górze” w warszawskiej jurydyce Solec (proj. Szymon Bogumił Zug).
W 1744 roku został kawalerem Orderu Orła Białego. W 1765 roku został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 177..
Został pochowany na cmentarzu obok ujazdowskiego kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Anny i św. Małgorzaty na terenie obecnego Belwederu. Po zamknięciu cmentarza w 1818 roku jego szczątki przeniesiono do podziemi kościoła św. Krzyża.
Przypisy
Linki zewnętrzne Mowy Kazimierza Poniatowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie delegacji sejmu nadzwyczajnego (1767–1768) do pertraktowania z posłem rosyjskim Kategoria:Członkowie dworu Augusta III Sasa Kategoria:Członkowie dworu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Deputaci Trybunału Skarbowego Koronnego (województwo podolskie) Kategoria:Elektorzy Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo bełskie) Kategoria:Generałowie lejtnanci armii koronnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Komisarze Komisji Wojskowej Koronnej (stan rycerski) Kategoria:Komisarze Trybunału Skarbowego Koronnego Kategoria:Konfederaci radomscy Kategoria:Konsyliarze konfederacji Czartoryskich (1764) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Podkomorzowie nadworni koronni Kategoria:Polscy bibliofile Kategoria:Polscy kolekcjonerzy Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo bełskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia zakroczymska) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1744 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1746 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1748 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1762 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1766 Kategoria:Posłowie na sejm elekcyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny delegacyjny (1767–1768) Kazimierz Poniatowski Kategoria:Starostowie lubelscy Kategoria:Starostowie ryccy Kategoria:Starostowie sokalscy Kategoria:Starostowie spiscy Kategoria:Starostowie stryjscy Kategoria:Starostowie szadowscy Kategoria:Starostowie tyszowieccy Kategoria:Urodzeni w 1721 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wójtowie stojanowscy Kategoria:Zmarli w 1800