Międzylesie – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Rogoźno.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1280 (wg zachowanej kopii z XVIII wieku) gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Myedzilesse”, 1418 „Medzylesze”, 1427 i 1429 „Myedzilyesye, Miedzylesie”, 1449 „Myedzylyesze”, 1476 „Miedzilyesszye”, 1508 „Myedzileszye”, 1565 „Miedzilesie”.

Historia Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Około 1,5 km na południowy wschód od wsi archeolodzy odkryli ślady osady średniowiecznej z pozostałościami dymarki nad jeziorem Rogoźno .

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była tzw. królewszczyzną czyli własnością królów polskich, należącą do miasta królewskiego Rogoźno i w ramach tenuty zarządzaną w jego imieniu przez szlachtę polską. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego w parafii Rogoźno.

Pierwszy zachowany zapis z 1280 mówi o tym, że książę wielkopolski oraz późniejszy król Polski Przemysł II, lokując miasto Rogoźno na prawie magdeburskim, nadał mu m. in. miejsce zwane Międzylesie. Miejscowość była więc własnością miasta królewskiego jakim było dawniej Rogoźno.

W latach 1418-1429 odnotowany został Mikołaj Gambolis lub Gembolis dzierżawca Międzylesia. W 1418 Mikołaj jego sługa (łac. „familiaris”) wspomniany został jako świadek w sprawie sądowej. W 1429 odnotowany został ponownie jako świadek wspomniany w przywileju wystawionym dla sołtysa w Owczych Głowach (obecnie Owczegłowy) .

W 1427 król polski Władysław II Jagiełło zezwolił miastu Rogoźno lokować wieś Międzylesie na prawie niemieckim zwanym magdeburskim wyznaczając teren lokacji. Według dokumentu król uznał czas wolnizny nadany przez miasto osadnikom w Międzylesiu, a potem mieli oni płacić królowi (czyli tenutariuszowi rogozińskiemu) czynsz w wysokości 8 ćwiertni owsa, a także dziesięcinę według zwyczaju panującego w Rogoźnie. W razie pożaru zamku w Rogoźnie mieszkańcy Międzylesia mieli zwozić drewno na naprawę lub odbudowę zamku. Międzylesianie mieli także prawo łowić ryby wędkami i dwiema rodzajami sieci rybackich zwanymi „zabrodnie” i „kłomie” w rzece Wełna i w jeziorze Rogoźno, ale tylko stojąc na moście lub pomoście.

W XV wieku wieś ponownie lokowano na prawie magdeburskim, a treść zachowała się w dokumencie spisanym po łacinie. W 1441 burmistrz, rajcy oraz starsi cechów w Rogoźnie lokowali wieś Międzylesie wymierzając 3 łany sołeckie i 12 łanów kmiecych od granicy wsi Boguniewo do lasu Mokrzec oraz w głąb lego lasu na 4 stadia. Sołtys miał prawo mieć karczmę z 3 morgami (łac. „iuger”) roli, dwoma zagrodnikami, łąkę Chudowo, staw zwany „Kuszów Staw”; ma prawo do 1/3 opłat sądowych oraz do opłat od zajętego inwentarza (0,5 grosza od sztuki bydła, po 1 groszu od konia i po 4 denary od małych zwierząt). Ponadto sołtys miał prawo wybrać w lesie 100 drzew na barcie oraz w swoim ogrodzie mieć tyle barci (łac. „mellicapa”), ile zechce. Sołtys miał także prawo trzymać pastucha do bydła oraz hodować psy i ptaki myśliwskie (łac. „nisos accipitros”) i z nimi polować. W ramach obowiązków sołtys zobowiązany był do służby na koniu burmistrzowi, a w czasie pospolitego ruszenia musiał służyć z kuszą na koniu wartości dwóch kop groszy przy wozie wojennym, wystawionym przez miasto. Sołtys oraz kmiecie otrzymali 14 lat wolnizny czyli ulgi od podatków na zagospodarowanie, a potem mieli dawać miastu (łac. „ad mensam pretorii”) po 14 skudów, a w naturze po dwa koguty i 30 jaj z każdego łanu oraz dla króla na ręce tenutariusza rogozińskiego po 8 ćwiertni owsa w zamian za to, że król dał im po 4 „stadia” ze swego lasu, aby wykarczowali je sobie na role i łąki. W razie pożaru zamku w Rogoźnie kmiecie mieli zwozić drewno na jego odbudowę. Kmiecie mieli także prawo łowić wędkami i małymi sieciami zwanymi kłomie w stawach młyńskich i na brzegu rzeki Wełny. Kmiecie dawali także dziesięcinę tak jak mieszczanie po 4 grosze oraz opłatę zwaną meszne swojemu plebanowi w Rogoźnie po jednej ćwiertni żyta i jednej ćwiertni owsa. Sołtys nie dawał dziesięciny, ale ją zbierał od kmieci. Trzy razy w roku miały odbywać się we wsi sądy gajone (łac. „iudicia bannita”), tak jak w Gościejewie. Do obowiązków sołtysa i kmieci było dawanie wtedy posiłku (łac. „prandium”) burmistrzowi. W tym roku odnotowano również, że sołectwo kupił Wojciech Okrągły mieszczanin rogoziński za kwotę 20 grzywien.

Z XV wieku zachowały się dwa zapisy wyroków sądów polubownych dotyczących wsi. W 1449 w sporze pomiędzy wójtem rogozińskim Andrzejem Rogalińskim a burmistrzem i rajcami miasta Rogoźno sąd postanowił, że wójtowi nie wolno niepokoić mieszkańców wsi Międzylesie. Dla uniknięcia dalszych zatargów wójt rogoziński miał otrzymać role przy granicy z wsią Marlewo, a nie przy granicy z Międzylesiem. W 1476 zapadł wyrok w sporze pomiędzy miastem Rogoźno a wojewodą inowrocławskim Andrzejem z Kretkowa, tenutarouszem Rogozińskim. Spór dotyczył krzywd wyrządzonych m. in. mieszkańcom wsi Międzylesie.

MIejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV-XVI wieku. W 1471 wieś Międzylesie zalegało z podatkiem zwanym poradlne. W 1508 pobór zapłacono z 5 łanów. W 1509 miał miejsce pobór z 5 łanów oraz od sołtysa z 2 łanów. W 1563 pobrano podatki z 3 i 1/3 łana, od karczmy i z 2 łanów sołeckich. W 1565 Międzylesie należało do mieszczan Rogozińskich. Według przywileju lokacyjnego było w niej 12 śladów, z których kmiecie mieli dawać daninę owsa i 3 ślady sołeckie wolne od tej daniny. Odnotowano również, że od około 50 lat 7 kmieci i karczmarz dawali razem tenutariuszowi rogozińskiemu 42 ćwirtnie owsa miary rogozińskiej. Mieszkańcy Międzylesia mieli obowiązek zwieźć drewno na budowę, gdyby spłonął dwór tenutariusza w Rogoźnie. W latach 1577-1580 miasto Rogoźno płaciło pobór z Międzylesia: w 1580 od 3,5 łana i 3 łanów sołeckich.

Wieś, własność miasta Rogoźno położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek I rozbioru Polski w 1772, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała ziemia chełmińska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 29..

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Zobacz też: Międzylesie.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rogoźno (gmina) Kategoria:Wsie – własność miast I Rzeczypospolitej