Jan Stefan Giedroyć herbu Hippocentaurus (ur. 2 lutego 1730 w Wilnie, zm. 23 marca 1803 w Olsiadach) – biskup żmudzki od 30 marca 1778Hierarchia Catholica medii et recentioris aevi, t. VI, Patavii 1958, s. 365. . i inflancko-piltyński od 22 kwietnia 1765Hierarchia Catholica medii et recentioris aevi, t. VI, Patavii 1958, s. 435. .. Biskup tytularny VerinopolisProkop, 2006, s. 221. i sufragan białoruski w latach 1763–1765, proboszcz kapituły katedralnej wileńskiej w 1768 rokuKolęda Warszawska na rok 1768, [b.n.s]. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys W 1755 został członkiem kapituły wileńskiej. Był członkiem konfederacji generalnej Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1764 rokuVolumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 60.. Jako protegowany biskupa wileńskiego Ignacego Massalskiego, zrobił za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego szybką karierę polityczną. Był członkiem konfederacji radomskiej 1767 rokuKorwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 225.. 23 października 1767 wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju RzeczypospolitejVolumina Legum t. VII, Sankt Petersburg 1860, s. 244–248.. Na posiedzeniu Senatu ostro potępił konfederację barską. Przygotowania powstańcze szlachty wileńskiej denuncjował dowództwu stacjonujących w pobliżu Wilna wojsk rosyjskich. Jednak w czasie Sejmu Rozbiorowego w 1773 nosił się z zamiarem publicznego wystąpienia w obronie całości Rzeczypospolitej. Miał wówczas powiedzieć jeśli trzeba męczennika – będę nim. Królowi z trudem udało się odwieść biskupa od tego samobójczego czynu. Już wkrótce jednak Giedroyć stał się jednym z najzagorzalszych popleczników Rosji. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 rokuVolumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 527.. Dzięki poparciu Rosjan i króla został w 1778 biskupem żmudzkim. Członek Departamentu Sprawiedliwości Rady Nieustającej w 1779 rokuKALENDARZ polityczny dla Królestwa Polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego na rok pański 1779. w Warszawie, Nakładem y drukiem Michała Groella Księgarza Nadwornego J.K.Mci., [b.n.s.].. Na tym stanowisku ściągnął na siebie zarzuty chciwości w gromadzeniu beneficjów i promowania swoich krewnych Giedroyciów na stanowiska kościelne. Został konsyliarzem Rady Nieustającej w latach 1778 i 1780. Przez cztery lata zasiadał w jej Departamencie Skarbowym. Był członkiem konfederacji Sejmu CzteroletniegoKalendarzyk narodowy y obcy na rok... 1792..., Warszawa 1791, s. 308.. Sędzia sejmowy z Senatu z Prowincji Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1791 rokuSądy seymowe. Actum in curia regia Varsaviensi 1791 05.28, [b.n.s.].. Był przeciwnikiem Konstytucji 3 maja i gorącym zwolennikiem konfederacji targowickiej. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Rosjanie mogą liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 majaŁukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792–1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47, Petersburg 1885, s. 271.. Sędzia sądu sejmowego sejmu grodzieńskiego 1793 roku z SenatuKalendarz wilenski na rok ... 1794, s. 72.
Po stłumieniu insurekcji kościuszkowskiej, gdy pewien ksiądz z jego diecezji użył słów obrażających Katarzynę II, Giedroyć nakazał go aresztować, czym zasłużył sobie na podziękowanie posła rosyjskiego Nikołaja Repnina.
Pochowany w katedrze w Worniach. Był kawalerem Orderu Orła Białego. W 1766 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 178..
Przypisy
Bibliografia T. Turkowski, Jan Stefan Giedroyć, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VII, 1948–1958, s. 427–428. Wołonczewski Maciej bp, Biskupstwo żmujdzkie, Kraków 1898. Biskup Jan Stefan Giedroyć
Linki zewnętrzne Jan Stefan Giedroyć – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego w Wilnie Kategoria:Biskupi żmudzcy Kategoria:Biskupi inflanccy Kategoria:Biskupi tytularni Verinopolis Kategoria:Biskupi wileńscy Kategoria:Członkowie delegacji sejmu nadzwyczajnego (1767–1768) do pertraktowania z posłem rosyjskim Kategoria:Członkowie konfederacji Andrzeja Mokronowskiego 1776 Kategoria:Członkowie konfederacji Sejmu Czteroletniego Kategoria:Członkowie konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego (1764) Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Duchowni katoliccy w konfederacji targowickiej Jan Stefan Giedroyć Kategoria:Konfederaci radomscy Kategoria:Konfederaci targowiccy Kategoria:Konsyliarze Departamentu Sprawiedliwości Rady Nieustającej Kategoria:Konsyliarze Rady Nieustającej Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Prepozyci wileńskiej kapituły katedralnej Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie na Sejmie Czteroletnim Kategoria:Senatorowie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Sędziowie Sejmu Czteroletniego Kategoria:Sędziowie Sejmu Grodzieńskiego 1793 Kategoria:Urodzeni w 1730 Kategoria:Zmarli w 1803