Oksfordzka szkoła języka potocznego – jeden z nurtów filozofii analitycznej z centralnego okresu jej istnienia (obok pozytywizmu logicznego i filozofii Wittgensteina)Tadeusz Szubka, Filozofia analityczna. Koncepcje, metody, ograniczenia,WUwr, 2008, s.86..
Powstała w połowie XX wieku w Uniwersytecie Oksfordzkim. Głównymi jej przedstawicielami byli: John Langshaw Austin, Gilbert Ryle, Peter Frederick Strawson, Herbert Hart, czy Paul Grice. Filozofia języka potocznego zdobyła sobie wielką popularność w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku, stając się znaczącą formacją w filozofii światowej tego okresu, głównie anglosaskiej. Współistniała z filozofią języka potocznego Ludwiga Wittgensteina.
Programowym sposobem działania szkoły była analiza użycia wyrażeń, która miała uwolnić dyskusję od błędnych doktryn filozoficznych, i umożliwić lepsze sformułowanie zagadnień, a nawet wskazywać właściwe ich rozwiązanieAndrzej Nowaczyk, Filozofia analityczna. Z dziejów filozofii współczesnej, PWN, 2008, s.69.. Szkołę dodatkowo charakteryzowała niechęć wobec wielkich programów filozofii spekulatywnej i metafizyki.
Problemem filozofii jest nieznajomość sposobu funkcjonowania wyrażeń w języku, którym posługują się jego użytkownicy, a więc brak znajomości języka potocznego, jako ucieleśnionego dziedzictwa i mądrości wielu pokoleń ludzi. Według przedstawicieli szkoły zadaniem filozofii powinno być skrupulatne badanie zbiorów wyrażeń, które pełnią podobne do siebie funkcje w tradycyjnych dyskursach filozoficznych.
Wśród głównych osiągnięć szkoły można wymienić stworzenie teorii aktów mowy (Austin), renesans pojęcia umysłu i krytyki kartezjanizmu (Ryle), teorie implikatur konwesacyjnych (Grice) oraz próba stworzenia metafizyki opisowej opartej na pojęciu konkretów (Strawson).
Szkoła działała w kontrze do filozofii analitycznej w nurcie języka idealnego (Quine, Carnap), że logika formalna stanowi najlepsze narzędzie do opisu świata. Oba jednak nurty przyjmowały centralny pogląd, że celem filozofii jest analiza pojęciowa i w konsekwencji filozofia różni się diametralnie od każdej innej dyscypliny. Z tego powodu filozofia języka była absolutnie centralna dla uprawiania filozofii (zwrot lingwistyczny), a sama filozofia stała się logicznym badaniem struktury językaJohn R. Searle, Współczesna filozofia w Stanach Zjednoczonych, Przegląd Filozoficzny — Nowa Seria 2001, R. X, Nr 1 (37), ISSN 1230-1493.
Daleko idąca zmiana i zmierzch filozofii języka potocznego to dzieło jej zwolenników, takich jak Searle czy Strawson. Głównym powodem było przejście zainteresowania filozofów z filozofii języka na filozofię umysłu oraz odrodzenie badań metafizycznych w ramach filozofii analitycznej(zwrot ontologiczny).
Najważniejsze dzieła John L. Austin, Mówienie i poznawanie, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, WN PWN, Warszawa 1993. Gilbert Ryle, Czym jest umysł? tłum. Witold Marciszewski, PWN, Warszawa 1970. Peter F. Strawson, Indywidua. Próba metafizyki opisowej, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1980.
Przypisy
Kategoria:Filozofia analityczna