Bogota (hiszp. ; poprzednia nazwa oficjalna ) – miasto w Ameryce Południowej, stolica i największe miasto Kolumbii, a także ośrodek administracyjny departamentu Cundinamarca. W 2018 roku miasto liczyło 7 387 400 osób.
Miasto leży w centralnej części Kolumbii, w Kordylierze Wschodniej w północnych Andach, na wysokości 2640 m n.p.m.. Stanowi najważniejszy ośrodek przemysłowy, handlowy, finansowy, naukowy i kulturalny Kolumbii. Burmistrzem miasta jest .
Urbanistyka Miasto ma układ siatki z licznymi placami. W centrum miasta dominują budynki wielokondygnacyjne, w których mieszczą się głównie urzędy, przedsiębiorstwa handlowe i finansowe oraz instytucje kulturalne. W pozostałej części miasta dominuje niska zabudowa w stylu kolonialnym oraz slumsy (tugurios).
Historia W okresie prekolumbijskim tereny dzisiejszej Bogoty zamieszkiwały plemiona Indian Czibcza. Ich główną siedzibą była Bacata. W 1538 roku Gonzalo Jiménez de Quesada podbił Indian, a na ich terenach założył osadę, która przyjęła nazwę Santa Fé de Bacatá. Osada była związana z wicekrólestwem Nowej Granady, w 1717 roku została jej stolicą. W latach 1810–1811 miejscowa ludność zbuntowała się przeciwko Hiszpanom i ustanowiła własny rząd, lecz miasto do 1819 było kontrolowane przez hiszpańskich lojalistów. Wtedy to Simón Bolívar przejął rządy w Bogocie i uczynił ją stolicą federacji Gran Colombia (Wielka Kolumbia), obejmującej terytoria Panamy, Kolumbii, Wenezueli i Ekwadoru. Po rozbiciu federacji na odrębne państwa Bogota do 1830 pozostała stolicą Republiki Nowej Granady, a w później stolicą Kolumbii.
W XIX wieku rozwój gospodarczy miasta był zahamowany przez walki o władzę polityczną oraz izolację geograficzną. W kwietniu 1948 roku w mieście wybuchły zamieszki i akty przemocy (tzw. bogotazo), które doprowadziły do znacznych zniszczeń w mieście. Niepokoje społeczne zakończyły się w 1958 roku po osiągnięciu porozumienia pomiędzy partią liberalną a konserwatywną.
30 kwietnia 1948 roku w mieście odbyła się IX Międzynarodowa Konferencja Państw Amerykańskich, podczas której ustanowiono Organizację Państw Amerykańskich oraz zawarto traktat międzyamerykański o pokojowym załatwianiu sporów. W 1955 roku miasto uzyskało status Dystryktu Specjalnego. W tym samym roku w mieście ustanowiono sekretariat CELAM.
W latach 80. w mieście wprowadzono klasyfikację poszczególnych stref w mieście, od „1” (dla najbiedniejszych dzielnic) po „6” (dla dzielnic z najnowocześniejszą zabudową). Wprowadzony w Bogocie system wdrożono w latach 90. w pozostałych miastach Kolumbii. Założeniem systemu miało być zmniejszenie nierówności społecznych, gdzie w częściach miasta o wyższym standardzie obowiązywały większe opłaty za usługi miejskie. Ze względu na nieskuteczność systemu (który przyczynił się do pogłębienia nierówności) w 2017 roku rozpoczęto dyskusję o zniesieniu numerowanych stref.
22 sierpnia 1968 roku Bogotę odwiedził papież Paweł VI podczas podróży apostolskiej do Kolumbii i na Bermudy. 2 lipca 1986 roku Bogotę odwiedził papież Jan Paweł II podczas podróży apostolskiej do Kolumbii i Saint Lucia. W 2007 roku w mieście odbywał się Światowy Dzień Książki, organizowany przez UNESCO.
17 stycznia 2019 roku w mieście miał miejsce atak terrorystyczny, w którym zginęły 21 osób oraz zamachowiec. W związku z atakiem prezydent Kolumbii Iván Duque Márquez ogłosił żałobę narodową.
Gospodarka i transport W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, włókienniczy, chemiczny, farmaceutyczny, skórzany i obuwniczy, hutnictwo żelaza i rzemiosło. W 1928 roku założono giełdę papierów wartościowych.
W mieście znajduje się międzynarodowy port lotniczy Bogota-El Dorado. W Bogocie swoją siedzibę ma Aerovías Nacionales de Colombia, pierwsza komercyjna linia lotnicza w Ameryce Południowej. Bogota ma połączenia kolejowe z wybrzeżem Karaibów i wybrzeżem Oceanu Spokojnego oraz drogowe ze wszystkimi głównymi miastami Kolumbii. W 1998 roku w Bogocie uruchomiono szybki transport autobusowy . Do lutego 2014 roku system ten składał się z 12 linii o łącznej długości 87 km.
Do lutego 2014 roku stworzono 350 km tras rowerowych, w tym 70 km tzw. rowerowych autostrad. Budowę dróg rowerowych rozpoczął , burmistrz miasta w latach 1998–2001.
Trwa budowa pierwszej linii metra. Przetarg na zaprojektowanie, budowę, dwudziestoletnią eksploatację i utrzymanie pierwszej linii metra zakończono w grudniu 2019 roku. Według planów linia ma mieć 24 km długości i 16 stacji. Budowę rozpoczęto 20 października 2020 roku. Budowa ma zakończyć się w 2028 roku.
Edukacja i kultura W Bogocie swoją siedzibę mają m.in. Narodowy Uniwersytet Kolumbii (założony 22 września 1867 roku) i katolicki (założony w 1622 roku). W 1940 roku w mieście założono , będące największym centrum szkoleniowym policji w Kolumbii. W 1823 roku w mieście założono Muzeum Narodowe.
Przypisy
Kategoria:Stolice państw w Ameryce Południowej Kategoria:Miasta w Kolumbii Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (od 10 do 30k)