Antoni Szylling (ur. 31 sierpnia 1884 w Płoniawach, zm. 17 czerwca 1971 w Montrealu) – generał dywizji Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Był synem Aleksandra i Aleksandry z Ryx. Uczęszczał do 7-klasowej Szkoły Handlowej w Warszawie, gdzie w 1904 zadał egzaminem dojrzałości. Brał czynny udział w tajnych organizacjach bojowych „Proletariat” i bojówkach PPS. W jego mieszkaniu, których miał kilka, przechowywana była broń i nielegalna „bibuła”, a także ukrywali się członkowie PPS oraz innych organizacji niepodległościowych. Aresztowany, kilkakrotnie siedział półtora miesiąca w Cytadeli Warszawskiej (Pawilon X) oraz dwukrotnie w więzieniu przy ul. Daniłłowiczowskiej w Warszawie. Pozbawiony w drodze administracyjnej praw wykształceniowych wcielony został do wojska rosyjskiego w głębi Rosji, gdzie przebywał 2 lata. W 1909 rozpoczął naukę w Wyższej Szkole Rolniczej w Warszawie, gdzie w 1912 ukończył 6-semestrowe Kursy Przemysłowo-Rolnicze. Po odbyciu praktyki rolniczej pracował samodzielnie jako agronom. Od 26 kwietnia 1912 do 1 maja 1913 był kierownikiem folwarku doświadczalnego i asystentem w Stacji Zootechnicznej w Szamocinie w byłym pow. warszawskim.

1 sierpnia 1914 został zmobilizowany do armii rosyjskiej, w której zakończył służbę w stopniu sztabskapitana. Po wybuchu rewolucji bolszewickiej, w kwietniu 1917 wstąpił do organizacji Związku Wojskowych Polaków w Kiszyniowie, gdzie wybrany zostaje na dowódcę tworzących się formacji polskich, których był jednocześnie organizatorem (75 polski rezerwowy pułk piechoty). 20 października 1917 przeszedł do II Korpusu Polskiego w Rosji. Do stopnia majora awansował w 1918. Po bitwie pod Kaniowem dostał się do niewoli niemieckiej.

27 stycznia 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora i przydzielony z dniem 18 stycznia 1919 do Oddziału IX Sztabu GeneralnegoDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 12 z 4 lutego 1919 roku, poz. 416. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 13 z 6 lutego 1919 roku, poz. 463.. W Oddziale IX Personalnym objął stanowisko kierownika Sekcji „B”. W wojnie polsko-bolszewickiej dowodził 44 pułkiem piechoty. Z dniem 1 marca 1922, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwyDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 6 z 18 marca 1922 r., s. 239.. W 1922, będąc już w rezerwie, zweryfikowany został w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i wysoką trzynastą lokatą w korpusie oficerów rezerwowych piechoty. Pracował na własnym gospodarstwie pod Grodnem na swojej resztówce w Lerypolu.

Z dniem 25 grudnia 1925 został powołany do służby czynnej i przydzielony do dyspozycji dowódcy 28 Dywizji Piechoty w Warszawie celem odbycia praktykiDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 11 marca 1926 roku, s. 87. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 12 kwietnia 1926 roku, s. 114.. Z dniem 1 stycznia 1926 został przemianowany z oficera rezerwy na oficera zawodowego, w stopniu pułkownika, ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1919 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów piechotyDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 17 z 19 kwietnia 1926 roku, s. 115. Pozostawanie przez okres prawie czterech lat w rezerwie spowodowało, że nie mógł być traktowany na równych prawach z innymi oficerami, którzy posiadali stopień pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i pozostawali w tym okresie w służbie czynnej. Z tego powodu otrzymał starszeństwo z 1 lipca 1919 roku. W 1924 roku był jedynym pułkownikiem piechoty w służbie czynnej z tym starszeństwem.. W grudniu 1926 został przeniesiony do 23 Dywizji Piechoty w Katowicach na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnejDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 52 z 7 grudnia 1926 roku.. W międzyczasie, od 3 stycznia do 24 czerwca 1927, był słuchaczem III Kursu Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie. 2 maja 1928 mianowany został dowódcą 8 Dywizji Piechoty w Twierdzy Modlin. 1 stycznia 1929 Prezydent RP Ignacy Mościcki awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 roku i 4. lokatą w korpusie generałówDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych, Nr 1 z 4 stycznia 1929 roku, s. 1..

25 maja 1937 mianowany został generałem do prac przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych. 1 września 1938 awansował w hierarchii GISZ na inspektora terenowego na odcinku południowo-zachodnim, tj. śląskim. 23 marca 1939 został powołany na stanowisko dowódcy Armii „Kraków”.

W kampanii wrześniowej 1939 dowodził Armią „Kraków”, której zadaniem była obrona przemysłowego regionu Górnego Śląska i południowego skrzydła polskiego frontu.

Antoni Szylling kierował Armią „Kraków” z wielką rozwagą, unikając rozwiązań ryzykanckich, a wybierając optymalne. Dzięki temu, kilkakrotnie oskrzydlany i otaczany, zdołał przeprowadzić oddziały bez efektownych, ale przegranych wielkich bitew znad granicy aż na Lubelszczyznę, wypełniając zresztą skrupulatnie instrukcje naczelnego wodza – Paweł Wieczorkiewicz, „Wrzesień 1939”.

2 września Armia Kraków opuściła swoje pozycje po tym, jak niemieckie zagony pancerne wdarły się w głąb polskiej obrony na styku obrony Armii „Kraków” z Armią „Karpaty” na południu i Armią „Łódź”. Gen. Szylling, pomimo tak ciężkiej sytuacji, dał wyraz opanowania żołnierskiego rzemiosła najwyższej próby przeprowadzając Armię „Kraków” (kilkakrotnie otaczany), aż na Lubelszczyznę. 7 września, w obliczu oskrzydlenia Armii zarówno od północy, jak i od południa, wypowiedział do oficerów sztabu słowa: Miłe to nie jest, ale dzięki temu nadarza się nam wreszcie pierwsza sposobność wykonania natarciaKomentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, Wyd. Czytelnik Warszawa 1983, tom 2, s. 405.. Następnego dnia wydał znamienny rozkaz: Wielkie jednostki, każda oddzielnie i wszystkie razem, stanowią jeden blok posuwający i wspierający się wzajemnie. Nie wydzielać żadnych oddziałów ani batalionów, które odosobnione muszą zginąć. Ubezpieczać się i rozpoznawać na bliskie odległościtamże, s. 410.

Był taktykiem i jako taki uznawał konieczność oszczędzania wojska z myślą o użyciu oddziałów przy lepszej okazji. Ze strategicznego punktu widzenia i oceny całej kampanii obrona Śląska choćby o dzień dłużej nie miała większego znaczenia. 19 września 1939 gen. Szylling wraz z ostatkami jego armii w grupie wojsk dowodzonych przez gen. Tadeusza Piskora (dowódca Armii „Lublin”) dotarły pod Tomaszów Lubelski. Szylling proponował pozorowany atak na Tomaszów, zaś właściwy przez Narol nad Tanwią. Jednak gen. Tadeusz Piskor zdecydował się atakować wyłącznie Tomaszów. Oddziały polskie stoczyły swą ostatnią bitwę – niemiecka zapora w Tomaszowie była zbyt silna, pozostała jedynie kapitulacja.

20 września po raz drugi dostał się do niemieckiej niewoli. Niemal cały okres wojny, do 30 kwietnia 1945 spędził gen. Szylling w obozie jenieckim VII A Murnau. Wyzwolony przez Amerykanów – wyjechał najpierw do Francji, następnie do Wielkiej Brytanii i Kanady. Na generała dywizji został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1946 roku w korpusie generałów.

Zakupił i prowadził farmę rolną, co pozwalało mu na uzyskanie środków utrzymania. Był członkiem Instytutu Piłsudskiego.

Zmarł 17 czerwca 1971 roku w Montrealu. Pochowany na cmentarzu Saint-Sauveur-des-Monts. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 277-4-25).

Był żonaty z Zofią z domu Bajkowską i miał dwóch synów: Jerzego (ur. 5 listopada 1922) i Karola (ur. 10 maja 1924).

Awanse chorąży – 1907 podporucznik porucznik sztabskapitan kapitan major – 15 kwietnia 1918 podpułkownik – 1920 pułkownik – 1922, zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 generał brygady – 1 stycznia 1929 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 4. lokatą w korpusie generałów generał dywizji – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1946, awansowany przez władze emigracyjne

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 137 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2427 (13 kwietnia 1921) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1934) „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Niepodległości (17 marca 1938) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” – zamiast uprzednio nadanego Medalu Niepodległości (). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”.Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 15 z 11 listopada 1928 r. Krzyż Walecznych (trzykrotnie, po raz pierwszy w 1921)„W zamian za otrzymane wstążeczki biało-amarantowe b. armii gen. Hallera”, Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2097 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 42, s. 1666) Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1931) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 (1928) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Komandor Orderu Legii Honorowej (III Republika Francuska, 1936) Kawaler Orderu Legii Honorowej (III Republika Francuska, zezwolenie Naczelnika Państwa w 1922)Decyzja Naczelnika Państwa L. 3625.22 G. M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 250) Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”) (zezwolenie Naczelnika Państwa w 1921)Decyzja Naczelnika Państwa z 12 grudnia 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 268)

Przypisy

Bibliografia

Paweł Wieczorkiewicz, „Wrzesień 1939”.

Antoni Szylling, Moje dowodzenie w roku 1939. Przedmowa M. Zgórniak, opracowanie i przypisy P. Mikietyński, Kraków 2007.

Kategoria:Członkowie III Proletariatu Kategoria:Członkowie Związku Wojskowych Polaków Kategoria:Dowódcy 44 Pułku Strzelców Legii Amerykańskiej Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie do prac przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych Kategoria:Generałowie dywizji Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie II Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Kraków” Kategoria:Osoby przedstawione na znaczkach pocztowych Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kaniowem (1918) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Tomaszowem Lubelskim (1939) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Związani z Instytutem Józefa Piłsudskiego w Ameryce Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Kanadzie po II wojnie światowej Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1971