mały|240x240px|Jedna z misji programu badała powstawanie czarnej dziury w Drodze Mlecznej. Program Explorer – amerykański program eksploracji kosmosu, którego celem jest prowadzenie badań naukowych w kosmosie z zakresu fizyki, geofizyki, heliofizyki i astrofizyki. Od 1958 utworzono ponad 90 misji kosmicznych, z czego część wciąż jest aktywna. Początkowo program był realizowany przez Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych, a od misji Explorer 6 przejęty przez Centrum Lotów Kosmicznych imienia Roberta H. Goddarda, podlegające NASA. Sztuczne satelity były wykorzystywane do pomiaru różnych rodzajów promieniowania i pól magnetycznych, rejestrowania mikrometeoroidów, badań geodezyjnych atmosfery Ziemi oraz obserwacji radioastronomicznych.
Historia Po umieszczeniu na orbicie ziemskiej przez ZSRR pierwszego sztucznego satelitę 4 października 1957, Stany Zjednoczone przyspieszyły swoje badania nad satelitami. 31 stycznia 1958 roku wystrzelono pierwszego amerykańskiego satelitę Explorer 1, który wykonał badania promieniowania kosmicznego oraz odkrył pasy radiacyjne, nazwane pasami Van Allena. Program badawczy z użyciem tych satelitów został w dużej mierze zrealizowany dzięki Wernerowi von Braunowi przez Centrum Lotów Kosmicznych imienia George’a C. Marshalla i Jet Propulsion Laboratory.
Misje +Misje programu ExplorerNrNazwaPoczątek misjiCel misji/OdkrycieKoniec misjiPowrót do atmosferyŹródłoLata 50. XX wieku1Explorer 11 lutego 1958Odkrycie Pasa Van Allena23 maja 195831 marca 19702Explorer 25 marca 1958Misja nieudana – satelita nie osiągnął orbity.––3Explorer 326 marca 1958Kontynuacja badań Pasów Van Allena.27 czerwca 195828 czerwca 19584Explorer 426 lipca 1958Obserwacje magnetosfery oraz przeprowadzenie testów nuklearnych w atmosferze Ziemi.5 października 195823 października 19595Explorer 524 sierpnia 1958Misja nieudana – satelita nie osiągnął orbity.––7xExplorer 7x16 lipca 1959Rakieta zniszczona z powodu stwarzania niebezpieczeństwa.––6Explorer 67 sierpnia 1959Badanie magnetosfery.6 października 19591 lipca 19617Explorer 713 października 1959Badanie cząstek energetycznych oraz promieniowania.24 sierpnia 1961Na orbicieLata 60. XX wieku–S-4623 marca 1960Misja nieudana – utrata łączności z rakietą.––8Explorer 83 listopada 1960Badanie jonosfery.27 grudnia 196027 marca 2012–S-564 grudnia 1960Misja nieudana – usterka 2. członu rakiety. Celem było zbadanie gęstości atmosfery.––9Explorer 916 lutego 1961Zbadanie gęstości atmosfery.9 kwietnia 19649 kwietnia 1964–S-4524 lutego 1961Misja nieudana – nie włączył się 3. człon rakiety. Celem było zbadanie pola magnetycznego oraz plazmy.––10Explorer 1025 marca 1961Zbadanie pola magnetycznego między Księżycem a Ziemią.25 marca 19611 czerwca 196811Explorer 1127 kwietnia 1961Badanie promieniowania gamma.17 listopada 1961Na orbicie–S-45A25 maja 1961Podobnie jak S-45.–––S-5530 czerwca 1961Misja nieudana – nie doszło do zapłonu silnika 3. stopnia rakiety. Celem było badanie mikrometeoroidów.––12EPE-A16 sierpnia 1961Badanie Pasów Van Allena, promieniowania kosmicznego oraz magnetosfery.6 grudnia 196131 sierpnia 196313S-55A25 sierpnia 1961Liczenie mikometeoroidów.28 sierpnia 196128 sierpnia 196114EPE-B2 października 1962Badanie Pasów Van Allena, promieniowania kosmicznego oraz magnetosfery.11 sierpnia 196325 maja 198815EPE-C27 października 1962Podobnie jak EPE-B.30 stycznia 196315 stycznia 197816S-55B16 grudnia 1962Badanie mikrometeoroidów.22 lipca 1963Na orbicie17AE-A3 kwietnia 1963Badanie górnej warstwy atmosfery.10 lipca 196324 listopada 196618IMP-A27 listopada 1963Badanie przestrzeni międzyplanetarnej oraz magnetosfery.10 maja 196530 grudnia 196519AD-A19 grudnia 1963Badanie gęstości atmosfery.10 maja 198110 maja 1981–S-6619 marca 1964Misja nieudana – zbyt mały ciąg rakiety. Celem było badanie magnetosfery.––20IE-A25 sierpnia 1964Badanie jonosfery oraz szumu kosmicznego.29 grudnia 1965Na orbicie21IMP-B4 października 1964Badanie magnetosfery oraz przestrzeni międzyplanetarnej.13 października 196530 stycznia 196622BE-B10 października 1964Badanie jonosfery.Luty 1970Na orbicie23S-55C6 listopada 1964Badanie mikrometeoroidów.7 listopada 196529 czerwca 198324AD-B21 listopada 1964Badanie gęstości atmosfery.18 października 196818 października 196825Injun 421 listopada 1964Badanie cząstek energetycznych w otoczeniu Ziemi.Grudzień 1966Na orbicie26EPE-D21 grudnia 1964Badanie Pasów Van Allena, promieniowania kosmicznego oraz magnetosfery.27 grudnia 1967Na orbicie27BE-C29 kwietnia 1965Badanie magnetosfery.20 lipca 1973Na orbicie28IMP-C29 maja 1965Badanie magnetosfery i przestrzeni międzyplanetarnej.12 maja 19674 lipca 196829GEOS 16 listopada 1965Badania geodezyjne Ziemi.23 czerwca 1978Na orbicie30SOLRAD 819 listopada 1965Rejestracja promieniowania emitowanego przez Słońce.5 listopada 1967Na orbicie31DME-A29 listopada 1965Badanie jonosfery.15 stycznia 1971Na orbicie32AE-B25 maja 1966Badanie górnych warstw atmosfery.Marzec 196722 lutego 198533IMP-D1 lipca 1966Badanie wiatru słonecznego, plazmy międzyplanetarnej oraz promieniowania Słońca.21 września 1971Na orbicie34IMP-F24 maja 1967Badanie wiatru słonecznego, plazmy międzyplanetarnej oraz promieniowania Słońca.3 maja 19693 maja 196935IMP-E19 lipca 1967Badanie plazmy międzyplanetarnej, wiatru słonecznego oraz promieniowania Słońca.24 lipca 1973Na orbicie Księżyca36GEOS 211 stycznia 1968Badania geodezyjne Ziemi.1 lipca 1982Na orbicie37SOLRAD 95 marca 1968Monitorowanie promieniowania słonecznego.30 kwietnia 197416 listopada 199038RAE-A4 lipca 1968Badania radioastronomiczne.?Na orbicie39AD-C8 sierpnia 1968Badanie gęstości atmosfery.23 czerwca 197122 czerwca 198140Injun 58 sierpnia 1968Badanie magnetosfery.Czerwiec 1971Na orbicie41IMP-G21 czerwca 1969Obserwacja zjawisk zachodzących w jonosferze,23 grudnia 197223 grudnia 1972Lata 70. XX wieku42SAS-112 grudnia 1970Obserwacja promieniowania rentgenowskiego.4 stycznia 19755 kwietnia 197943IMP-H13 marca 1971Obserwacja zjawisk zachodzących w jonosferze.2 października 19742 października 197444Solrad 108 lipca 1971Obserwacja promieniowania słonecznego.30 czerwca 197315 grudnia 197945SSS-A15 listopada 1971Badanie magnetosfery.30 września 197410 stycznia 199246MTS13 sierpnia 1972Badanie meteoroidów (prędkość, spalanie w atmosferze).4 listopada 19742 listopada 197947IMP-I23 września 1972Badanie plazmy międzyplanetarnej, wiatru słonecznego oraz promieniowania Słońca.31 października 1978Na orbicie48SAS B15 listopada 1972Skanowanie nieba w zakresie gamma. Odkrycie gwiazdy neutronowej Geminga.8 czerwca 197320 sierpnia 198049RAE-B10 czerwca 1973Prowadzenie badań radioastronomicznych.26 kwietnia 1977Na orbicie Księżyca50IMP-J26 października 1973Badanie magnetosfery.7 października 2006Na orbicie51AE-C16 grudnia 1973Badanie górnych warstw atmosfery.?12 grudnia 197852Injun 63 czerwca 1974Badanie cząstek energetycznych i magnetosfery.28 kwietnia 197828 kwietnia 197853SAS-C7 maja 1975Badania z zakresu astronomii rentgenowskiej.7 kwietnia 19799 kwietnia 197954AE-D6 października 1975Badanie górnych warstw atmosfery.29 stycznia 197612 marca 197655AE-E20 listopada 1975Badanie górnych warstw atmosfery.25 września 198010 czerwca 198156ISEE 1, ISEE 222 października 1977Badanie pola magnetycznego.26 września 198726 września 198757IUE26 stycznia 1978Obserwacje kosmosu w zakresie ultrafioletu.30 września 1996Na orbicie58HCMM26 kwietnia 1978Pomiary termiczne powierzchni Ziemi.30 września 198022 grudnia 198159ICE12 sierpnia 1978Badanie interakcji między ziemskim polem magnetycznym a wiatrem słonecznym.HibernacjaNa orbicie Słońca60SAGE18 lutego 1979Badanie stratosfery (aerozole i ozon).7 stycznia 198211 kwietnia 198961MAGSAT30 października 1979Mapowanie pola magnetycznego Ziemi.6 maja 198011 czerwca 1980Lata 80. XX wieku62DE 13 sierpnia 1981Badanie interakcji między plazmą a magnetosferą i jonosferą.28 lutego 1991Na orbicie63DE 23 sierpnia 1981Jak wyżej.198319 lutego 198364SME6 października 1981Badanie procesu niszczenia i tworzenia ozonosfery.4 kwietnia 19895 marca 199165CCE16 sierpnia 1984Badanie magnetosfery.12 lipca 1989Na orbicie66COBE18 listopada 1989Badanie mikrofalowego promieniowania tła.23 grudnia 1993Na orbicieLata 90. XX wieku67EUVE7 czerwca 1992Obserwacja sfery niebieskiej w ultrafiolecie.31 stycznia 200130 stycznia 200268SAMPEX3 lipca 1992Badanie promieniowania kosmicznego i magnetosfery.30 czerwca 200413 listopada 201269RXTE30 grudnia 1995Obserwacja nieba w zakresie promieniowania rentgenowskiego.5 stycznia 2012Na orbicie70FAST21 sierpnia 1996Badanie zjawiska zorzy polarnej.1 maja 2009Na orbicie71ACE25 sierpnia 1997Ostrzeganie o burzach magnetycznych.AktywnyNa orbicie Lissajous72SNOE26 lutego 1978Badanie koncentracji tlenku azotu w termosferze.13 grudnia 200313 grudnia 200373TRACE2 kwietnia 1998Obserwacja fotosfery oraz obszarów przejściowych do korony słonecznej.21 czerwca 2010Na orbicie74SWAS6 grudnia 1998Badanie składu i struktur obłoków międzygwiazdowych oraz badania procesu formowania się gwiazd i planet.1 sierpnia 2005Na orbicie75WIRE5 marca 1999Badania z zakresu podczerwieni; główna misja nie udała się z powodu awarii chłodziwa.10 maja 201110 maja 201176TERRIERS18 maja 1999Misja nieudana – urządzenia zawiodły wkrótce po osiągnięciu orbity.18 maja 1999Na orbicie77FUSE23 czerwca 1999Badania z zakresu promieniowania ultrafioletowego; badanie początków Wszechświata.18 października 2007Na orbicieXXI wiek78IMAGE25 marca 2000Badanie zmian w magnetosferze pod wpływem wiatru słonecznego.18 grudnia 2005Utrata kontaktu79HETE-29 października 2000Detekcja wybuchów promieniowania gamma.?Na orbicie80WMAP30 czerwca 2001Pomiar temperatury promieniowania reliktowego.Wrzesień 2010Na orbicie Lissajous81RHESSI5 lutego 2002Obserwacja rozbłysków słonecznych.AktywnyNa orbicie82CHIPSat13 stycznia 2003Badania spektroskopowe w paśmie skrajnego ultrafioletu.11 kwietnia 2008Na orbicie83GALEX28 kwietnia 2003Obserwacja kosmosu w zakresie promieniowania ultrafioletowego.28 czerwca 2013Na orbicie84SWIFT20 listopada 2004Badanie rozbłysków promieniowania gamma.AktywnyNa orbicie85 – 89THEMIS A-E17 lutego 2007Badania magnetosfery, zórz polarnych oraz zjawisk z nimi związanych.AktywneNa orbicie90AIM25 kwietnia 2007Badanie obłoków srebrzystych.AktywnyNa orbicie91IBEX19 października 2008Badanie obszarów między Układem Słonecznym a przestrzenią międzygwiezdną.AktywnyNa orbicie92WISE14 grudnia 2009Odkrycie brązowych karłów oraz planetoidy trojańskiej.AktywnyNa orbicie93NuSTAR13 czerwca 2012Obserwacja wysokoenergetycznego promieniowania rentgenowskiego.AktywnyNa orbicie94IRIS27 czerwca 2013Obserwacje Słońca.AktywnyNa orbicie–Hitomi17 lutego 2016Badanie promieniowania X w paśmie 0,3 – 600 keV.26 kwietnia 2016Na orbicie–NICER3 czerwca 2017Badanie m.in. gwiazd neutronowych i materii egzotycznej.AktywnyNa orbicie–GOLD25 stycznia 2018Obserwacja termosfery i jonosfery.AktywnyNa orbicie95TESS18 kwietnia 2018Obserwacje tranzytów planet pozasłonecznych.AktywnyNa orbicie–ICONpołowa 2018Badanie wpływu pogody kosmicznej na systemy satelitarne (np. GPS).Planowany–
Przypisy
Linki zewnętrzne Explorers Program na stronie NASA