AgustaWestland AW101 (dawniej EH101) – europejski śmigłowiec wielozadaniowy opracowany przez dwie firmy: włoską Agusta i brytyjską Westland Helicopters. Firmy te po połączeniu tworzą obecnie konsorcjum AgustaWestland. W służbie brytyjskiej i portugalskiej śmigłowiec nosi nazwę Merlin.
Historia W 1977 brytyjskie ministerstwo obrony ogłosiło wymagania jakie powinien spełniać nowy śmigłowiec do zwalczania okrętów podwodnych mający zastąpić Westlandy Sea Kingi. W tym samym czasie włoska marynarka wojenna również poszukiwała następcy dla budowanych na licencji przez Agustę Sea Kingów. Doszło do rozmów o współpracy, których owocem była podpisana w 1979 umowa o utworzeniu nowej firmy EH Industries (skrót od Elicottero Helicopter). Celem konsorcjum było opracowanie śmigłowca transportowego, taktycznego, wielozadaniowego dla wojsk lądowych i marynarki wojennej. Zdecydowano się na opracowanie równocześnie trzech wariantów, ponieważ charakterystyki wymagane od tego typu śmigłowców były do siebie zbliżone.
W 1987 Kanada w konkursie na następcę floty śmigłowców morskich CH-124 Sea King i ratowniczych CH-113 Labrador wybrała EH101, zamawiając 48 sztuk w odmianach 33 CH-148 Petrel (zredukowane do 28) i 15 CH-149 Chimo. Śmigłowce miały być montowane w Kanadzie. W 1993 kontrakt anulowano, co doprowadziło do zapłacenia kar. W 1998 EH101 wygrał kontrakt na dostawę 15 śmigłowców SAR CH-149 Cormorant. Przetarg na śmigłowce zwalczania okrętów podwodnych wygrał w 2004 Sikorsky S-92, a dostawy CH-148 Cyclone rozpoczęto w 2015.
Śmigłowce są produkowane w Yeovil w Anglii i Vergiate koło Mediolanu. Należący do producenta egzemplarz promocyjny EH101 Mk.510 (rej. G-17-510) wystąpił w filmie Skyfall z 2012 rokuhelis.com.
W ogłoszonym 29 marca 2012 przetargu na śmigłowiec wielozadaniowy (oparty na wspólnej platformie) dla Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej i Sił Powietrznych WSK PZL-Świdnik wystawił AgustaWestland AW149 INSPEKTORAT UZBROJENIA, 29 marca 2012.. Początkowo miało być zakupionych 26 śmigłowców w czterech wersjach dla zastąpienia Mi-8 i Mi-14. W 2013 roku liczbę śmigłowców zwiększono do 70 sztuk, w tym 48 transportowychOficjalnie o zakupie 70 śmigłowców. Altair, 21 lutego 2013.. Termin składania ofert upłynął 30 grudnia 2014MON znów przesunął termin składania ofert w przetargu na śmigłowce. TVP Info, 24 listopada 2014.. 21 kwietnia 2015 roku Ministerstwo Obrony Narodowej dopuściło do fazy testów śmigłowiec Airbus Helicopters H225M Caracal z zamiarem zakupu 50 śmigłowców za 13,5 mld PLN, w wersjach: 16 transportowych, 13 ratownictwa bojowego (CSAR), 8 dla wsparcia żołnierzy Wojsk Specjalnych, 8 zwalczanie okrętów podwodnych i 5 ewakuacji medycznejAirbus jedynym finalistą na śmigłowiec Sił Zbrojnych RP. dziennikzbrojny.pl, 2015-04-21.. Oferta na AW149 została odrzucona z powodu terminu dostaw od 2019 defence24.pl, 25 kwietnia 2015., a oferta PZL na S-70i Black Hawk/S-70B Seahawk z powodu braku uzbrojenia defence24.pl, 5 maja 2015.. 4 października 2016 Ministerstwo Rozwoju zakończyło negocjacje offsetowe z Airbus Helicopters bez podpisania kontraktu gazeta.pl, 4 października 2016.
W październiku 2016 zgłoszono Pilną Potrzebę Operacyjną na śmigłowce dla wojsk specjalnych i morskie śmigłowce poszukiwawczo-ratowniczeWniosek DORSZ o pilne śmigłowce ratownicze. dziennikzbrojny.pl, 25 października 2016.. 7 Eskadra Działań Specjalnych dysponowała w tym czasie Mi-17 przejętymi od Wojsk LądowychMi-17 dla komandosów będą jak nowe.. Marynarka Wojenna wycofała trzy ratownicze Mi-14PS w latach 2008-2010. W 2011 zastąpiły je dwa Mi-14PŁ/R, które zakończą służbę w 2018 roku. Resursy czterech pozostałych w służbie śmigłowców ZOP Mi-14PŁ wyczerpią się w 2021 rokuZastosowanie bojowe Mi-14PŁ. Altair, 16 lutego 2017.. Od października 2015 w związku z remontami trzech z sześciu W-3RM Anakonda MW prowadziła dyżury SAR na przemian z baz w Darłowie i Gdyni, utrzymując w gotowości jeden zamiast dwóch śmigłowców SARZmiany w systemie pełnienia dyżurów SAR. GDYŃSKA BRYGADA LOTNICTWA MW, 01.10.2015.. 20 lutego 2017 Inspektorat Uzbrojenia zaprosił do składania ofert w dwóch postępowaniach i rozpoczął formalne negocjacje z zaproszonymi oferentami: PZL (własność Lockheed Martin), WSK PZL-Świdnik (własność Leonardo) i Airbus Helicopters. W pierwszej kolejności zakupionych będzie osiem śmigłowców poszukiwawczo-ratowniczych w warunkach bojowych (CSAR) dla wsparcia Wojsk Specjalnych, a następnie osiem śmigłowców w wersji zwalczania okrętów podwodnych dla Lotnictwa MW z możliwością prowadzenia operacji poszukiwawczo-ratowniczych (ZOP/SAR) dla marynarkiKomunikat MON. mon.gov.pl, 20 lutego 2017.. Termin składania ofert upłynął 27 marca 2017 defence24.pl, 13 marca 2017.. Trzech oferentów złożyło oferty w postępowaniu na śmigłowce CSAR dla Wojsk Specjalnych, natomiast PZL Mielec zrezygnował z udziału w postępowaniu na dostawę śmigłowców morskich. PZL-Świdnik w obu postępowaniach zaproponował śmigłowiec AW101Trzy firmy oferują MON śmigłowce dla sił specjalnych, dwie – morskich. wMeritum.pl, 27 marca 2017..
Wersje Dziewięć prototypów: 5 Westland, 4 Agusta; dwa utracono. 110 – wersja ZOP/przeciwokrętowa dla Marina Militare (oznaczenie SH-101A), silniki T-700-GE-T6A1 (CT7-6), radar Eliradar APS-784, sonar Honeywell HELRAS, pociski Marte, brak rampy, 9 sztuk. 111/Merlin HM1 – wersja ZOP/przeciwokrętowa dla Royal Navy (oznaczenie Merlin HM Mk.1), silniki RR RTM322, radar Blue Kestrel, sonar Thomson Marconi FLASH, mogą przenosić sondę do tankowania w locie, brak rampy, 44 sztuki. 112 – wersja wczesnego ostrzegania z radarem Eliradar HEW-784 dla Marina Militare (oznaczenie EH-101A), oblatana w 1999, dostawy zakończono w 2003, 4 sztuki. Śmigłowce stały się w pełni operacyjne w 2012 roku z powodu opóźnienia w rozwoju aparaturyItalian navy to launch AW101 early warning operations in March.. 410 – wersja transportowa dla Marina Militare (oznaczenie UH-101A), łopaty BERP IV o mniejszych wibracjach i wyższych osiągach, składany wirnik i ogon, rampa załadunkowa, 4 sztuki. 411/Merlin HC3 – wersja transportowa dla Royal Air Force, 22 sztuki. 413 – wersja desantowa i wsparcia operacji specjalnych dla Marina Militare (UH-101A), 4 sztuki. 510 – wersja cywilna z rampą, 1 sztuka dla policji w Tokio, druga sztuka na potrzeby promocji US101. 511 – wersja Search and Rescue (SAR) dla Kanady (oznaczenie CH-149 Cormorant), silniki GE CT7-6, 15 sztuk. 512 – wersja eksportowa dla Danii, sześć w wariancie 512 SAR, drugie sześć w transportowym 512 TTT odsprzedano Wielkiej Brytanii (jako Merlin HC3A), w zamian dostarczono sześć nowych. 514 – wersja SAR dla Portugalii, 6 sztuk. 515 – wersja patrolowa/ochrony rybołówstwa dla Portugalii, 2 sztuki. 516 – wersja ratownictwa bojowego (CSAR) dla Portugalii, 4 sztuki. 518 – wersja zwalczania min (11 MCH-101) i transportowa/operacji arktycznych (3 CH-101) dla Japonii, silniki RTM322 Mk.250, sonar AN/AQS-24, składany wirnik i ogon, rampa, 14 sztuk. 519 – wersja VVIP dla USMC (oznaczenie VH-71 Kestrel) do transportu prezydenta USA (Marine One), silnik CT7-8E, anulowana. 610 – wersja SAR dla Algierii, 6 sztuk. 611 – wersja ratownictwa bojowego (CSAR) dla Aeronautica Militare (oznaczenie HH-101A Caesar), 12 sztuk. 612 – wersja SAR dla Norwegii, 16 sztuk. 614 – wersja ZOP/SAR dla Polskiej Marynarki Wojennej, 4 sztuki. 640 – wersja VVIP dla Arabii Saudyjskiej, 2 sztuki. 641 – wersja VIP dla Nigerii (2 sztuki), oryginalnie wyprodukowane na zamówienie Indii. 642 – wersja VIP dla Algieriihttp://aviadejavu.ru/Images6/AN/AN13-7/33-1.jpg, 2 sztuki. 643 – wersja VIP dla Turkmenistanu, 2 sztuki. Merlin HM2 – 30 HM1 zmodernizowanych od 2006 do 2016 przez Lockheed MartinaUK MoD Takes Delivery of 30th Merlin Mk2 Helicopter. deagel, 28 lipca 2016., awionika z siedmioma dużymi wyświetlaczami LCD, gogle noktowizyjne, nowy komputer misji, Data Link 11, tryb pracy SAR dla radaru, system ostrzegania przed pociskami BAE Systems AN/AAR-57, wyrzutnia flar AN/ALE-47, system zakłócania AN/ALQ-157The Merlin family in UK service.. Merlin HC4/4A – modernizacja wersji HC3/3A RAF na potrzeby Royal Navy. 25 sztuk zostanie przebudowanych dla zastąpienia Sea Kingów HC4 Royal MarinesNOWY ŚMIGŁOWIEC ROYAL MARINES. altair, 1 listopada 2016.. Merlin ASaC5 – planowana konwersja 8 HM1 do wersji wczesnego ostrzegania, dla zastąpienia Sea Kingów ASaC7 na lotniskowcach typu Queen Elizabeth.
Użytkownicy thumb|Merliny HM2 na pokładzie HMS „Illustrious” thumb|AW101 w służbie Duńskich Sił Zbrojnych thumb|Jeden z norweskich AW101 thumb|Algierski AW101 thumb|Jeden z japońskich AW101 thumb|AW101 w służbie Portugalskiej Marynarki Wojennej
Marynarka wojenna otrzymała sześć sztuk w wersji ratowniczej w latach 2010–2011, z brytyjskiej linii produkcyjnej. W 2013 wyprodukowano dwie sztuki w wersji dla VIP dla rządu AlgieriiAgustaWestland Looks To Recertify AW101. Aviation Week, 3 lipca 2013. (śmigłowce zamówione przez Indie).
W 2008 zamówiono dwie sztuki w wersji VIP dla Saudi Royal Flight, do transportu rodziny królewskiej. Dostarczone w 2011 rokuhttp://aviadejavu.ru/Images6/AN/AN13-5/21-2.jpg.
Flyvevåbnet otrzymały osiem śmigłowców w wersji SAR (ratowniczej) i sześć maszyn przeznaczonych do transportu taktycznego, produkcji brytyjskiej. Ostatni z 14 zamówionych EH101 został dostarczony 1 marca 2007. Pierwszy śmigłowiec w wersji SAR osiągnął gotowość operacyjną w kwietniu 2007. W 2007 sześć śmigłowców transportowych przekazano Wielkiej Brytanii, której siły ISAF w Afganistanie trapiły braki sprzętowe, w zamian Brytyjczycy dostarczyli sześć nowych AW101.
24 listopada 2015 Indonezja zamówiła jeden transportowy AW101. Pierwotnie miały być zamówione trzy śmigłowce w wersji dla VIP, ale plany zmieniono. 15 stycznia 2017 dostarczono śmigłowiec o nr ser. 50248. Śmigłowiec nie został odebrany. Zamiast AW101 mają być zakupione Airbus H225 w wersji dla VIP, ponieważ indonezyjskie PTDI produkują do nich kadłub i belkę oraz montują ten modelMurky AW101 delivery perplexes Indonesian defence officials. flightglobal, 9 lutego 2017..
Japońskie Morskie Siły Samoobrony zamówiły w 2003 14 śmigłowców przeznaczonych do wykonywania misji wykrywania i niszczenia min morskich a także do zadań transportowych, 13 z nich zmontuje Kawasaki Heavy Industries z zestawów dostarczonych z Anglii. 25 marca 1999 Policja Tokijska jako pierwszy użytkownik cywilny otrzymała jeden śmigłowiec EH-101-510 targetlock.org.uk.
Royal Canadian Air Force otrzymały 15 śmigłowców EH-101-511 przeznaczonych do zadań SAR oznaczonych jako CH-149 Cormorant, dostarczone w latach 2001–2003 z włoskiej linii produkcyjnej, pierwsze dwie we wrześniu 2001. W 2006 rozbił się jeden CH-149.
W 2014 rząd Nigerii zamówił dwa egzemplarze dla VIP, przeznaczone pierwotnie dla IndiiNigerian Air Force To Get Two AW101 Helicopters Originally Intended For India.Nigerian AW101 makes debut flight..
Norwegia wybrała ofertę AW na 16 śmigłowców w wersji poszukiwawczo-ratowniczej (SAR) dla zastąpienia posiadanych Westlandów Sea Kingów w ramach programu Norwegian All Weather Search and Rescue Helicopter. Śmigłowce zakupione przez Ministerstwo Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa Publicznego wchodzą do służby stopniowo od 2017 do 2020 roku i będą eksploatowane przez wojska lotnicze (Luftforsvaret)[Norway and AgustaWestland finalise deal for SAR AW101s Norway and AgustaWestland finalise deal for SAR AW101s.] 19 grudnia 2013.. 21 marca 2016 w Yeovil oblatano pierwszy śmigłowiec dla Norwegii airheadsfly, 23 marca 2016.. Pierwszy śmigłowiec dostarczono 19 listopada 2017Wypadek norweskiego AW101. Altair, 24 listopada 2017.. 24 listopada 2017 w czasie prób naziemnych śmigłowiec uległ wypadkowi, doszło do przewrócenia się śmigłowca na bok i uszkodzenia wirnika głównegoIncident AgustaWestland AW101 Mk612 (EH101) 0268, 24 Nov 2017..