Zbigniew Warpechowski (ur. 10 października 1938 w Płoskach na Wołyniu) – polski malarz, poeta, teoretyk sztuki, performer. Wykonał około 315 performance'ów, które prezentował w wielu krajach świat m.in. Japonii, Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Wielkiej Brytanii czy Kanadzie. Uznawany jest za prekursora performance w Polsce i na świecie. Członek założyciel , organizacji zrzeszającej pionierów sztuki performance oraz członek Grupy Krakowskiej II.
Życiorys Urodził się w 1938 roku w Płoskach na Wołyniu. W latach 1956–1963 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej, a w latach 1964-1965 podejmował naukę na Wydziale Form Przemysłowych Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach tych zajmował się głównie malarstwem figuratywnym, natomiast po ukończeniu studiów na Akademii Sztuk Pięknych zajął się pisaniem do czasopism oraz poezją. W 1967 roku wykonał performance'y „Kwadrans poetycki” oraz „Kwadrans poetycki z towarzyszeniem fortepianu”, z udziałem Tomasza Stańki. Obie „akcje” jak nazywał je sam autor były pionierskim pokazem performance'u w Polsce. Oba performance'y składały się z elementów poezji, muzyki oraz gestykulacji. W następnych latach Warpechowski tworzył kolejne performance'y o różnorodnej tematyce np. zwierząt w sztuce czy pojęcia artysty. W 1971 roku na Zjeździe Marzycieli w Elblągu Warpechowski przedstawił swój manifest „Artysta jest” na temat sztuki, który był zaczątkiem kolejnych prac teoretycznych. W tekście za bardzo istotne uznał „znaczenie działania indywidualnego artysty i na własną odpowiedzialność” w procesie tworzenia dzieła sztuki.
W tym samym roku artysta przedstawił performance „Talerzowanie”, w którym istotne role miało pojęcie „nic”. Performance miał miejsce w krakowskiej Galerii Krzysztofory, rok później odbył się również pokaz w Atelier 72 Richarda Demarco w Edynburgu, który dzienniki „Guardian” oraz „Financial Times” uznały za wybitne dzieło nurtu konceptualnego. W następnych latach artysta poruszał w swoich performance'ach kwestie religijne („Champion of Golgotha” z 1978 roku), polityczne („Porozumienie” z 1981 roku) oraz sporego znaczenia nabrały motywy samookaleczania np. w 1984 podczas performance'u „Marsz” w Stuttgarcie Warpechowski zapalił własne włosy w obecności widowni.
Szczególnie od lat 90. artysta podejmuje częściej tematykę zepsucia współczesnej kultury, konsumpcjonizmu, swobody obyczajów w społeczeństwie czy krytyki postmodernizmu, a on sam oraz krytycy określają go mianem „awangardowego konserwatysty”. Przykłady performance'ów z tego okresu to np. „Róg pamięci” z 1997 roku czy „Wariant nadrzędny” z 2004 roku, oba o tematyce religijnej.
W 1997 roku Warpechowski otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki za 30-letnią działalność w dziedzinie performance, w latach późniejszych odbywało się kilka wystaw podsumowujących wieloletnią twórczość artysty, w tym wystawa „Zbigniew Warpechowski. To” w warszawskiej Galerii Zachęta w 2014 roku oraz „Uroczysty performance” z okazji pięćdziesięciolecia działalności w dziedzinie performance. 26 maja 2009 z rąk sekretarza stanu w MKiDN Piotra Żuchowskiego odebrał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Oprócz performance'u Warpechowski tworzy w innych dziedzinach sztuki. Wykonał scenografię do ośmiu filmów, w tym czterech Grzegorza Królikiewicza, w młodości wydano jego tomik poezji pt. „Papier”, tworzy również obrazy, rzeźby oraz rysunki. Zbigniew Warpechowski ma również duży wkład w rozwój teorii sztuki oraz filozofii sztuki, jest autorem wielu książek w tych dziedzinach m.in. „Podręcznik” (1990 r.), „Zasobnik” (1998 r.), „Podnośnik” (2001 r.), „Statecznik” (2004 r.).
Wybrane publiczne wykonania performensów 1967 – „Kwadrans poetycki”, „Kwadrans poetycki z towarzyszeniem fortepianu (z Tomaszem Stańką)”, Klub SAiW, Kraków, Polska 1971 – „Talerzowanie”, Galeria Krzysztofory, Kraków, Polska 1974 – „Piłka nożna”, Galeria BWA, Wrocław, Polska 1975 – „Dialog z rybą”, Marsylia, Kazimierz nad Wisłą, Sopot, Lublin, Polska 1976 – „Dialog z rybą”, Amsterdam, Holandia 1978 – „Champion of Golgotha”, Sympozjum w Jankowicach k. Poznania, Polska 1979 – „Men’s Only Champion”, Glasgow, Agreement, Leeds, Liverpool, Wielka Brytania 1981 – „Porozumienie”, Galeria Mała, Warszawa, Polska 1987 – Documenta 8, Kassel, Niemcy 1988 – Biennale Sztuki Eksperymentalnej EDE, Londyn, Wielka Brytania. 1988 – „Artystę, który się starzeje, należy dobić”, CSW, Zamek Ujazdowski, Warszawa, Polska 1990 – Festiwal Sztuki Performance, Chicago, Stany Zjednoczone 1990 – Studio of Performance Art, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa. Polska 1991 – Festiwal Sztuki Performance, Nowy Jork, Stany Zjednoczone 1994 – Festiwal Sztuki Performance, Quebec, Kanada 1995 – Festiwal Sztuki Performace, Cleveland, Stany Zjednoczone 1997 – „Róg Pamięci”, Centrum Sztuki Współczesnej „Zamek Ujazdowski”, Warszawa, Polska 1999 – „Wobec Apokalipsy”, Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała, Polska 2000 – „ARTKONTAKT”, Europejski Festiwal Performance i Nowych Mediów, Lublin, Polska 2003 – „BROŃORBlin, czyli od WARhola do WARpechowskiego”, dawna Fabryka Norblina, Warszawa, Polska 2004 – „Towards the Present, Towards the Future”, EPAF, Centrum Kultury, Lublin, Polska 2006 – Europejski Festiwal Sztuki Performance EPAF, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa, Polska 2007 – „Dobrzy i źli”, M. 23, Kraków, Polska 2008 – „Kobieta wiersz”, Kawaguchi, Japonia 2010 – „Malwa”, BWA Awangarda, Wrocław, Polska 2011 – „Sunflower”, Glasgow, Wielka Brytania 2013 – „Poematki 6 - Ściania”, Galeria BAAD, Tel Aviv, Izrael 2014 – „Mandala II”, Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta”, Warszawa, Polska 2017 – „Performance uroczyste”,Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta”, Warszawa, Polska
Publikacje autorskie artysty Zbigniew Warpechowski, „Podręcznik” wyd. Centrum Sztuki w Warszawie, 1990. Zbigniew Warpechowski, „Zasobnik. Autorski opis trzydziestu lat drogi życia poprzez sztukę performance”, Gdańsk 1998. Zbigniew Warpechowski, „Podnośnik” wyd. własne, Sandomierz 2001. Zbigniew Warpechowski, „Statecznik” Labirynt 2, Lublin 2004. Zbigniew Warpechowski, „Podręcznik bis”, 2006. Zbigniew Warpechowski, „Wolność”, Radom 2009 Zbigniew Warpechowski, „Performare”, w: „Performance – wybór tekstów”, red. Grzegorz Dziamski, Henryk Gajewski, Jan St. Wojciechowski, Warszawa 1984, s. 54. Zbigniew Warpechowski, „Konserwatyzm awangardowy”, Otwarta Pracownia, Kraków 2014
Bibliografia Katalogi imprez artystycznych: Wobec Apokalipsy – Bielsko Biała, 1999 r. Moja Ziemia – ZPAP, Warszawa, 1999 r. Trawnik 99, Muz. Nar. Szczecin Spotkania Krakowskie 2000, OD-DO, Bunkier Sztuki - Kraków Korper versus Materie. Im Kreis der Krakauer Gruppe (Bunkier Sztuki, Kraków 2000) Artists for SQAL/P –Brighton. July 2000 Perz-Rhizom Ein deutsch-polnisches Kunstprojekt. Stadtlische Galerie Villa Zanders, Bergisch Gladbach 2000 ARTKONTAKT, Centrum Kultury w Lublinie, 2000 r. Żywa Galeria 1969 – 1981 (łódzki progres. ruch artyst.) Hybrid Dwellings, Gal. Arsenał, Białystok 2001 Navinki 2001 Mińsk, Białoruś Autonomiczny ruch konceptualny w Polsce – BWA Lublin 2002 Polacos. Instytut A. M, Ajuntament – Barcelona 2002 r. Hiszpania Gazeta Oli Mir, „Daily News”(przedruk) N.Y. USA Kolekcja Sztuki Współczesnej na 1000-lecie Gdańska, 1997/1999 International Art. Fuku Masu Project’ 02, Nagano, Japonia Kalwaria Zebrzydowska, katalog Galerii Środowisk Twórczych BCK, Bielsko Biała 2002 r. Labirynt – BWA Lublin, 2003 r. Od WARhola do WARpechowskiego, BROŃorblin, Warszawa 2003 r. Rysunek pierwszy język, Galeria Środowisk Twórczych, Bielskie Centrum Kultury, 2003 r. Europejski Festiwal Sztuki Performance, Lublin 3-6 VI 2004 Labirynt – BWA Lublin, Wystawy w 2002 r.
Teksty krytyczne: Maria Pinińska-Bereś, katalog- Bunkier Sztuki 1999 r. Pożegnanie Rzeźba Polska, tom VI, Orońsko 1997, „Ciało i sztuczność” Rita Baum Nr.2/1999 r. Edynburg 1972 Czas Kultury Nr6-1 „Bizantynizm...” Tadeusz Kantor – niemożliwe. Rozmowa ze Zbigniewem Warpechowskim – JanTrzupek, Bunkier Sztuki – Kraków 2000 Żywa Galeria (11) 1999 „Przyczynki do dziejów fałszerstw o sztuce polskiej lat 60 i 70-tych”. Gazeta malarzy i poetów – Poznań Nr.2/2000 – „Smutna prawda” „Performance” No.56/57(1988) zdjęcie z EDGE88 (Londyn) Soc-postmodernizm czyli sztuka kontenerowa, FRONDA Nr.21/22 Bizantynizm – Czas Kultury Nr.6-1 (1999/2000) Kantor – Czas kultury Nr.6 (2000) „Między młotem a kowadłem” – Arteon, nr.9(17) wrzesień 2001 „Moda” – Arteon, nr 10(18) październik 2001 „Pomiędzy młotem a kowadłem” Czas Kultury Nr. 2/2001 „Szkoła” Czas Kultury Nr. 3/2001 „Błąd Tadeusza Kantora” Czas Kultury Nr. 4/2001 „Maksymalizm” Czas Kultury Nr. 1/2002 „Partum” Czas Kultury Nr. 2/2002 „Tekst dla Czasu Kultury”, Czas Kultury Nr. 3/2002 (koniec współpracy z pismem) „O pocieszeniu”, Znak, (12) 2002) „Goła dupa”, katalog Europejskiego Festiwalu Sztuki Performance, Lublin 2004
Recenzje i teksty o artyście: Marek K. Wasilewski – „Byłem jak naciągnięta struna” Czas Kultury – Nr2/1999 Lukasz Gorczyca – „Rysunki niekulturalne”, art. + business 4/2000 Rob La Frenais „Nail Driven Through the Hand” The Artist’s Body – Phaidon 2000 Jerzy Hanusek – „Robak w sztuce”, wyd. Otwarta Pracownia – Kraków 2001, s.77 i 231 Sławomir Marzec „Warpechowski – Raiser”, „NY Arts”, vol.7, Nr.4 April 2002 Łukasz Guzek „Art. Action” 1958-1998, Quebec 2001 Daphna Levi –Ha-Aretz, 31 maja 2002 r. Tel Awiw „He starts off with love” (wyd. hebrajskie i angielskie) Marta Woynarowska, Krzysztof Jarosz, “Eucharystia – najgenialniejsze performance”. Gość niedzielny, Nr.30 Rok LXXXI, 25.07.2004 r. Jan Przyłuski, „Performance. O sztuce postartystycznej”, w: Jan Przyłuski, „Sztuka akcji. Dziesięć zdarzeń w Polsce”, 2007.
Przypisy
Linki zewnętrzne Obecna strona internetowa Zbigniewa Warpechowskiego Dawna strona domowa Zbigniewa Warpechowskiego
Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy performerzy Kategoria:Urodzeni w 1938