Józef Łobodowski (ur. 19 marca 1909 w Purwiszkach, zm. 18 kwietnia 1988 w Madrycie) – polski poeta, autor liryki głęboko wizyjnej, proroczej i patetycznej, prozaik, publicysta, tłumacz. Publikował pod pseudonimami: Krawczenko, Maiński, Marienholz, Pszonka, Stefan Kuryłło, Szperacz.

Laureat Nagrody Młodych Polskiej Akademii Literatury za rok 1937. Uczestnik kampanii wrześniowej, wieloletni korespondent z Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. Uznawany za skandalistę swoich czasów.

Łobodowski był jednym z niewielu poetów czasów międzywojennych, którzy odnawiali związki współczesnej liryki polskiej z tradycją szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu. Najczęstszym tonem wierszy Łobodowskiego był przy tym skrajny pesymizm oraz ciemny katastrofizm dziejów, ponad którym autor wznosi się wieszczym tonem starotestamentowych proroków. Zdobyło mu to wśród krytyki literackiej opinię „wizjonera par excellence”. Jego poezje zwykle przybierały postać rozbudowanej, nasyconej obrazami poetyckiej epistoły, raz pełnej heroicznych wezwań i wybuchów uczucia, innym razem zmierzającej w stronę publicystyki. W przeciwieństwie do apokaliptycznej części twórczości, jego wiersze kozackie i orientalne głosiły swoisty élan vital oparty na dzikości życia, porywczości serca i płomiennej miłości.

W pamięci kolejnych pokoleń Łobodowski utrwalił się jako wieczny buntownik, cygan i tułacz; zyskał zresztą kluczowy dla jego recepcji przydomek „ostatniego romantyka”. Jego literackim mottem był fragment wiersza Dedykacja: „ja jestem z tych, co wiersze tylko za połowę życia biorą, a później skaczą ku dzikich koni grzywom”..

Życiorys Urodził się w Purwiszkach, następnie z rodzicami mieszkał w Lublinie, a z wybuchem I wojny światowej wyjechali do Moskwy. Sam Łobodowski wywodził swój ród od hetmana kozackiego Grzegorza Łobody. W 1917 r. wyjechali do Jejska na południu Rosji i tam przybywali do 1922 r., kiedy w ramach repatriacji wrócili do Polski i ponownie zamieszkali w Lublinie. Uczęszczał do II Liceum Ogólnokształcącego w Lublinie (wtedy gimnazjum męskie) im. Hetmana Jana Zamoyskiego.

Często karany prawnie za swoją twórczość, jego tomiki nieraz podlegały konfiskacie. Debiutował w 1931 tomikiem O czerwonej krwi, który to został skonfiskowany przez lubelską cenzurę. W 1932 roku został relegowany z KUL. W 1932 r. wydawał w Lublinie marksistowskie pismo kulturalne „Barykady”, a w 1934 r. pismo „Dźwigary”Jarosław Tomasiewicz, „Faszyzm lewicy” czy „ludowy patriotyzm”? Tendencje antyliberalne i nacjonalistyczne w polskiej lewicowej myśli politycznej lat trzydziestych, Warszawa 2020, s. 240-244. Od 1935 roku związał się z ruchem prometejskim Tygodnik Powszechny., w 1938 roku wspierał wojewodę Henryka Józewskiego w realizacji jego koncepcji prometejskich. Za publikację Demonom nocy (1935) został w 1937 laureatem Nagrody Młodych Polskiej Akademii Literatury. W latach 1937–1938 redaktor czasopisma „Wołyń” w Łucku. Protestował przeciwko niszczeniu cerkwi prawosławnych. Należał również do grupy poetyckiej „Wołyń”

We wrześniu 1939 roku wziął udział w kampanii wrześniowej i 19 IX, po agresji ZSRR na Polskę, wraz z brygadą gen. Maczka wycofał się na Węgry. Po kilku ucieczkach z węgierskich obozów internowania przedostał się do Francji, gdzie został aresztowany i osadzony w więzieniu wojskowym w Paryżu.

Około 1940 roku był redaktorem czasopisma „Wrócimy”. W 1941 roku wyjechał do Hiszpanii, gdzie spędził resztę życia. Jako antykomunista (znany ze swoich ostrych antykomunistycznych wystąpień) był jednym ze współzałożycieli Sekcji Polskiej Radia Madryt. W londyńskich „Wiadomościach” Mieczysława Grydzewskiego zamieszczał cykl swoich felietonów Worek Judaszów. Publikował także w paryskiej „Kulturze” i odegrał znaczącą rolę w budowaniu powojennego dialogu polsko-ukraińskiego. Uznany przez Ukraińców „za łącznika między literaturą polską i ukraińską”. Łobodowski tłumaczył na polski m.in. poezje Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki i Jara Sławutycza. Pieśń o Ukrainie Łobodowskiego na język ukraiński przełożył poeta Swiatosław Hordyński.

Był regularnym autorem tekstów w londyńskim „Tygodniu Polskim” i „Orle Białym” Tłumaczył dzieła m.in. św. Jana od Krzyża, Federica Garcíi Lorki, Anny Achmatowej, Josifa Brodskiego, Aleksandra Sołżenicyna. Podpisał list pisarzy polskich na Obczyźnie, solidaryzujących się z sygnatariuszami protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59) Kultura, 1976/03/342, Paryż 1976, s. 34.. Laureat Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w 1967 rokuLista laureatów – 1951-2011.

Zarządzeniem z 11 listopada 1985 Prezydenta RP na uchodźstwie Edwarda Raczyńskiego został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wieloletnią działalność na niwie kultury polskiej.

Bibliografia podmiotowa poezja Słońce przez szpary (1929) Gwiezdny psałterz (1931) – prócz własnych wierszy przekłady utworów autorów ukraińskich, rosyjskich i białoruskich O czerwonej krwi (1931) W przeddzień (1932) Powrót Alaina Gerbaulta (1935) – poemat Rozmowa z ojczyzną (1935) Demonom nocy (1936) — tom wierszy, Nagroda Młodych Polskiej Akademii Literatury Noc nad Warszawą (1939) – poemat Złota hramota (złożony w wydawnictwie 1939; wydany 1954) – poematy poświęcone Ukrainie Z dymem pożarów (1941) Modlitwa na wojnę (1947) Uczta zadżumionych (1954) – zbiór satyr i fraszek Pieśń o Ukrainie (1959) – poemat Kasydy i gazele (1961) Jarzmo kaudyńskie (1969) – wybór wierszy W połowie wędrówki (1972) Dwie książki (1984) – tomiki poetyckie: Dytyramby nieprzejednane, Popołudnie fauna Tryptyk o zamordowanym kościele (1984) – poematy o tematyce prawosławnej [współautor] Mare Nostrum (1986) Pamięci Sulamity (1987) – wiersze poświęcone Zuzannie Ginczance Rachunek sumienia (1987) – wybór wierszy 1940-1980 Dytyramby patetyczne (1988) – wybór wierszy List do kraju (1989) – wybór wierszy proza Uzurpatorzy wolności (1936) – eseje Trylogia ukraińska (wydanie krajowe 2017): Komysze (1955) W stanicy (1958) Droga powrotna (1960) Dzieje Józefa Zakrzewskiego (wydanie krajowe 2018): Czerwona wiosna (1965) Terminatorzy rewolucji (1966) Nożyce Dalili (1968) Rzeka graniczna (1970) Żywot człowieka gwałtownego (2014) – wspomnienia dramaty Wyzwolenie (1933; niewydrukowane) – dramat Lubelska szopka polityczna (1937) – dramat przekłady U przyjaciół (1935) – poezje Michaiła Lermontowa, Aleksandra Błoka, Siergieja Jesienina i Władimira Majakowskiego [wspólnie z Pawłem Zajcewem] Poezje w przekładach (1936) – poezje Tarasa Szewczenki [wspólnie z Grzegorzem (Peradze) i Giorgim Nakaszydze] Witeź w tygrysiej skórze (1937) – epopeja Szoty Rustaweliego Oddział chorych na raka (1973) – powieść Aleksandra Sołżenicyna

Bibliografia przedmiotowa

Śladami pisarza. Józef Łobodowski w Polsce i w Hiszpanii, red. Grzegorz Bak, Ludmiła Siryk, Ewa Łoś. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2002. .

Przypisy

Linki zewnętrzne

Józef Łobodowski | biogram na portalu Nowy Napis

Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Lublinie Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Zygmunta Hertza Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej miesięcznika „Kultura” Kategoria:Laureaci Nagrody Młodych Polskiej Akademii Literatury Kategoria:Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Pisarze związani z Lublinem Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie Kategoria:Polacy w Hiszpanii Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy poeci emigracyjni 1939–1989 Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy tłumacze literatury hiszpańskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Ruch prometejski Kategoria:Sygnatariusze listu pisarzy emigracyjnych popierającego protesty przeciwko zmianom w konstytucji PRL 1975/1976 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1988