Listownicowce (Laminariales) – rząd dużych morskich glonów z klasy brunatnic. Ich plechy osiągają największy stopień złożoności, w zasadzie przypominając narządy i tkanki roślinne nawet u najprościej zbudowanych przedstawicieli (strunka). Składają się z nibyliścia (fylloid), nibyłodygi (kauloid) i nibykorzenia (stopka, ryzoid). Zawierają struktury zbliżone do miękiszu asymilacyjnego, tkanki wzmacniającej, a u niektórych (wielkomorszcz) nawet rurek sitowych. Niektóre posiadają pęcherze powietrzne ułatwiające utrzymanie ciała blisko powierzchni wody. Niektóre gatunki dorastają do kilkudziesięciu metrów długości, w tempie nawet kilkudziesięciu cm na dobę (wielkomorszcz), będąc największymi okazami glonów i protistów. Tworzą przybrzeżne zarośla wodorostów, niekiedy o postaci lasu wodorostów. Występują głównie w morzach chłodnych i umiarkowanych (w wodach międzyzwrotnikowych zwykle w zasięgu prądów chłodnych).
Przemiana pokoleń jest heteromorficzna - sporofit jest okazały, a gametofit niepozorny. Rozmnażanie płciowe polega głównie na oogamii. Gametofity męskie są wielokomórkowe, rozgałęzione, z licznymi plemniami wytwarzającymi po jednym dwuwiciowym plemniku. Gametofity żeńskie wielokomórkowe lub jednokomórkowe. thumb|budowa wewnętrzna listownicy cukrowej
Zastosowanie gospodarcze Plechy listownicowców są stosowane jako nawóz. Jako pasza stosowane są różne gatunki listownicy, strunki, skrzydlicy, wielkomorszczu.
Niektóre gatunki bywają stosowane jako pokarm (kapusta morska). W Europie w czasach głodu były to np. skrzydlica jadalna i listownica cukrowa. Ten ostatni gatunek, a także Alaria crassifolia oraz Laminaria religiosa bywają także używane jako rodzaje kombu - potrawy z kuchni japońskiej, której podstawowym gatunkiem jest listownica japońska (Saccharina japonica; ma-kombu). Zastosowanie spożywcze mają także baniopień, Durvillea i undaria (wakame).
Z listownicowców uzyskuje się także dodatki do żywności takie jak kwas alginowy i jego pochodne (alginiany). Ekstrakty z listownicy, Durvillea i wielkomorszczu mają zastosowanie przy wyrobie kosmetyków. Ze względu na zawarty w komórkach jod, bywają stosowane w leczeniu jego niedoboru.
Systematyka We współczesnych systemach taksonomicznych podobnie jak pozostałe brunatnice są zaliczane do supergrupy sar. W kladystycznym systemie Adla i in. z 2019 pozycja tego rzędu to: eukarionty Diaphoretickes stramenopile (Stramenopiles) Gyrista Ochrophyta Chrysista brunatnice (Phaeophyceae) Laminariales
W systemie Ruggiero i in. utrzymującym tradycyjne kategorie systematyczne i zaadaptowanym przez serwis AlgaeBase pozycja rzędu to: nadkrólestwo Eukaryota królestwo chromisty (Chromista) podkrólestwo Harosa (odpowiadające supergrupie sar) infrakrólestwo Halvaria nadtyp Heterokonta (odpowiadający supergupie stramenopile) typ Ochrophyta klasa brunatnice (Phaeophyceae) podklasa Fucophycidae rząd Laminariales.
Przedstawiciele W systemie AlgaeBase na początku 2021 w obrębie rzędu wyróżniano następujące rodziny: Agaraceae Alariaceae Arthrothamnaceae Aureophycaceae Laminariaceae Lessoniaceae oraz gatunki incertae sedis: Costulariella kurilensis, Feditia simuschirensis i Phyllariella ochotensis.
Do bardziej znanych przedstawicieli należą: skrzydlica (Alaria) skrzydlica jadalna (A. esculenta) skrzydlica rozdęta (A. fistulosa) skrzydlica mocna (A. valida) strunka witkowata (Chorda filum) Durvillea antarctica listownica (Laminaria) listownica Cloustona (L. cloustoni) listownica palczasta (L. digitata) listownica północna (L. hyperborea) ma-kombu (listownica japońska) (L. japonica) listownica cukrowa (L. saccharina) lesonia lesonia pstra (Lessonia variegata) wielkomorszcz gruszkonośny (Macrocystis pyrifera) baniopień Lütkego (Nereocystis luetkeana) undaria pierzastodzielna (Undaria pinnatifida)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brunatnice