Spółgłoska boczna półotwarta dziąsłowa – rodzaj dźwięku spółgłoskowego. W systemie IPA i X-SAMPA oznaczana jest symbolem [].
Artykulacja powietrze jest wydychane z płuc – jest to spółgłoska płucna egresywna podniebienie miękkie i języczek blokują wejście do nosa – jest to spółgłoska ustna czubek języka dotyka dziąseł – jest to spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa czubek języka przylega ściśle do dziąseł, ale wydychane powietrze przepływa po bokach języka – jest to spółgłoska boczna. powietrze przepływa przez jamę ustną bez turbulencji – jest to spółgłoska półotwarta więzadła głosowe drżą – jest to zasadniczo spółgłoska dźwięczna, choć wariant bezdźwięczny pojawia się w otoczeniu spółgłosek bezdźwięcznych, np. w wyrazie myśl.
Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [lʲ]. wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy o spółgłosce welaryzowanej: [lˠ]. przewężenie w gardle, mówimy o spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [lˤ]. zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce [lʷ].
Przykłady w języku angielskim (Received Pronunciation): let [] „pozwolić” przed spółgłoskami i na końcu wyrazu występuje w standardowej angielszczyźnie spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana w języku czeczeńskim: yalx [] „sześć” w języku francuskim: elle [] „ona” w języku mandaryńskim: 老 / lǎo „stary” w języku polskim: lot [] w języku szwedzkim: allt [] „wszystko”
Zobacz też rozróżnienie angielskich /r/ i /l/ przez rodzimych użytkowników języka japońskiego
boczna dziąsłowa