Walka elektroniczna, walka radioelektroniczna (WRE, , EW) – rodzaj działań bojowych wykorzystujących energię elektromagnetyczną w celu uzyskania informacji o przeciwniku, oddziaływania na jego siły i systemy oraz ochrony własnego wykorzystania widma elektromagnetycznego. Obejmuje wykrywanie i wykorzystywanie emisji elektromagnetycznych, atak elektroniczny, ochronę własnego wykorzystania widma oraz wsparcie działań poprzez rozpoznawanie aktywności elektromagnetycznej przeciwnika. W polskiej terminologii wojskowej walka elektroniczna była ujmowana jako prowadzenie rozpoznania elektronicznego, zakłócania elektronicznego oraz obrony elektronicznej.
mały|Boeing EA-18G Growler – wyspecjalizowany samolot walki radioelektronicznej przeznaczony m.in. do prowadzenia ataku elektronicznego
Celem walki elektronicznej jest uzyskanie lub utrzymanie możliwości skutecznego wykorzystania widma elektromagnetycznego przez własne siły, przy jednoczesnym ograniczaniu możliwości jego wykorzystania przez przeciwnika. Obejmuje to zarówno uzyskiwanie informacji i wykrywanie zagrożeń, jak i zwodzenie, zakłócanie, obniżanie skuteczności lub niszczenie systemów przeciwnika oraz ochronę własnych systemów zależnych od energii elektromagnetycznej.
W terminologii NATO obok tradycyjnego określenia electronic warfare stosowane jest określenie electromagnetic warfare, mające podkreślać, że działania nie ograniczają się do urządzeń elektronicznych ani wyłącznie do radiowej części widma. Obejmuje wykorzystanie energii elektromagnetycznej w różnych częściach widma elektromagnetycznego, w tym zakresach wykorzystywanych przez systemy radiowe i radarowe oraz systemy pracujące w podczerwieni, zakresie światła widzialnego i ultrafioletu. Poszczególne zakresy widma są wykorzystywane m.in. przez systemy łączności, radary, urządzenia nawigacji satelitarnej, sensory optoelektroniczne, systemy naprowadzania oraz środki rozpoznania i samoobrony. Na warunki ich wykorzystania wpływają zarówno emisje urządzeń wojskowych i cywilnych, jak i zakłócenia niezamierzone oraz warunki propagacji fal elektromagnetycznych.
Podział Współczesne ujęcia doktrynalne wyróżniają trzy podstawowe składowe walki elektronicznej: atak elektroniczny, ochronę elektroniczną oraz wsparcie elektroniczne.
Atak elektroniczny Atak elektroniczny (ang. electromagnetic attack, EA; także electronic attack) polega na wykorzystaniu energii elektromagnetycznej, energii skierowanej albo uzbrojenia naprowadzanego na źródła promieniowania w celu oddziaływania na personel, urządzenia lub infrastrukturę przeciwnika. Jego skutkiem może być zwodzenie, czasowe przerwanie działania, obniżenie skuteczności albo zniszczenie systemów przeciwnika zależnych od widma elektromagnetycznego.
Atak elektroniczny może mieć charakter ofensywny, gdy jest skierowany przeciwko systemom przeciwnika, albo defensywny, gdy środki oddziałujące elektromagnetycznie służą bezpośredniej ochronie własnej platformy lub ugrupowania. Do takich środków należą m.in. odbijacze dipolowe, flary, cele pozorne i aktywne systemy zakłócające.
Ochrona elektroniczna Ochrona elektroniczna (ang. electromagnetic protection, EP) obejmuje działania zmniejszające lub eliminujące niekorzystny wpływ zamierzonych i niezamierzonych oddziaływań elektromagnetycznych na własny personel, urządzenia i infrastrukturę. Dotyczy zarówno ochrony przed działaniami przeciwnika, jak i ograniczania skutków własnych emisji oraz wzajemnych zakłóceń między systemami.
Wsparcie elektroniczne mały|Operator konsoli okrętowego systemu walki elektronicznej AN/SLQ-32 na pokładzie pancernika USS Iowa. System umożliwia m.in. wykrywanie i analizę emisji elektromagnetycznych
Wsparcie elektroniczne (ang. electromagnetic support, ES) polega na wyszukiwaniu, przechwytywaniu, identyfikowaniu i lokalizowaniu źródeł zamierzonego i niezamierzonego promieniowania elektromagnetycznego. Uzyskane informacje mogą służyć do rozpoznawania zagrożeń, wskazywania celów, planowania działań oraz tworzenia obrazu sytuacji elektromagnetycznej. Wsparcie elektroniczne jest powiązane z rozpoznaniem radioelektronicznym, lecz jego podstawowym zadaniem jest bezpośrednie wspieranie działań operacyjnych i taktycznych. Polskie opracowania ujmują w zakresie walki elektronicznej m.in. rozpoznanie, namierzanie, lokalizację i przechwytywanie emisji oraz przeciwdziałanie systemom elektronicznym przeciwnika.
Techniki ataku elektronicznego Jedną z podstawowych grup technik ataku elektronicznego jest zagłuszanie (ang. jamming), czyli celowe emitowanie energii elektromagnetycznej w celu uniemożliwienia lub utrudnienia odbioru, detekcji albo prawidłowego działania systemu przeciwnika. Zakłócaniu mogą podlegać m.in. systemy łączności radiowej, radary, łącza transmisji danych, łączność satelitarna oraz systemy nawigacji satelitarnej. Przykładem może być zagłuszanie sygnału GPS.
Odrębną grupę stanowią techniki zwodzenia elektromagnetycznego, w których zamiast jedynie tłumić lub zasłaniać sygnał wprowadza się do systemu przeciwnika informacje fałszywe lub mylące. Może ono polegać m.in. na tworzeniu pozornych celów, imitowaniu sygnałów albo modyfikowaniu sygnatur elektromagnetycznych w celu wywołania nieprawidłowej reakcji systemu lub jego operatora. Przykładem może być fałszowanie sygnału GPS.
Do metod oddziaływania na systemy nawigacyjne należą zagłuszanie oraz zwodzenie odbiorników nawigacyjnych, w tym meaconing, polegający na przechwyceniu sygnału radionawigacyjnego i ponownej emisji w taki sposób, aby odbiorca uzyskał błędną informację nawigacyjną.
Atak elektroniczny może również obejmować wykorzystanie pocisków przeciwradiolokacyjnych, naprowadzających się na źródła promieniowania elektromagnetycznego, oraz środków energii skierowanej. Do tej grupy zalicza się m.in. zastosowanie energii mikrofalowej dużej mocy oraz impulsów elektromagnetycznych przeciw urządzeniom elektronicznym. Do środków stosowanych w ramach ataku lub samoobrony elektronicznej należą także odbijacze dipolowe, cele pozorne i aktywne systemy zakłócające.
Techniki ochrony elektronicznej mały|Wyrzutnie odbijaczy dipolowych na japońskim okręcie Yūbari. Odbijacze tworzą cele pozorne lub zakłócają działanie radarów i radiolokacyjnych układów naprowadzania
Ochrona elektroniczna obejmuje rozwiązania konstrukcyjne, proceduralne i eksploatacyjne mające zachować zdolność działania systemów mimo zakłóceń, zwodzenia, niezamierzonych interferencji oraz innych niekorzystnych zjawisk elektromagnetycznych.
Do technik ochrony elektronicznej należą m.in.: zwiększanie odporności urządzeń na oddziaływania elektromagnetyczne, w tym stosowanie ekranowania i filtracji; zwinność częstotliwościowa (ang. frequency agility), w tym zmiana częstotliwości pracy w celu utrudnienia skutecznego zagłuszania; stosowanie technik rozpraszania widma, w tym transmisji ze skokową zmianą częstotliwości; zmiany parametrów sygnału, w tym parametrów emisji radarowych; stosowanie specjalnych trybów pracy radiostacji i innych urządzeń przeznaczonych do działania w warunkach przeciwdziałania elektronicznego; ograniczanie możliwości wykrycia, przechwycenia i lokalizacji własnych emisji; zabezpieczanie odbiorników GNSS przed zakłócaniem i zwodzeniem; kontrola emisji (ang. emission control, EMCON), polegająca na zarządzaniu własnymi emisjami elektromagnetycznymi w celu ograniczenia możliwości ich wykrycia, lokalizacji lub wykorzystania przez przeciwnika.
Ochrona elektroniczna obejmuje również koordynację wykorzystania widma i ograniczanie wzajemnego zakłócania własnych oraz sojuszniczych urządzeń. Istotnym elementem jest zapewnienie kompatybilności elektromagnetycznej systemów działających w tym samym środowisku elektromagnetycznym.
System walki elektronicznej Zasady walki elektronicznej celowość zgodność przedsięwzięć WE z zamiarem operacji oraz wykorzystanie sił i środków stosownie do ich możliwości operacyjno-taktycznych; terminowość realizacja zadań WE w czasie ściśle określonym planem operacji, korygowanym w zależności od sytuacji operacyjnej; zaskoczenie wykonywanie zadań WE w sposób nieoczekiwany dla przeciwnika, uniemożliwiający mu zastosowanie przedsięwzięć przeciwdziałania i obrony elektronicznej; kompleksowość skumulowane, celowe użycie wszystkich składowych WE; ciągłość realizowanie zadań w sposób nieprzerwany, z intensywnością dostosowaną do potrzeb operacyjnych i bojowych, poprzez wzajemne uzupełnianie się przez poszczególne podsystemy WE; skrytość przygotowanie i wykorzystanie sił i środków WE w sposób uniemożliwiający przedwczesne wykrycie i lokalizację; żywotność odporność i zdolność do sprawnego odtworzenia gotowości bojowej w warunkach prowadzenia działań na współczesnym polu walki.
Zobacz też operacje informacyjne rozpoznanie radioelektroniczne samolot walki radioelektronicznej wojna cybernetyczna kompatybilność elektromagnetyczna
Przypisy
Bibliografia