thumb thumb thumb

18 eskadra wywiadowcza (myśliwska) – pododdział lotnictwa Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Eskadra powstała w wyniku przejęcia przez polski personel francuskiej 580 eskadry „Salmsonów”. Wzięła udział w zajęciu przez Wojsko Polskie Pomorza. Jako 18 eskadra wywiadowcza walczyła w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 została przeorganizowana w eskadrę myśliwską i weszła w skład formującego się 1 pułku lotniczego. W 1925 przemianowana na 122 eskadrę myśliwską, a trzy lata później na 112 eskadrę myśliwską.

Formowanie i zmiany organizacyjne W czerwcu 1919, w składzie Błękitnej Armii gen. Hallera, przybyła z Francji do Piotrkowa Trybunalskiego 580 eskadra „Salmsonów”. Jej personel stanowili piloci francuscy. Eskadra stanowiła wówczas odwód lotnictwa Naczelnego Dowództwa. Pod koniec września samoloty obsadzone zostały przez załogi polskie. Pododdział uzbrojony był w 10 samolotów Salmson 2A2.

Na początku lutego 1920 eskadra odleciała z Piotrkowa do Torunia. Tam weszła w skład IV Grupy Lotniczej. Działania te miały związek z zajmowaniem przez Wojsko Polskie Pomorza.

Walki na północnym odcinku frontu Z końcem marca, na Froncie Litewsko-Białoruskim stacjonował 1 dywizjon lotniczy w składzie 1., 4. i 8 eskadra wywiadowcza oraz wielkopolski dywizjon składający się z 12. i 14 eskadry wywiadowczej oraz 13 eskadry myśliwskiej. Jeszcze w kwietniu lotnictwo Frontu zostało wzmocnione przez 4 dywizjon lotniczy w składzie 11. i 18 eskadry wywiadowczej. W maju w rejon frontu przybyły 10 eskadra wywiadowcza i 19 eskadra myśliwska. Naczelne dowództwo przydzieliło 4 Armii pięć eskadr, 1 Armii – trzy eskadry, a do 7 Armii włączono tylko jedną eskadrę. W kwietniu eskadra została wysłana na front wschodni na lotnisko Zahaccie. Załogi prowadziły dalekie rozpoznanie sięgające aż pod Psków i Witebsk. Spośród personelu 18 eskadry na wyróżnienie zasłużyła załoga por. Jan Matecki i por. Edward Karaś, która poza licznymi lotami wywiadowczymi, w dniu 23 kwietnia zaatakowała i rozproszyła szwadron kawalerii sowieckiej. Od maja eskadra działała na korzyść oddziałów 1 Armii. W tym czasie miała pełne stany i to zarówno osobowe, jak też sprzętowe. Już 1 maja załoga eskadry por. Jan Matecki i por. Edward Karaś w czasie lotu bojowego w rejonie Połocka zaatakowała i zestrzeliła balon obserwujący przeciwnika. 14 maja załoga sierż. Miklasiewicz i mech. Wiśniewski w walce powietrznej pokonała i zmusiła do lądowania załogę sowieckiego Farmana F-30. W maju do eskadry trafili piloci stanowiący nadwyżkę fuzji 1. i 11 eskadry wywiadowczej.

Na początku czerwca 18 eskadrę wywiadowczą znajdowała się w składzie IV dywizjonu lotniczego por. Jurkiewicza i działała na korzyść 1 Armii. Samoloty eskadry stacjonowały wówczas w Mołodecznie. W czasie przeciwuderzenia polskiego eskadra działała niezwykle ofiarnie, podejmując wiele śmiałych ataków na ważne obiekty nieprzyjaciela. 21 czerwca por. Janowi Mateckiemu udało się zestrzelić sowiecki balon obserwacyjny. Prowadzono również loty rozpoznawcze. Postępy wojsk Armii Czerwonej na północnym odcinku frontu zmuszały jednostkę do częstych zmian lądowisk. W tym czasie startowała ona z lotnisk Molodeczno, Duniłowicze, Królewszczyzna, Parafianów i Dokszyce. Do Lidy przybył już tylko 1 samolot. Włączono go do 1 eskadry i zarządzono przebazowanie tego zbiorczego pododdziału do Małkini.

Reorganizacja eskadry W lipcu eskadra została przemianowana na 18 eskadrę wywiadowczą. Straty w sprzęcie i ludziach spowodowały wycofanie jednostki do Bydgoszczy, a następnie do Torunia w celu uzupełnienia. Wraz z 4 eskadrą wywiadowczą utworzyły lotniczy dywizjon rezerwowy. Celem przeprowadzenia reorganizacji eskadry, przeniesiono ją do Warszawy, a potem do Grudziądza. Tu zastał ją rozejm. Eskadra nadal nie posiadała samolotów.

Podczas pobytu na froncie, załogi 18 eskadry wywiadowczej wykonały 38 zadań bojowych, przebywając 86 godzin nad terenem nieprzyjacielskim. Zginęło 2 lotników.

Eskadra w okresie pokoju W Grudziądzu eskadra otrzymała samoloty myśliwskie. Na mocy rozkazu z 18 stycznia 1921 18 eskadra wywiadowcza połączona została z 19 eskadrą myśliwską. W wyniku scalenia powstała 18 eskadra myśliwska. W maju 1921 18 eskadra myśliwska weszła w skład III dywizjonu myśliwskiego 1 pułku lotniczego. Szczupłość pomieszczeń na lotnisku mokotowskim spowodowała, że do połowy 1922 eskadra stacjonowała w Dęblinie. Na wyposażeniu eskadry znajdowały się wówczas samoloty francuskie Spad VII.

Przesunięcie eskadry na lotnisko Mokotów uaktywniło działalność szkoleniową personelu, ale brak dostatecznej liczby sprawnych samolotów utrudniał nadal planową działalność. W 1922 wymieniano sukcesywnie samoloty SPAD S.VII na Spad XIII. Pod koniec 1923 eskadrze przydzielono samoloty Ansaldo „Balilla”.

W 1925 18 eskadra myśliwska przemianowana została na 122 eskadrę myśliwską, a trzy lata później na 112 eskadrę myśliwską.

Żołnierze eskadry

Dowódcy eskadryStopieńImię i nazwiskoOkres pełnienia służbykpt. pil.Krawiec–Iwanowskiod IX 1919 – V 1920por. pil.Stanisław GogolińskiV 1920 – † 24 VI 1920por. obs.Edward KaraśVI 1920 –por. pil.Juliusz Gilewiczdo V 1920kpt. pil.Józef Krzyczkowskiod V 1921 – 1924kpt. pil.Wiktor Ryl1924 – I 1925kpt. pil.Józef KrzyczkowskiI 1925 – III 1925kpt. pil.Jerzy Wieniawa-DługoszowskiIII 1925 – VI 1925Personel latający okresu wojny polsko – bolszewickiej ObserwatorzyPiloci kpt. obs. Müller–Sochackikpt. pil. Krawiec–Iwanowski por. obs. Edward Karaśpor. pil. Jan Matecki ppor. obs. Marian Siodapor. pil. Stanisław Gogoliński ppor. obs. Czesław Niekraszewiczppor. pil. Florian Wołoszanowski ppor. obs. Karol Orłośppor. pil. Henryk Kozaneckippor. pil. Wojciech Białypchor. pil. Jan Graysierż. pil. GłowackiObywatel amerykańskisierż. pil. Miluszewskisierż. pil. Stanisław Śledziejowskisierż. pil. Władysław Miklasiewicz

Wypadki lotnicze 7 lutego 1922 podczas lotu służbowego zginął por. pil. Eugeniusz Tromszczyński.

Samoloty eskadry

+ Schemat zmian organizacyjnych eskadryNazwy jednostki i daty sformowania, przeformowań i rozformowania1919580 eskadra Salmsonów192018 eskadra wywiadowcza192118 eskadra myśliwska1925122 eskadra myśliwskaVIII 1928112 eskadra myśliwskaIX 1939162 eskadra myśliwska19 eskadra myśliwska

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie eskadry wywiadowcze Kategoria:Jednostki z tradycjami Armii Polskiej we Francji Kategoria:Eskadry 1 Pułku Lotniczego Kategoria:Polskie eskadry lotnicze z okresu wojny polsko-bolszewickiej