Gołda Tencer-Szurmiej (jid. גאָלדע טענצער; ur. 2 sierpnia 1949 w Łodzi) – polska aktorka, reżyser i piosenkarka żydowskiego pochodzenia, od 1969 związana z Teatrem Żydowskim im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie, także działaczka kulturalna, popularyzatorka języka jidysz, założycielka i prezes Fundacji Shalom, organizatorka Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera.

Życiorys Urodziła się w Łodzi w rodzinie żydowskiej, jako córka Szmula Tencera (1915–1971)Grób Szmula Tencera w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie, kaletnika ocalonego z Holokaustu i Sonii Tencer (1926–2004)Grób Soni Tencer w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie, która przeżyła wojnę wraz z rodziną w Związku Radzieckim. Uczyła się w Szkole Podstawowej nr 27 oraz w XXVII Liceum Ogólnokształcącym im Icchoka Pereca przy ulicy Więckowskiego 13 w Łodzi. Obie - nieistniejące obecnie - szkoły przeznaczone były dla młodzieży żydowskiej. Tam stawiała pierwsze kroki na scenie teatru szkolnego. Jako dziecko występowała również na deskach Teatru Powszechnego w Łodzi.

W 1969 wyjechała do Warszawy na Studium Aktorskie przy Teatrze Żydowskim, które ukończyła w 1971. Artystycznie ukształtował ją dyrektor teatru Szymon Szurmiej. W 1984, jako stypendystka rządu Stanów Zjednoczonych, miała okazję zapoznać się z życiem teatralnym USA. Stypendium otrzymała za wcześniejsze dokonania aktorskie. thumb|Tencer (2008) thumb|Tencer podpisująca swoją autobiografię Jidisze Mame (2025) Jest aktorką, scenarzystką i reżyserką w Teatrze Żydowskim im. Ester Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie. Jest założycielką i prezesem Fundacji Shalom. Od 2004 organizuje Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera. Jest pomysłodawczynią nakręcenia filmu Perecowicze. Jest członkinią Komitetu Wspierania Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie, jak również Kolegium społecznego tej instytucji.

Laureatka Nagrody im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (2009) oraz „Złotej Liry”, najwyższej nagrody Izraela (1983) za zasługi w promocji kultury żydowskiej.

Znana jest również z nagrań piosenek w języku jidysz i po polsku, np. „Miasteczko Bełz”.

W 2019 ukazała się jej autobiografia Jidisze Mame, którą napisała wspólnie z Katarzyną Przybyszewską-Ortonowską (Edipresse Kolekcje Sp. z o.o., Warszawa 2019, ). W 2020, w okolicznościowej publikacji 70 lat Teatru Żydowskiego w Warszawie (red. Agnieszka Greiner, Remigiusz Grzela; Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich Centrum Kultury Jidysz, Warszawa 2020, ) opublikowała tekst Teatr Żydowski. Moje życie. W 2025, w publikacji 75 lat Teatru Żydowskiego w Warszawie (Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich Centrum Kultury Jidysz, Warszawa 2025) ukazał się jej tekst To dla was gramy!.

Jej mężem był Szymon Szurmiej (1923–2014), z którym ma syna Dawida (ur. 1985). Mieszka w Warszawie.

Filmografia Aktorka filmowa 2007: Liebe nach Rezept – jako Rosha 2004: Alles auf Zucker! – jako Golda Zuckermann 1985: War and love 1983: The winds of war 1983: Haracz szarego dnia – jako Żydówka Róża 1982: Hotel Polan und Seine Geste – jako pani Menasze 1982: Austeria – jako Blanka 1979: Komedianci 1979: Gwiazdy na dachu 1979: Dybuk – jako Lea 1979: David

Reżyser 2006: Dla mnie bomba 2002: Cud purymowy 2000: Kamienica na Nalewkach (wraz z Szymonem Szurmiejem) 1997: Ballada o brunatnym teatrze (wraz z Szymonem Szurmiejem) 1993: My Żydzi polscy (wraz z Szymonem Szurmiejem) 1992: Trubadur z Galicji 1986: Pieśń o zamordowanym... (wraz z Szymonem Szurmiejem)

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011) – pkt 1. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2005) – pkt 2. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2000) – pkt 6. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009)

Nagrody Nagroda im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego 2019: za tworzenie nowych przestrzeni polskiego teatru, którego integralną częścią jest prowadzony przez Nią i unowocześniany Teatr Żydowski Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kategorii Teatr (2023).

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Wokaliści jidysz Kategoria:Polscy działacze kulturalni Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Aktorki teatralne związane z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Laureaci Nagrody im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego