thumb|Odmiana ogrodowa thumb|Odmiana ogrodowa Ostróżka wyniosła, ostróżka ogrodowa (Delphinium elatum L.) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych. Występuje w środkowej, wschodniej i południowej Europie oraz w Azji (Syberia, Azja Środkowa, Chiny, Mongolia). Jest też powszechnie uprawiany. W Polsce rośnie w Sudetach, Tatrach i w Bieszczadach.
Morfologia Łodyga Wzniesiona i nierozgałęziona. Osiąga wysokość do 1,5 (2) m. Jest naga, albo porośnięta prostymi włoskami, częściowo gruczołowatymi.
Liście Ulistnienie naprzeciwległe, liście duże, nagie lub słabo owłosione z długimi i grubymi ogonkami. Są głęboko 5-7 klapowe. Ich listki są 3–wrębne, ząbkowane. Unerwienie liści wyraźnie promieniste.
Kwiaty Na szczycie łodygi kwiaty na długich szypułkach, zebrane w grono. Kwiaty intensywnie lazurowe lub fioletowe i posiadające dużą, brodawkowatą ostrogę. Kwiat (bez ostrogi) ma długość 12–20 mm, ostroga jest tej samej wielkości, lub dłuższa. Kwiat składa się z 5 długich działek kielicha, które pełnią rolę płatków korony. Charakterystyczną cechą gatunkową jest kształt tych działek – są one okrągłe, lub okrągłojajowate i o zaokrąglonych szczytach. Cztery płatki korony są zredukowane, trudne do zauważenia. Górna działka kielicha tworzy ostrogę. Wewnątrz kwiatu 3 słupki i liczne pręciki. Owoc Nieduże, delikatnej budowy mieszki, o lekkim niebieskim zabarwieniu. Nasiona ze skrzydełkami.
Biologia i ekologia Bylina. Kwitnie od lipca do sierpnia, roślina miododajna i owadopylna. Kwiaty są zapylane jedynie przez trzmiele, których trąbka ma długość co najmniej 19 mm. Nasiona są rozsiewane przez wiatr. Siedlisko: ziołorośla, świetliste miejsca w lesie, obrzeża lasu, brzegi potoków, piargi, łąki górskie. Częściej spotykana na podłożu wapiennym, ale rośnie również na granicie. Występuje głównie w reglu dolnym i górnym, rzadko w piętrze kosówki. Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Adenostylion. Cała roślina oprócz kwiatów jest lekko trująca. Powoduje trudności w oddychaniu, spadek ciśnienia i zatrzymanie pracy serca. Liczba chromosomów 2n = 32Mitka J., Zemanek B., Winnicki T., Mirek Z. 2008. Ostróżka wyniosła wschodniokarpacka. s. 84-85. W: Czerwona Księga Karpat Polskich, Kraków 2008. ..
Zmienność i mieszańce W obrębie gatunku wyróżnia się 5 podgatunków i 4 mieszańce między nimi oraz jedną odmianę: Delphinium elatum subsp. alpinum (Waldst. & Kit.) Nyman Delphinium elatum subsp. elatum Delphinium elatum nothosubsp. fiekianum Starm. Delphinium elatum nothosubsp. gremblichii Starm. Delphinium elatum subsp. helveticum Pawł. Delphinium elatum nothosubsp. kerneri Starm. Delphinium elatum subsp. nacladense (Zapał.) Holub – ostróżka wyniosła wschodniokarpacka Delphinium elatum subsp. polatschekii Starm. Delphinium × elatum nothosubsp. sauerbierianum Starm. Delphinium elatum var. sericeum W.T.Wang
Gatunek tworzy mieszańce z ostróżką tatrzańską.
Zastosowanie Jest uprawiana jako roślina ozdobna, głównie na rabatach i na kwiat cięty. W uprawie występują głównie mieszańce i kultywary. Ogrodnicy wyróżniają następujące grupy odmian: grupa Belladonna. Mieszańce ostróżki wyniosłej i o. wielkokwiatowej (Delphinium grandiflorum), grupa Connecticut Yankees, grupa Elatum. Pochodzą wyłącznie od ostróżki wyniosłej. grupa Pacific, mieszańce, w których głównym zapylaczem była ostróżka wyniosła.
Wywary i wyciągi znajdują zastosowanie w ogrodnictwie ekologicznym do zwalczania larw chrząszczy, rolnic i gąsienic bielinka kapustnika.
Uprawa Jest łatwa w uprawie. Większość odmian jest w Polsce całkowicie odporna na mróz. Preferuje stanowiska słoneczne i osłonięte od wiatru. Gleba powinna być żyzna i przepuszczalna. Wymaga nawożenia co 2–3 tygodnie. Odmiany wysokie wymagają podpór. Tylko niektóre odmiany można rozmnażać przez nasiona, gdyż w większości przypadków rośliny wyhodowane z nasion nie zachowują cech rośliny macierzystej. Z tego powodu rozmnaża się je przez sadzonkowanie lub podział.
thumb|150px|left|Pokrój
Przypisy
Kategoria:Jaskrowate Kategoria:Rośliny trujące Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza