Spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem []. Dźwięcznym odpowiednikiem jest spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna [].
Artykulacja Opis W czasie artykulacji tej spółgłoski: modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka - spółgłoska środkowa tylna część języka zbliża się do podniebienia miękkiego na odległość szczeliny - jest to spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna wiązadła głosowe nie drgają, spółgłoska ta jest bezdźwięczna
Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] przewężenie w gardle, mówimy spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce []
Przykłady w języku afrikaans: goed [] w esperanto: monaĥo []: w języku hiszpańskim: ojo [] w języku mandaryńskim: 河/hé [] w języku niemieckim: Nacht [] w języku nowogreckim: χαρά [] w języku polskim: chata [] w języku serbskochorwackim: Hrvatska [] w języku gaelickim szkockim: Loch [] w języku angielskim: Loch []
Pisownia w większości języków słowiańskich i w niemieckim głoskę tę zapisuje się dwuznakiem ch. We współczesnej polskiej wymowie także h wymawia się w ten sposób, zastępując dawną, a obecnie występującą w niektórych wschodnich i południowych dialektach głoskę /ɦ/https://www.o-jezyku.pl/2025/07/02/dlaczego-jest-h-i-ch/. w języku rumuńskim i serbochorwackim głoska ta jest zapisywana przez h w angielskiej transkrypcji wyrazów obcych głoska ta jest oddawana jako kh (choć Anglicy wymawiają to jako /k/) w niedawno utworzonych pisowniach łacińskich dla języków afrykańskich czy indiańskich, jak również języka czeczeńskiego czy tatarskiego stosuje się symbol fonetyczny x. w alfabecie greckim istnieje specjalna litera chi (χ) Przypisy
szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna