Prawo podatkowe – ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania zobowiązań podatkowych oraz obowiązki podatników, płatników i inkasentów poszczególnych podatków. Prawo podatkowe stanowi także o obowiązujących procedurach, które winny być przestrzegane przez organy podatkowe oraz strony w trakcie postępowania podatkowego i wykonywania innych czynności zmierzających do ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego i skutecznego poboru podatku.
Prawo podatkowe jest jedną z podgałęzi prawa finansowego, przez część przedstawicieli doktryny prawa uważana za odrębny dział.
Pojęcie prawa podatkowego w Polsce W Polsce prawo podatkowe tworzą: Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. stanowiąca w art. 84, iż: „Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie”, ustawy podatkowe i przepisy wykonawcze wydane na ich podstawie. Ustawami podatkowymi są: Ordynacja podatkowa () normująca zagadnienia zobowiązań podatkowych, informacji podatkowych, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej i czynności sprawdzających oraz tajemnicy skarbowej. Ordynacja jest ustawą z zakresu prawa postępowania. Ustawy materialnego prawa podatkowego bezpośrednio regulujące prawa i obowiązki podmiotów prawa w zakresie każdego z podatków, m.in.: Ustawa o podatku od towarów i usług
Klasyfikacja podatków Podatki klasyfikuje się pod względem następujących kryteriów: przedmiot opodatkowania: przychodowe – od całości wpływów z prowadzonej działalności, dochodowe – od nadwyżki przychodów nad kosztami ich uzyskania (PIT, CIT), majątkowe – od posiadania majątku w całości lub jego składników (podatek od nieruchomości, podatek od spadków i darowizn), konsumpcyjne – od wydatków w formie „podatkowej” części ceny (VAT, akcyza). wymiar i pobór podatków, przerzucalność świadczenia podatkowego, zdolność świadczenia: pośrednie – podatek wymierzany jest podmiotowi, który w rzeczywistości go „nie uiszcza” (podatek od towarów i usług, akcyza) bezpośrednie – podatek jest wymierzany podmiotowi i on ponosi zarazem jego ciężar (PIT, CIT) podział wpływów z podatków między poszczególne budżety: państwowe samorządowe rodzaj obciążonego elementu konstrukcyjnego podatku: osobowe rzeczowe rodzaj stawki podatkowej: kwotowe proporcjonalne (stałe) procentowe (wyszczególniona zostaje skala podatkowa) progresywne (przyspieszona, liniowa, opóźniona (PIT)) degresywne
Przerzucalność podatkowa To przesuwanie ciężaru podatku przez podatnika na inne podmioty. Może być różna w zależności od wielkości przerzuconego ciężaru: częściowa całkowita nadmierna.
Przerzucalność występuje, gdy ustawa podnosi stawki podatkowe lub ustala nowy podatek. Procedury przerzucania nie są korzystne m.in. z punktu zasady sprawiedliwości podatkowej.
Przerzucalność można podzielić ze względu na to, na kogo zostaną przerzucone podatki: w przód – wzrost cen sprzedawanych wyrobów, wzrost podatków, wzrost cen, przerzucenie na nabywców wstecz – na dostawców, względnie na pracowników danej firmy właściwą – niezałożona z góry przez ustawodawcę niewłaściwą – założona z góry przez ustawodawcę.
Wpływ podatków na działalność gospodarczą System podatkowy może mieć znaczący wpływ na osoby fizyczne i organizacje, ponieważ wpływa na zyski, koszty i ogólną kondycję finansową. System podatkowy może wpływać na przedsiębiorstwa na różne sposoby, od wpływu na ich rentowność do zwiększenia kosztów przestrzegania przepisów i obciążeń administracyjnych.
System podatkowy wpływa na działalność gospodarczą poprzez: stawki podatkowe odliczenia i kredyty podatkowe koszty przestrzegania przepisów obciążenie administracyjne międzynarodowe przepisy podatkowe
Przypisy
Bibliografia
Andrzej Gomułowicz, Jerzy Małecki: Polskie prawo finansowe. LexisNexis, 2006, .
Linki zewnętrzne Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ()
Podatkowe, prawo