thumb|Gmach główny Bułgarskiej Akademii Nauk; w tle widoczny jest sobór św. Aleksandra Newskiego w Sofii Bułgarska Akademia Nauk (, w skrócie БАН) – państwowa autonomiczna organizacja uczonych w Bułgarii zajmująca się prowadzeniem badań naukowych, regulowaniem języka bułgarskiego, publikacją artykułów, wydawaniem czasopism, książek, słowników i encyklopedii o charakterze naukowym.

Historia thumb|Gmach Bułgarskiej Akademii Nauk w 1930 r. Początki akademii sięgają okresu panowania osmańskiego. 26–30 września 1869 roku w mieście Braiła (wówczas w Królestwie Rumunii) bułgarscy emigranci założyli Bułgarskie Towarzystwo Literackie (bułg. Българско книжовно дружество), na czele którego stanęli: Marin Drinow – przewodniczący, Wasil Drumew, Wasyl D. Stojanow – sekretarz. Pieczę nad towarzystwem sprawowała Rada Powiernicza, z przewodniczącym Nikołajem Cenowem. W roku 1870 Towarzystwo zaczęło wydawać czasopismo Periodyk (bułg. Периодически журнал), który stał się jego oficjalnym organem prasowym. W 1871 roku wybrano pierwszego honorowego członka BTL, którym został Gawrił Krystewicz. Po odzyskaniu przez Bułgarię niepodległości, w dniach 25–28 października 1878 roku podczas zebrania członków Towarzystwa zdecydowano o przeniesieniu jego siedziby do Sofii. 7 sierpnia 1884 odbyło się pierwsze walne zebranie BTL, na którym przyjęto nową strukturę Towarzystwa. Utworzono trzy wydziały: historyczno-filologiczny, nauk przyrodniczych i medycznych oraz nauk państwowych. Wprowadzono także do statutu BTL zapis, na mocy którego książę Aleksander I Battenberg został jego protektorem. 6 marca 1911 roku przemianowano BTL na Bułgarską Akademię Nauk. Na początku 1913 roku BAN dołączył do międzynarodowego Związku Słowiańskich Akademii i Towarzystw Naukowych, a w 1931 roku do Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Naukowych (ICSU). 24 czerwca 1928 roku członkowie BAN-u po raz pierwszy zebrali się w nowym gmachu, mieszczącym się w pobliżu Zgromadzenia Narodowego. Budynek ten do dziś jest siedzibą akademii i zachował swój oryginalny zewnętrzny wygląd, mimo częściowych zniszczeń w okresie II wojny światowej spowodowanych bombardowaniami. W latach 1940–1947 akademia nosiła nazwę Bułgarska Akademia Nauk i Sztuk ().

Prezesi Bułgarskiej Akademii Nauk Marin Drinow (1869–1882; 1884–1894) Wasił Stojanow (1882–1884) Wasił Drumew (1898) Iwan Geszow (1898–1924) (1926–1937) Bogdan Fiłow (1937–1944) (1944–1947) Todor Pawłow (1947–1962; prezes honorowy do maja 1977) (1962–1968) (1968–1988; prezes honorowy do 1997) Błagowest Sendow (1988–1991) (1991–1996) (1996–2008) (od 2008)

Wydziały naukowe Bułgarskiej Akademii Nauk Bułgarska Akademia Nauk posiada dziewięć sekcji powiązanych w trzy główne gałęzie: Nauki przyrodnicze, matematyczne i inżynieryjne, Nauki biologiczne, medyczne i rolnicze oraz Nauki społeczne, humanistyczne i sztuka.

Wydział Nauk Matematycznych Instytut Matematyki i Informatyki Instytut Mechaniki Instytut Przetwarzania Współbieżnego Narodowe Laboratorium Wirusologii Komputerowej

Wydział Nauk Fizycznych Instytut Badań Jądrowych i Energii Jądrowej Instytut Fizyki Ciała Stałego

Instytut Astronomii Narodowe Obserwatorium Astronomiczne Rożen Obserwatorium Astronomiczne w Bełogradcziku Centralne Laboratorium Energii Słonecznej i Nowych Źródeł Energii w Płowdiwie

Wydział Nauk Chemicznych Instytut Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Instytut Chemii Organicznej z Centrum Fitochemii Instytut Chemii Fizycznej Instytut Katalizy Instytut Elektrochemii i Systemów Energetycznych

Centralne Laboratorium Fotoprocesów Instytut Polimerów

Wydział Nauk Biologicznych Instytut Biologii Molekularnej Instytut Genetyki

Instytut Fizjologii Roślin Instytut Mikrobiologii Instytut Eksperymentalnej Morfologii i Antropologii Instytut Botaniki

Instytut Leśny Instytut Eksperymentalnej Patologii i Parazytologii Instytut Biologii i Immunologii Reprodukcji Instytut Biofizyki Narodowe Muzeum Historii Naturalnej Centralne Laboratorium Inżynierii Biomedycznej Centralne Laboratorium Ekologii Ogólnej

Wydział Nauk o Ziemi Instytut Geologii Instytut Geofizyki Narodowy Instytut Meteorologii i Hydrologii Centralne Laboratorium Geodezji Centralne Laboratorium Mineralogii i Krystalografii Instytut Oceanografii Instytut Geografii Instytut Badań Kosmicznych Centralne Laboratorium Badań Wpływów Słoneczno-Ziemskich

Instytut Problemów Wodnych

Wydział Nauk Inżynieryjnych Instytut Metaloznawstwa Centralne Laboratorium Mechaniki Fizyko-chemicznej Instytut Systemów Komputerowych i Komunikacyjnych

Instytut Hydro- i Aerodynamiki

Wydział Nauk Humanistycznych Instytut Języka Bułgarskiego Instytut Literatury Instytut Historii Instytut Nauki o Trakach z muzeum Instytut Bałkanistyki z muzeum Instytut Nauki o Sztuce Instytut Folkloru Centrum Cyrylometodiańskie Centrum Architekturoznawstwa

Wydział Nauk Społecznych Instytut Socjologii Instytut Nauk Prawnych Instytut Ekonomiczny

Instytut Psychologii Instytut Demografii Instytut Badań Filozoficznych

Wydziały specjalistyczne i wspomagające Zarząd Główny BAN-u Biblioteka Główna BAN-u Archiwum Naukowe BAN-u Centrum Nauczania i Rozwoju (organizacja studiów doktoranckich itp.) Wydawnictwo Akademickie „Prof. Marin Drinov” Ogród botaniczny Centrum Innowacji

Laboratorium Telematyki Narodowe Laboratorium Wirusologii Komputerowej Narodowe Centrum Nanotechnologii

Wyróżnienia Jeden ze szczytów górskich oraz obóz położone na antarktycznej Wyspie Livingstona zostały nazwane Akademia w uznaniu zasług Bułgarskiej Akademii Nauk w badaniach Antarktyki.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Bułgarskiej Akademii Nauk

Kategoria:Nauka w Bułgarii Kategoria:Akademie naukowe Kategoria:Rady języka Kategoria:Sofia