Jakub Niemojewski inne formy nazwiska: Niemoyewski, Nyemoyewski herbu Szeliga (ur. w 1528/1532 roku – zm. w 1586 rokuPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 135.) – polski działacz reformacyjny, teolog kalwiński, polemista, chorąży inowrocławski, wielokrotny poseł na Sejm walny.
Życiorys Jakub Niemojewski pochodził ze znanej rodziny szlacheckiej. Był synem Mikołaja, sędziego inowrocławskiego i młodszym bratem Jana Niemojewskiego. Zdobył wykształcenie teologiczne i prawnicze na Uniwersytecie Albertina w Królewcu oraz w Wittenberdze, gdzie był uczniem Melanchtona (1550).
Po powrocie na Kujawy porzucił luteranizm na rzecz kalwinizmu. Był aktywnym organizatorem kościołów protestanckich na Kujawach. Po zbliżeniu się do braci czeskich, doprowadził do porozumienia ich Jednoty z kalwinami kujawskimi (którzy z Andrzejem Prażmowskim na czele, przyjęli konfesję braci czeskich), w formie unii zawartej w jego dziedzicznej posiadłości w Liszkowie 18 września 1565 r. W swojej działalności angażował się szczególnie na rzecz rozwoju szkolnictwa protestanckiego.
Poseł na sejm piotrkowski 1562/1563 roku z województwa inowrocławskiego. Jako poseł występował na sejmach w czasach Zygmunta Augusta w latach 1570 i 1572 w sprawie równouprawnienia wyznań. W czasie bezkrólewia wsławił się pracą w komisjach redagujących akt konfederacji warszawskiej (1573), którą jako poseł na sejm konwokacyjny podpisał konfederację warszawską 1573 rokuWłodzimierz Budka, Kto podpisał konfederację warszawską 1573 R.?, w: Reformacja w Polsce. R.1 1921 nr 4, s. 419.. Poseł na sejm 1576/1577 roku z województwa inowrocławskiegoPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 244.. Poseł na Sejm zwyczajny 1582 roku z województwa kaliskiegoPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 270.. Poseł na Sejm zwyczajny 1585 roku z województwa inowrocławskiegoPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 283..
Niemojewski znany był też z wystąpień na sejmach w czasie panowania Stefana Batorego (1582 i 1583). Polemizował m.in. z Benedyktem Herbestem i Jakubem Wujkiem.
Twórczość Jakub Niemojewski był znany jako nie tylko z wystąpień jako polemista sejmowy, ale również z publikacji ogłoszonych drukiem.
W 1603 roku jako autor trafił do pierwszego polskiego Indeksu Ksiąg Zakazanych powstałego z inicjatywy biskupa Bernarda Maciejowskiego.
Ważniejsze publikacje O jedności boskiej nierozdzielnej przeciwko wieku dzisiejszego błędom i bluźnierstwom ariańskim nowo wskrzeszonym (traktat skierowany przeciw swojemu bratu Janowi Niemojewskiemu), Kraków 1566, drukarnia M. Wirzbięta Odpowiedź na książki ks. Benedykta Herbesta, które pisał przeciwko Confessiej braciej naszej krześciańskiej... Przy tym odpowiedź na historię kacerzstwa Husowego, którego nigdy ten pobożny człowiek nie był winien (w obronie nauki braci czeskich), Kraków 1569, drukarnia M. Wirzbięta (odpowiedź na książkę B. Herbesta pt. Chrześcijańska porządna odpowiedź na tę Confessią, Kraków 1567, zapoczątkowała dalszą polemikę: B. Herbest Prodromus Przesłaniec albo Goniec..., Kraków 1571 oraz J. Niemojewski Epidromus abo Pogonia za Gońcem...); przekł. czeski 1586; przekł. niemiecki pt. Antwort auf des Buch..., 1586 Apologia, to jest dowody i obrona Confesyjej kościołów polskich w wierze prawdziwej powszechnej, od ludzi krześciańskich w Polszcze wydana (odpowiedź na wystąpienie ks. Jakuba Wujka przeciw zgodzie sandomierskiej), Kraków 1572, drukarnia M. Wirzbięta Epidromus abo Pogonia za Gońcem księdza Herbestowym (Kraków) 1572, drukarnia M. Wirzbięta (według J. Lehmanna: 1571) Spongia naprzeciwko pisaniu nowotnemu i kazaniu... Hieronyma Powodowskiego, Grodzisk 1579 Diatribe albo Collacya przyjacielska z x. jezuitami poznańskimi o przedniejsze różnice wiary krześcijańskiej czasu tego, Poznań 1577, drukarnia M. Nering, wyd. następne: Grodzisk 1579 (1. wydanie zostało publicznie spalone, a nakład zniszczony, fragmenty (16 kartek) w Bibliotece Narodowej, podobiznę frontispicium ogł. A. Kawecka-Gryczowa „Kartka z dziejów reformacji w Wielkopolsce”, Munera litteraria. Księga ku czci prof. R. Pollaka, Poznań 1962, s. 119 i nadb.) Replika na książki księży jezuitów poznańskich de ecclesia catholica Christi, Toruń 1582, drukarnia M. Nering
Utwór mylnie przypisywany Questia o Kościele Bożym, iż błądzić nie może, Toruń 1582, brak drukarni
Opracowania F. Siarczyński: Obraz wieku panowania Zygmunta III cz. 2., Lwów 1828 J. Łukaszewicz: Wiadomości historyczne o dysydentach w mieście Poznaniu Poznan 1832, ss. 72-74, 97, 99-101 I. Chodynicki: Dykcjonarz uczonych Polaków t. 2., Lwów 1833
Przypisy
Bibliografia
Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 3 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 18–19
Linki zewnętrzne Dzieła Jakuba Niemojewskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Albrechta w Królewcu Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Wittenberdze Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Królewcem (I Rzeczpospolita) Jakub Niemojewski Kategoria:Polacy umieszczeni na indeksie ksiąg zakazanych Kategoria:Polscy pisarze religijni XVI wieku Kategoria:Posłowie na sejm piotrkowski 1562/1563 Kategoria:Posłowie na sejm warszawski 1570 Kategoria:Posłowie na sejm warszawski 1572 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1573 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1576/1577 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1582 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1585 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo inowrocławskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Polscy działacze reformacyjni Kategoria:Polscy polemiści kalwińscy Kategoria:Polscy teolodzy kalwińscy Kategoria:Sygnatariusze konfederacji warszawskiej 1573 Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Zmarli w 1586