Roy Richard Scheider (ur. 10 listopada 1932 w Orange, zm. 10 lutego 2008 w Little Rock) – amerykański aktor filmowy, teatralny i telewizyjny. Dwukrotnie nominowany do Oscara, a także raz do Złotego Globu oraz nagrody BAFTA. Za kreację w sztuce Zdrada otrzymał Drama League Award za wybitny występ.

Życiorys Urodził się w Orange w New Jersey jako syn Anny (z domu Crosson) i mechanika samochodowego Roya Bernharda Scheidera. Miał brata Glenna. Jego matka była katoliczką pochodzenia irlandzkiego, a ojciec był protestantem pochodzenia niemieckiego.

Jako dziecko Scheider był sportowcem, uczestniczył w zorganizowanych meczach baseballowych i bokserskich, dla których był klasyfikowany w wadze półśredniej, ważył 140 funtów. Scheider rywalizował w turnieju bokserskim Diamond Gloves Boxing Tournament w Elizabeth w New Jersey. W 1955 uczył się w szkole Columbia High School w Maplewood, w stanie New Jersey i został uhonorowany w 1985 roku w szkolnej hali sławy. Wkrótce porzucił swoje rękawice bokserskie i zdecydował się grać na scenie, studiował dramat zarówno na Uniwersytecie Rutgersa, jak i we Franklin & Marshall College w Lancaster w Pensylwanii, gdzie był członkiem koalicji Phi Kappa Psi.

Po studiach i odbyciu trzyletniej służby wojskowej w USAF, zaczął występować na scenach teatralnych. W 1961, jako Merkucjo w spektaklu Romeo i Julia, podczas New York Shakespeare Festival. W 1963 trafił na Broadway w przedstawieniu The Chinese Prime Minister, a w 1964 w produkcji off-broadwayowskiej The Alchemist Bena Jonsona. W 1965 na deskach American National Theatre and Academy, Washington Square Theatre w komedii Moliera Świętoszek pojawił się jako Clerk i sierżant. W 1968 zdobył nagrodę Obie za występ w przedstawieniu off-broadwayowskim Stephen D. W 1980 za rolę Roberta w sztuce broadwayowskiej Zdrada Harolda Pintera z Blythe Danner i Raulem Julią został uhonorowany Drama League Award za wybitny występ.

Po udziale w odcinku serialu antologicznego The United States Steel Hour (1955) jako tancerz i operze mydlanej CBS The Edge of Night (1962), zadebiutował na kinowym ekranie w horrorze Klątwa żywego trupa (The Curse of the Living Corpse, 1963) w roli Philipa Sinclaira, który cierpi na katalepsję i żyje w strachu przed uznaniem go za zmarłego i pogrzebaniem żywcem. W komedii sportowej Papierowy lew (Paper Lion, 1968) u boku Alana Aldy wystąpił jako zawodnik futbolu flagowego z Central Parku. Reżyser Bernard L. Kowalski zaangażował go do roli Bennetta w dramacie kryminalnym Sztylet (Stiletto, 1969) na podstawie powieści Harolda Robbinsa z Alexem Cordem i Britt Ekland. Zagrał także w komediodramatach: Zagadka dziecka klęski (Puzzle of a Downfall Child, 1970) Jerry’ego Schatzberga z Faye Dunaway i Zaloty (Loving, 1970) Irvina Kershnera u boku George’a Segala, a także w dreszczowcu psychologicznym neo-noir Alana J. Pakuli Klute (1971) z Jane Fondą.

Rola detektywa Buddy’ego „Cloudy’ego” Russo z New York City Police Department w dramacie kryminalnym Williama Friedkina Francuski łącznik (The French Connection, 1971) przyniosła mu nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Wkrótce wyjechał do Francji, gdzie wystąpił w dwóch filmach u boku Jean-Louisa Trintignanta; przyjął rolę amerykańskiego korespondenta telewizyjnego Michaela Howarda w dreszczowcu politycznym Yves’a Boisseta Porwanie (L’attentat, 1972) z Michelem Piccoli i płatnego zabójcę Lenny’ego w dreszczowcu sensacyjnym Jacques’a Deraya Porachunki rodzinne (Un homme est mort, 1972) z Ann-Margret. Po występie w roli inspektora brygady specjalnej Buddy’ego Mannuciego w dramacie sensacyjnym Od siedmiu wzwyż (The Seven-Ups, 1973), wcielił się w postać szeryfa Martina Brody’ego w przebojowych Szczękach (Jaws, 1975) Stevena Spielberga i sequelu Szczęki 2 (Jaws II, 1978) Jeannota Szwarca.

W dreszczowcu sensacyjnym Johna Schlesingera Maratończyk (Marathon Man, 1976) z udziałem Dustina Hoffmana i Laurence’a Oliviera został obsadzony w roli Henry’ego „Doca” Levy’ego, agenta ścigającego zbrodniarza hitlerowskiego. Był brany pod uwagę do głównej roli „Mike’a” w dramacie wojennym Michaela Cimino Łowca jeleni (The Deer Hunter, 1978), którą ostatecznie zagrał Robert De Niro. Za kreację Joego Gideona, reżysera teatralnego i choreografa, który próbuje pogodzić wystawianie swojego najnowszego spektaklu na Broadwayu w musicalu Boba Fosse’a Cały ten zgiełk (All That Jazz, 1979) otrzymał Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu oraz drugą nominację do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego i nominację do nagrody BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.

Wystąpił jako psychiatra Sam Rice w dreszczowcu Roberta Bentona W nocnej ciszy (Still of the Night, 1982), który okazał się rozczarowaniem kasowym. Jako oficer LAPD Frank Murphy w dreszczowcu sensacyjnym Johna Badhama Błękitny grom (Blue Thunder, 1983) był nominowany do Nagrody Saturn w kategorii najlepszy aktor. Brał udział w filmach sensacyjnych (Błękitny grom, Czwarta wojna), ale także dramatach (Obywatel Welles) i dziełach eksperymentalnych (Nagi lunch). W wyprodukowanym przez Stevena Spielberga serialu fantastycznonaukowym SeaQuest (1993–1996) zagrał główną rolę kapitana Nathana Bridgera. Za rolę Hala, ojca rodziny w komediodramacie Zjazd (The Myth of Fingerprints, 1997) był nominowany do Independent Spirit Awards dla najlepszego aktora drugoplanowego. Za rolę Henry’ego Westovera w telewizyjnym westernie TNT Król Teksasu (King of Texas, 2002) w reż. Uli Edela u boku Patricka Stewarta zdobył nominację do Nagrody Satelity dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym.

Życie prywatne 8 listopada 1962 poślubił Cynthię Eddenfield Bebout, z którą miał córkę Maximillię. W 1986 doszło do rozwodu. 11 lutego 1989 ożenił się z reżyserką filmów dokumentalnych Brendą King, z którą miał dwójkę dzieci: syna Christiana Verriera (ur. 20 stycznia 1990) i adoptowaną córkę Molly. Pozostali małżeństwem aż do jego śmierci.

Choroba i śmierć W 2004 Scheider zachorował na szpiczaka mnogiego. W czerwcu 2005 przeszedł przeszczep szpiku kostnego. Według relacji żony bezpośrednią przyczyną śmierci były powikłania związane z infekcją gronkowcową. Zmarł 10 lutego 2008 w The University of Arkansas Medical Sciences Hospital w Little Rock w stanie Arkansas w wieku 75 lat.

Niespełna rok przed śmiercią, wiosną 2007 przebywał z wizytą w Polsce. W Krakowie realizował zdjęcia do swojego najnowszego i jak się później okazało ostatniego filmu Iron Cross.

Filmografia

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Rutgersa Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy bokserzy Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 2008