Niżniów (ukr. Нижнів / Nyżniw) – wieś na Ukrainie nad Dniestrem, w rejonie iwanofrankiwskim (do 2020 roku w rejonie tłumackim) obwodu iwanofrankowskiego. Przez Niżniów przechodzi droga krajowa N18. Obok Niżniowa ze wschodu przepływa rzeka Dniestr.
Geografia Niżniów znajduje się na płaskowzgórzu naddniestrzańskim. Przez wieś przepływa potok Tłumaczyk.
Historia mały|prawo|210px mały|prawo|210px mały|prawo|210px|Pałac ks. Jabłonowskich
Niżniów jest wzmiankowany jako Nyesnow 4 lutego 1437 (zapis Nr 141 w «Akta grodzkie i ziemskie z archiwum t. zw. bernardyńskiego», t. XII)Akta grodzkie i ziemskie z archiwum t. zw. bernardyńskiego… T. XII. Lwów, 1887, s. 16.. Pod koniec XVI w. Niżniów był wsią kolokacyjnąAleksander Jabłonowski: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym T. VII, cz. II-a (Ziemie ruskie. Ruś Czerwona). W: Źródła Dziejowe. T. XVIII, cz. II-a. Warszawa: drukarnia Piotra Laskanera i S-ki, 1903, s. 324..
W 1611 Mikołaj i Krzysztof Górscy (Gurscy) o przydomku Firlej herbu Lewart imieniem Katarzyny i Anny, córek brata Stanisława, stolnika halickiego i Doroty z Błudnik zawarli z benedyktynami lwowskimi układ o sumy zabezpieczone na Niżniowie, Bratyszowie i innychAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 6. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1903, s. 269.. W latach 1614–1615 kościół łaciński w Niżniowie był pustyAntoni Schneider: Encyklopedia Krajoznawstwa Galicji. Lwów : Drukarnia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1871, s. 243.. W 1802 Niżniów był miasteczkiem z dwoma kościołami parafialnymi, łacińskim i greckimNiżniów, mstko, s. 386.. Na początku XIX wieku w miasteczku działała krajowa szkoła koszykarskaSzkoła koszykarska w Niżniowie, s. 12-13.. W połowie XIX wieku Niżniów był miasteczkiem w obwodzie stanisławowskimGalicja pod względem topograficzno-geograficzno-historycznym. Lwów : nakładem aut., Drukarnia im. Ossolińskich, 1849, s. 76.. W obszernej sali tej szkoły 15 października 1905 odbyło się uroczyste otwarcie polskiej czytelni w miasteczkuKorespondencja. Niżniów. „Kurjer Stanisławowski”. 1049, s. 1–2, 29 października 1905..
1 listopada 1884 otwarto ruch na linii kolejowej Buczacz – Chryplin, która połączła m.in. stacje Stanisławów, Niżniów, BuczaczObwieszczenie. „Gazeta Narodowa”. 252, s. 4, 31 paźdz. 1884..
W 1906 Sejm Krajowy Galicji przeznaczył Wydziałowi powiatowemu w Buczaczu subwencję 11000 kr. na budowę drogi Niżniów – JazłowiecSubwencja na drogi. „Kurjer Lwowski”. 187, s. 3, 13 lipca 1906..
W poniedziałek 22 marca 1909 pod naporem mas lodowych zawalił się drewniany most na Dniestrze. Obok zrujnowanego mostu czwarty rok trwała budowa nowego żelaznego kosztem około 2 mln koronZawalenie się mostu na Dniestrze. „Kurjer Stanisławowski”. 1229, s. 2, 28 marca 1909.Na prowincji. Zawalenie się drugiego mostu na Dniestrze. „Kurjer Lwowski”. 138, s. 3, 24 marca 1909..
23 marca 1910 odbyła się wycieczka naukowa do Niżniowa członków Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie w celu zwiedzenia budowy żelaznego mostu drogowego na Dniestrze, żelazobetonowego mostu na inundacji i przełożenia trasy gościńca, oraz robót regulacyjnych na Dniestrze. Przewodniczył wycieczce Bernhard Nagel, inspektor kolei państwowych, wyjaśnień na miejscu co do budowy udzielał c. k. inżynier Emil Bratro, zaś jako gospodarz i kierownik robót ze strony przedsiębiorstwa występował inż. Kurkiewicz (junior).
Podczas powodzi na początku kwietnia 1912 Dniestr wylał 5.3 m nad stanKatastrofy atmosferyczne i powodzie. „Kurjer Lwowski”. 169, s. 3, 13 kwietnia 1912..
W II Rzeczypospolitej Niżniów był siedzibą gminy wiejskiej Niżniów w powiecie tłumackim w województwie stanisławowskim. W 1921 r. miejscowość liczyła 4742 mieszkańców, w tym 1030 Polaków. Pozostali to Żydzi i Ukraińcy. W lutym 1940 r. okupanci sowieccy zesłali na Syberię siostry niepokalanki, które prowadziły tu ochronkę i szkołę.
W czerwcu 1941, po ataku III Rzeszy na ZSRR i wycofaniu się Armii Czerwonej, Ukraińcy urządzili tutaj pogromy Żydów, których kilku zabito. Doszło też do zburzenia synagogi i zbezczeszczenia Tory. Od 3 lipca 1941 Niżniów był okupowany przez wojska węgierskie; w sierpniu 1941 władzę w miejscowości przejęli Niemcy. Na początku maja 1942 Niemcy przesiedlili wszystkich Żydów do Stanisławowa. Armia Czerwona ponownie zajęła Niżniów 1 kwietnia 1944Холокост на территории СССР: Энциклопедия, I.A. Altman (gł. red.), Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 647. W czasie okupacji niemieckiej mieszkające tutaj ukraińskie małżeństwo Paływodów ukrywało Żydów. W 1998 roku Instytut Jad Waszem uhonorował za to Hryhorija i Mariję Paływodów tytułami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
W latach 1942–1945 w czasie kilku napadów nacjonalistów ukraińskich OUN - UPA zginęło łącznie 101 Polaków, w tym dwie siostry zakonne ze zgromadzenia józefitek.
Przez miasteczko przechodziła linia kolejowa (także istniał dworzec kolejowyZdjęcie dworca kolejowego w Nyżniowie w google), część Galicyjskiej Kolej Transwersalnej, którą w 1944 w zasadzie zniszczyli (zdemontowali) podczas odwrotu hitlerowcy.
Zabytki Kościół oo. paulinów, erygowany w 1740 r., później kościół parafialny p.w. Św. Stanisława biskupa i Św. Jana ChrzcicielaAndrzej Betlej: Kościół parafialny p.w. Św. Stanisława biskupa i Św. Jana Chrzciciela oraz klasztor SS. Niepokalanek (dawniej oo. Paulinów) w Niżniowie, w roku 1938 został strawiony przez pożar. Rozebrany po II wojnie światowej. Pałac w Niżniowie Cerkiew Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny Cerkiew Świętego Michała Archanioła
Edukacja W 1931 działała tu 7-klasowa szkoła powszechnaSzkolnictwo powszechne. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego”. IX, s. 239, 1931, R. 35..
Obecnie w Niżniowie znajduje się szkoła I-III poziomówSzkoła na mapie google. W jej pobliżu znajduje się plac sportowy ze sztuczną nawierzchnią.
Ludzie związani z Niżniowem
Honorowi obywatele Michał Bartoszewski – honorowy obywatel TłumaczaSzematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1909. Lwów: drukarnia Wł. Łozińskiego, 1909, s. 2.
Właściciele Jan Fredro (zm. po 1508)Józef Garbacik: Fredro Jan z Niżniowa. [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. VII/2, zeszyt 32. Kraków : Nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1948, s. 118. Eustachy Kopyczyński – dziedzic Kopyczyniec, części Niżniówa, Oknian w 1578Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 11. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1907, s. 124. Przedstawiciel[e] Skotnickich herbu Szreniawa w 1578. Warszawa: Skład główny u Gerberta i Wolfa, 1902, s. 282 . Stanisław Górski (Gurski) herbu Lewart na Niżniowie, Bratyszowie, OleszowieJerzy Hr. Dunin Borkowski: Almanach błękitny : genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, s. 234., stolnik halickiAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 2. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1900, s. 37. Hrabia Jan Borkowski-Dunin (?–1633), pułkownik królewski, w 1613 zaślubił Annę z Firlejów z Górki na Dąbrowicy h. Lewart (Gurskich), córkę Stanisława na Niżniowie, Bratyszowie, Oleszowie, stolnika halickiego i Doroty z Bludnik herbu Kopacz (TopaczAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. V. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1899, s. 294.), wdową po Olbrahcie Lubiatowskim herbu GrzymałaAdam Boniecki: Lubiatowscy. W: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 15. Warszawa: Warszawskie Towarzystwo Akcyjne Artystyczno-Wydawnicze, 1912, s. 29., która w 1613 zeznała zapis dożywocia ze swoim drugim mężem Stanisław Wincenty Jabłonowski Antoni Barnaba Jabłonowski Maksymilian Jabłonowski (na mocy transakcji z 28 lutego 1807) Ludwik JabłonowskiStefan Kieniewicz: Jabłonowski Ludwik (1784–1864). T. Х/2, zeszyt 45. Wrocław — Warszawa — Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, s. 229. Karol Jabłonowski (od 1834) August Blülhdorn (od 1854Antoni Schneider: Encyklopedya do krajoznawstwa Galicyi. Lwów: z drukarni zakładu narodowego imienia Ossolińskich, 1871, s. 129., według innych danych z ; m.in. w 1860Handbuch des Lemberger Statthalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1860. Lemberg, 1860, s. 478–479. ) Teodor LanckorońskiAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 13. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1909, s. 340.Teodor Lanckoroński z Brzezia h. Zadora (ID: 13.619.387) (od 1861) Jan Urbański (1849-1931 Tartaków)Historia majatkow Ederow Rosnowskich Lanckorońskich, AGAD – syg. 1404 (Par. Uhnów, dek. Bełz; Księga metrykalna urodzeń tylko dla wsi: Poddębce, Michałówka, Józefówka, 1794-1853); syg. 1732 (Par. Uhnów, dek. Bełz; Księga metrykalna urodzeń dla wsi Józefówka, Michałówka i Poddębce, 1854-1905), syg. 240 (Status animarum Józefówka, Karów, Michałówka, Poddębce, Expozytura Wierzbica [Spis imienny parafian]., od 1875 mąż Stefanii Lanckorońskiej, córki TeodoraAdam Boniecki: Herbarz polski. Cz. 1. T. 13, s. 341., w 1913 został kandydatem Rady narodowej na wyborach do Sejmu Krajowego z powiatu tłumackiegoPrzed wyborami so Sejmu. „Kurjer Stanisławowski”, 1451, s. 1, 29 czerwca 1913., jednak posłem został wybrany Iwan MakuchPo wyborze. „Kurjer Stanisławowski”, 1451, s. 1, 6 lipca 1913., w 1904 otrzymał tytuł honorowego obywatelstwa Tłumacza Stefania Urbańska (Stefania Antonia Teresia z Hrabiów Brzezia Lanckorońskich (20.10.1857 PoddębceHistoria majatkow Ederow Rosnowskich Lanckorońskich, AGAD – syg. 1404 (Par. Uhnów, dek. Bełz; Księga metrykalna urodzeń tylko dla wsi: Poddębce, Michałówka, Józefówka, 1794-1853); syg. 1732 (Par. Uhnów, dek. Bełz; Księga metrykalna urodzeń dla wsi Józefówka, Michałówka i Poddębce, 1854-1905), syg. 240 (Status animarum Józefówka, Karów, Michałówka, Poddębce, Expozytura Wierzbica [Spis imienny parafian] - 23.07.1935Nekrolog Tartaków)Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Krakowskiem, ułożyło Krajowe Biuro Statystyczne przy Wydziale Krajowym. Łwów, 1905, s. [102–103].Spis właścicieli ziemskich (woj.stanisławowskiego)Liczba majątków ziemskich w powiatach woj. stanisławowskiego według stanu z ok. 1930 r..
Polacy Marcelina Darowska – zakonnica katolicka, współzałożycielka i druga przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP (niepokalanki), błogosławiona Kościoła rzymskokatolickiego i mistyczka. Franciszek Bieniasz – polski geolog i nauczyciel gimnazjalny, który w latach 1877–1879 badał miejscowy wapień wieku jurajskiego, mieszkając wówczas tutaj w szałasie skleconym z desek; Alojzy Alth zużył wyniki tych badań gdy wydał drukiem monografię Wapień niżniowski i jego skamienielinyJan Nowak: Bieniasz Franciszek (1842–1898). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. 2. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1936, s. 69–70.Franciszek Bieniasz. [W:] Radio Kraków. Audycja z dnia 22.03.2015 R.. Kazimierz Andrzej Czyżowski – polski poeta, publicysta i dramatopisarz, w miejscowości tej urodził się w 1894 Paweł Giżycki SJ – architekt baroku, malarz, dekorator, budowniczy pałacu Stanisława Wincentego Jabłonowskiego w Niżniowie, asystował budowie kościoła i klasztoru paulinów tutaj (1742-43, dziś nieistniejący) Marian Jaroszyński (1876–1944) – polski ziemianin, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1922–1927)Tadeusz i Witold Rzepeccy: Sejm i Senat 1922-1927. Poznań: Wielkopolska Księgarnia Nakładowa Karola Rzepeckiego, 1920, s. 316, 319. Eugeniusz Robert Lityński (ur. 15 października 1892, zm. w kwietniu 1940) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej