Regiony (wł. l. poj. , l. mn. ) w Republice Włoskiej utworzono w 1948 r. i stanowią one jednostkę podziału terytorialnego najwyższego szczebla. Terytorium całego kraju jest podzielone na 20 regionów, które – na mocy art. 117 tamtejszej konstytucji – mają zagwarantowaną sporą niezależność administracyjną. 15 z nich to tzw. regiony zwykłe – formalnie zostały ustanowione w 1970 r., a dzięki reformie konstytucyjnej z 2001 r. posiadają zwiększone uprawnienia legislacyjne, jednak finansowanie poszczególnych sfer życia w ich granicach odbywa się przede wszystkim z budżetu centralnego; 5 z nich (od 1948 r.: Dolina Aosty, Sardynia, Sycylia, Trydent-Górna Adyga, a od 1963 r. Friuli-Wenecja Julijska) posiada nadany specjalny status autonomii (tzw. regiony specjalne) - wynikający z uwarunkowań geograficznych, historycznych i obecności mniejszości narodowych - gwarantujący im bardzo duże uprawnienia fiskalne, ustawodawcze oraz administracyjne, w takich dziedzinach jak edukacja, zdrowie, czy infrastruktura (art. 116 włoskiej konstytucji). Budżety tych regionów tworzone są w znacznej mierze ze środków własnych (np. Dolina Aosty i Trydent-Górna Adyga mają prawo pozostawienia sobie od 90% do 100% podatków pobranych w regionie).
Wszystkie regiony posiadają własny statut – akt prawny, w którym określono formę rządu, a także podstawowe zasady organizacji i funkcjonowania. Zgodnie z art. 121 konstytucji, każdy region ma wybieralną radę regionalną (consiglio regionale) oraz odpowiednik polskiego zarządu województwa – regionalny komitet wykonawczy (giunta regionale), na czele którego stoi – wybierany w wyborach powszechnych - prezydent (presidente della giunta regionale, inaczej presidente della regione bądź governatore). Komitet jest odpowiedzialny przed radą i musi podać się do dymisji w przypadku utraty jej zaufania. 315x315px|mały|Podział Włoch na regiony i prowincje Włoskie regiony (z wyjątkiem Doliny Aosty i Friuli-Wenecja Julijska) dzielą się na prowincje, te zaś na gminy.
thumb|200px|Podział Włoch na 20 regionów wraz z ich nazwami i stolicami thumb|200px|Autonomiczne regiony specjalne we Włoszech (kolor czerwony)
Wykaz regionów FlagaNazwa polskaNazwa włoska(ew. sąsiedzka)StolicaLudność (styczeń 2025)Powierzchnia (km²)40x40px|border Abruzja L’Aquila 1 268 430 10 828,8940x40px|border Apulia Bari 3 874 166 19 541,0340x40px|border BasilicataDo regionu Basilicata należy także eksklawa w Apulii o nazwie Iesce. Potenza 529 897 10 071,5940x40px|borderDolina Aosty / Aosta 122 714 3 258,6140x40px|border Emilia-RomaniaDo regionu Emilia-Romania należą także dwie eksklawy w Lombardii o nazwach: Lama Superiore oraz Valle Inferiore, i dodatkowo jedna eksklawa w Toskanii o nazwie San Pellegrino. Bolonia 4 465 678 22 501,8240x40px|border Friuli-Wenecja Julijska Triest 1 194 095 7 936,8340x40px|border Kalabria Catanzaro 1 832 147 15 212,6540x40px|border Kampania Neapol 5 575 025 13 667,8540x40px|border Lacjum Rzym 5 710 272 17 236,4940x40px|border Liguria Genua 1 509 908 5 417,7140x40px|border LombardiaDo regionu Lombardia należy także włoska eksklawa w Szwajcarii o nazwie Campione d'Italia, i dodatkowo dwie eksklawy w Piemoncie jako: koryto rzeki Pad oraz San Pio. Mediolan 10 035 481 23 862,8740x40px|borderMarche Ankona 1 481 252 9 344,5440x40px|border Molise Campobasso 287 966 4 459,8040x40px|border Piemont Turyn 4 255 702 25 391,6740x40px|border Sardynia Cagliari 1 561 339 24 106,3040x40px|border Sycylia Palermo 4 779 371 25 824,3340x40px|border ToskaniaDo regionu Toskania należy także eksklawa w Emilii-Romanii o nazwie Ca' Raffaello. Florencja 3 660 834 22 985,0140x40px|border Trydent-Górna Adyga / Trydent 1 086 095 13 605,9740x40px|border UmbriaDo regionu Umbria należy także eksklawa w Marche o nazwie Monte Ruperto. Perugia 851 954 8 463,9740x40px|border Wenecja Euganejska Wenecja 4 851 851 18 351,49
Uwagi
Zobacz też Prowincje Włoch Miasta metropolitalne Włoch
Przypisy