Stała dysocjacji (stała jonizacji) – stała równowagi reakcji dysocjacji, czyli rozpadu związków chemicznych na poszczególne jony, zwykle pod wpływem rozpuszczalnika lub silnego pola elektrycznego.
Przykładowo dla kwasu HA, ulegającemu reakcji dysocjacji w wodzie: , stała równowagi K ma postać:
przy czym dla rozcieńczonych roztworów, dla których stężenie wody jest praktycznie stałe, dla uproszczenia stałą dysocjacji definiuje się jako:
Podobnie dla zasady B, ulegającej reakcji: , stała dysocjacji w rozcieńczonym roztworze ma postać:
Nawiasy kwadratowe oznaczają stężenie molowe danej substancji.
Zamiast stałej dysocjacji można podać jej wartość zlogarytmowaną, pKa lub pKb (gdzie pKx = −log10Kx), które są miarą mocy odpowiednio kwasu i zasady.
Dla każdego kwasu można podać sprzężoną z nim zasadę, a dla każdej zasady sprzężony z nią kwas (sprzężone pary kwas–zasada) – na przykład dla słabego kwasu octowego sprzężoną zasadą jest anion octanowy , a dla słabej zasady amonowej (lub w formie uwodnionej ) kwasem sprzężonym jest kation amonowy .
Dla wody (i dla każdego rozpuszczalnika ulegającego autodysocjacji) cząsteczki H2O pełnią funkcję zarówno kwasu, jak i zasady.
Stałe dysocjacji dla sprzężonej pary kwas–zasada spełniają równania: Ka•Kb = Kw pKa + pKb = pKw gdzie Kw jest stałą dysocjacji wody.
Stała dysocjacji sprzężonego kwasu lub zasady jest jednocześnie równa stałej hydrolizy odpowiedniej soli, na przykład Ka dla jest równe stałej hydrolizy .
Prawo rozcieńczeń Ostwalda Dla słabych elektrolitów binarnych, znając stężenie i stopień dysocjacji, można obliczyć przybliżoną wartość stałej dysocjacji, korzystając z prawa rozcieńczeń Ostwalda:
gdzie: – stopień dysocjacji, – stężenie molowe elektrolitu.
Dla bardzo słabych elektrolitów (α « 1) wzór można uprościć do postaci:
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Elektrochemia Kategoria:Chemia kwasów i zasad