Ciężkowice (Jaworzno)

thumb|256x256px|Dzielnice Jaworzna

Ciężkowice – część oraz dzielnica Jaworzna, w małopolskiej części województwa śląskiego, w południowej Polsce. Położona jest we wschodniej części miasta w rejonie tradycyjnie zaliczanym do Małopolski. Dzielnica ma głównie charakter mieszkaniowy z elementami zabudowy jednorodzinnej i rolniczej. Historycznie była samodzielną wsią, wzmiankowaną już w XIII w. Została włączona w granice Jaworzna w XX w.

Graniczy z Pieczyskami, Dobrą, Wilkoszynem oraz powiatem chrzanowskim i powiatem olkuskim. Przed drugą wojną światową samodzielna gmina, po wojnie gromada. Później włączona do Jaworzna.

Historia W dokumentach spotyka się następujące nazwy tej miejscowości: Cieszkowice, Ceyskowice, Cienskowicy, Czeskowicze, Tiesnskowice.

Za czasów Leszka Białego w miejscowości toczyły się boje Konrada I mazowieckiego z Henrykiem Brodatym o srebrodajne pola. Dokument z 1238 r. wymieniający Jaworzno i Cięzkowice stał się przedmiotem dyskusji i kontrowersji wśród historyków o przynależność w owym czasie kasztelani chrzanowskiej do księstwa opolskiego.

W pierwszej połowie XIX w. wiedeński bankier Maks Löw Beer prowadził tutaj prace poszukiwawcze węgla. Bagnisty teren utrudniał wydobycie i około 1890 r. zaprzestano eksploatacji. Pracowało tu kilkunastu miejscowych górników. Węgiel transportowano konno do pobliskiej stacji. W okresie międzywojennym miejscowa ludność rolnicza zaczęła zatrudniać się w jaworznickich kopalniach, w szczególności w kopalni „Piłsudski”.

W 1858 roku powstała w miejscowości stacja o nazwie Cieszkowice (pierwotna pisownia) na linii łączącej Kraków z Mysłowicami, obecnie przystanek osobowy Jaworzno Ciężkowice na linii kolejowej nr 133. Dąbrowa Górnicza Ząbkowice - Kraków Główny.

W styczniu 1924 r. na posiedzeniu Komitetu Kościelnego ks. Andrzej Mroczek przedstawił plan budowy kościoła.10 lipca 1928 Komitet Parafialny podjął uchwałę o budowie nowego kościoła według projektu architekta prof. Ludwika Wojtyczki. Pracami budowlanymi kierował Bartłomiej Kowalczyk. Kosztorys wstępny wyniósł 500 000 zł. 23 grudnia 1934 r. poświęcono ołtarz, a ks. prałat Andrzej Mroczek odprawił pierwszą mszę świętą w nowym budynku kościołaLucyna Burek. Historia parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie Ciężkowicach. Wydawnictwo parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie Ciężkowicach. 2001. s. 13-20..

Do 1934 r. miejscowość posiadała status samodzielnej gminy jednostkowej. W latach 1934–1954 Ciężkowice były gromadą w gminie Szczakowa w powiecie chrzanowskim w woj. krakowskim..

Podczas II wojny światowej włączone do III RzeszyAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.. Po wojnie ponownie w gminie SzczakowaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa..

W związku z reformą znoszącą gminy w 1954 r., dotychczasowa gmina Ciężkowice utworzyła gromadę Ciężkowice (bez Dobrej i Pieczysk, które włączono do miasta Szczakowa)Uchwała Nr 16/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50).. 20 marca 1956 r. Szczakowę wraz z jej częściami składowymi łącznie (a więc m.in. z Dobrą i Pieczyskami) włączono do Jaworzna.. Gromada Ciężkowice przetrwała do końca 1972 r., czyli do kolejnej reformy gminnejObwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium WRN w Krakowie z dnia 1 października 1970 r. o podziale administracyjnym województwa krakowskiego – stan na dzień 1 stycznia 1970 r.(Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 października 1970 r., Nr. 9, Poz. 99) – ostatni wykaz gromad w Dzienniku Urzędowym WRN w Krakowie przed reaktywowaniem gmin.. 1 stycznia 1973 r. Ciężkowice włączono do Jaworzna, jako jego najdalej na wschód wysunięta dzielnicaZarządzenie nr 13/72 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 18 grudnia 1972 r. w sprawie szczegółowego określenia granic miasta Jaworzna i Nowego Sącza (Dziennik Urzędowy WRN w Krakowie nr 23 z 1972 r., poz. 307)..

25 marca 1992 r. parafię w Ciężkowicach włączono do nowo utworzonej diecezji sosnowieckiej (w metropolii częstochowskiej). Od tamtej pory Ciężkowice przestają być częścią diecezji krakowskiejLucyna Burek. Historia parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie Ciężkowicach. Wydawnictwo parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie Ciężkowicach. 2001. s. 59.

W 2020 r. po ukończeniu modernizacji linii E30 na odcinku Katowice - Kraków Główny stacja w Ciężkowicach została zdegradowana do roli przystanku osobowego przez co uniemożliwiono na tym posterunku ruchu krzyżowanie się i wyprzedzanie pociągówKarol Trammer. Ostre Cięcie. Jak niszczono polską kolej. Open Society Foundations. 2019. s. 176.

Miejscowość doczekała się również książki, autorstwa Lucyny Burek, pod tytułem „Historia parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jaworznie Ciężkowicach” i została wydana w nakładzie 1 500 egzemplarzy.

Transport i komunikacja Ciężkowice leżą około 4 km od centrum miasta. Jednak z najdalszych zakątków dzielnicy do śródmieścia jest nawet 7 km. Dzielnica jest obsługiwana komunikacją miejską PKM Jaworzno, a dokładnie liniami nr 314, 344 oraz N1. Autobusem do śródmieścia można tutaj dojechać w 10-15 minut, a samochodem w 5-10 minut. Do dzielnicy można się dostać również pociągiem. Znajduje się tutaj przystanek kolejowy Jaworzno Ciężkowice. Dojazd pociągiem osobowym z tego przystanku do stacji Kraków Główny trwa około 45 minut, zaś do stacji Katowice około 30 minut.

Zabytki Kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Nieustającej Pomocy, Budynek dworca Jaworzno Ciężkowice wybudowany w 1847 r. przez austriackiego zaborcę, Budynek rzeźni w stylu neorenesansowym, Najstarsza w mieście kapliczka słupowa z 1580 r., Cmentarz parafialny powstały około 1656 r., mały|Kapliczka słupowa przy Suchym Stawie - najstarsza w mieście (1580 r.).Pomnik pomordowanych Ciężkowiczan podczas II wojny światowej.

Inne obiekty i miejsca rezerwat przyrody Dolina Żabnika zbiornik wodny Suchy Staw Góra Przygoń – najwyższe wzniesienie w Jaworznie Góra Wielkanoc Góra Chrzanowska C.H. Delikatesy Centrum C.H. Lewiatan remiza Ochotniczej Straży Pożarnej Ciężkowice SP ZOZ Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy przychodnia weterynaryjna

Rozrywka Klub Środowiskowy „WEGA” MCKiS Zmodernizowany w 2007 r. stadion klubu LKS Ciężkowianka wraz z pawilonem sportowym, zaopatrzonym w zaplecze rekreacyjne, sanitarne i kulinarne Ośrodek Jeździecki Ciężkowice

Edukacja Przedszkole Miejskie nr 4. Szkoła Podstawowa nr 18 im. Tadeusza Kościuszki. Filia Ciężkowice Miejskiej Biblioteki Publicznej w Jaworznie.

Zobacz też Jaworzno gmina Szczakowa

Przypisy

Kategoria:Dzielnice i osiedla Jaworzna