mały|upright|Grób Solskiej na cmentarzu Powązkowskim Irena Solska, właśc. Karolina Flora Solska (ur. 27 października 1877 w Warszawie, zm. 8 marca 1958 w Skolimowie) – polska aktorka i reżyserka teatralna, dyrektorka teatrów; jedna z najwybitniejszych aktorek w historii teatru w Polsce. Jej mężem był Ludwik Solski.
Życiorys Córka Tytusa Mieczysława Poświka i malarki Bronisławy z Bierzyńskich. W dzieciństwie pod kierunkiem matki uczyła się rysunku i malarstwa, potem uczyła się gry aktorskiej u B. Leszczyńskiego. Debiutowała 26 lutego 1896 pod ps. Górska w roli tytułowej w sztuce Hrabia Rene na scenie teatru łódzkiego. W latach 1896–1900, 1905–1910 oraz 1913–1919 była aktorką Teatru Miejskiego w Krakowie. W latach 1900–1905 występowała we Lwowie, a od 1919 w Warszawie. W sezonie 1932–1933 kierowała własnym Teatrem im. Stefana Żeromskiego w Warszawie.
Wywarła wielki wpływ na na życie artystyczne Krakowa okresu Młodej Polski. Do wielbicieli jej talentu należeli: Stanisław Wyspiański, Gabriela Zapolska, Stanisław Przybyszewski, Jerzy Żuławski, Leopold Staff, Kornel Makuszyński, Tadeusz Boy-Żeleński. Jej portrety malowali m. in. Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski, Wojciech Kossak, Józef Mehoffer, a także Stanisław Wyspiański i Witkacy.
Była ofiarną działaczką Rady Pomocy Żydom. W czasie wojny udzielała pomocy wielu ludziom, uratowała życie m.in. neurolożce Zofii Rosenblum Szymańskiej i Helenie Radlińskiej.
Po wojnie, w latach 1946–1947, była delegatem Ministra Kultury i Sztuki do spraw teatrów na Dolnym Śląsku. Od października 1948 do sierpnia 1949 kierowała Teatrem Nowym w Legnicy. Postępująca choroba Parkinsona uniemożliwiła jej dalszą działalność. Ostatnie pięć lata życia spędziła w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, gdzie zmarła. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Aleja Zasłużonych-1-74,75).
W 1908 roku poznała Witkacego. Połączył ich romans, byli nawet zaręczeni, jednak do ślubu nie doszło z powodu sprzeciwu rodziny Witkacego. Stała się pierwowzorem Akne, jednej z bohaterek 622 upadków Bunga.
Była drugą żoną Ludwika Solskiego; po rozwodzie z Solskim poślubiła w listopadzie 1914 Ottona Grossera, urzędnika kolejowego.
W 1978 ukazały się jej Pamiętniki, a w 1984 Listy Ireny Solskiej. Solska opisuje w swoich pamiętnikach, że przygotowując się do roli Żony (Maria) w Nie-boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego, by wiernie odtworzyć jej obłęd, około 1920 wizytowała szpital psychiatryczny Edwarda Flataua. Wspomina także, że oprócz wizyty była też przez niego badana.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 października 1955) „za długoletnią działalność artystyczną w dziedzinie sztuki teatralnej”. Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 23 czerwca 1927M.P. z 1927 r. nr 143, poz. 369 „za propagandę w dziedzinie sztuki”., 15 czerwca 1946 „za wybitne zasługi w dziedzinie Teatru i Sztuki na terenie całego kraju”.) Złoty Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Przypisy Irena Solska, Pamiętnik, 1978.
Linki zewnętrzne
Materiały związane z Ireną Solską w bibliotece Polona
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1958