Koniec lepki, koniec kohezyjny – kilkunukleotydowy jednoniciowy odcinek DNA znajdujący się na końcu dwuniciowego DNA.
Końce lepkie mogą być efektem hybrydyzacji łańcuchów jednoniciowych DNA o odpowiedniej sekwencji, na przykład oligonukleotydów syntetycznych, lub powstawać przez przecięcie dwuniciowej cząsteczki DNA enzymem restrykcyjnym.
Przykładowo enzym restrykcyjny EcoRI rozpoznaje sekwencję 5′-GAATTC-3′ w dwuniciowym DNA:
5′ G|A A T T C 3' 3′ C T T A A|G 5'
i niesymetrycznie przecina dwuniciową cząsteczkę w taki sposób, że na nowo powstałych zakończeniach znajdują się jednoniciowe fragmenty o długości czterech nukleotydów z wystającym końcem 5′.
5′ G 3′ 5′ A A T T C 3′ 3′ C T T A A 5′ 3′ G 5′
Inny enzym restrykcyjny – PstI – rozpoznaje sekwencję 5′-CTGCAG-3′ i przecina ją w następujący sposób:
5′ C T G C A|G 3′ 3′ G|A C G T C 5′
co daje końce lepkie z wystającym 3′:
5′ C T G C A 3′ 5′ G 3′ 3′ G 5′ 3′ A C G T C 5′
Jak widać z powyższych przykładów, istnieją dwa rodzaje końców lepkich: z wystającym końcem 3′ lub 5′. Jest to istotne w biologii molekularnej podczas umieszczania insertu w wektorze.
Cząsteczki DNA zakończone komplementarnymi końcami lepkimi, w odróżnieniu od cząsteczek zakończonych końcami tępymi, mogą łączyć się ze sobą (hybrydyzować) poprzez wiązania wodorowe (stąd nazwa „lepkie”), co ułatwia ich ligację.
Przypisy
Kategoria:DNA