Sątopy (niem. Santoppen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bisztynek, przy drodze z Reszla do Bisztynka. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

mały|Kamień upamiętniający 680-lecie wsi

Historia wsi Początki wsi Wieś lokowana została 2 lutego 1337 przez prepozyta kapituły warmińskiej Jana i wójta warmińskiego Henryka z Lutr. Nazwa wsi pochodzi od nazwiska zasadźcy Prusa Santopa. W roku 1337 jako odbiorca przywileju lokacyjnego otrzymał on 60 włók ziemi na prawie chełmińskim. Sątopy były w tym czasie wsią pruską.

Po wystawieniu przywileju przystąpiono do budowy kościoła. W XIV i w połowie XV wieku funkcję proboszcza pełnili: Arnoldus, Jan Wartenberg, późniejszy biskup warmiński Henryk Voglesang, Laurenty Reynkomis, Bartłomiej de Leunenburg.

Dekretem biskupa warmińskiego Hermana dochody z parafii w Sątopach przeznaczone były na utrzymanie katedry we Fromborku. Decyzja biskupa Hermana obowiązywała do 1772 r.

We wsi została otwarta szkoła parafialna, najprawdopodobniej razem z powstaniem kościoła. W 1789 roku funkcję nauczyciela i zarazem organisty sprawował Jan Malecki.

Miejscowość została nawiedzona przez epidemię dżumy, nie znamy jednak liczby ofiar.

W 1783 roku Sątopy składały się z 49 domów. W połowie XIX wieku do miejscowej parafii należały wsie: Koprzywnik, Nisko, Świdrówka, Tarniny, Wojkowo.

28 sierpnia 1914 r. Rosyjscy żołnierze podczas I wojny światowej wycofujący się po klęsce pod Tannenbergiem w zemście rabowali i palili napotkane miejscowości. W Sątopach w pobliżu gospody stojącej niegdyś u podnóża wzgórza kościelnego kozacy rozstrzelali 16 cywilów – mieszkańców Sątop, Warpun, Wojkowa i nauczyciela gimnazjum z Reszla. Tego samego dnia zastrzelono też proboszcza parafii w Sątopach Wernera. Jego ciało pochowano jednak w innym niż pozostałych miejscu. Masowy grób na cmentarzu parafialnym w Sątopach nie był pierwotnym miejscem pochówku rozstrzelanych mieszkańców. Pierwotnie cywilów pochowano w jednym z ogrodów we wsi, w masowym grobie, który oznaczono roślinami ułożonymi w kształt Żelaznego Krzyża. Dopiero po upływie kilku lat szczątki ekshumowano i przeniesiono na cmentarz.

Po II wojnie światowej Po II wojnie światowej kościół w Sątopach był kościołem filialnym parafii w Unikowie, a obecnie jest samodzielną parafią.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie olsztyńskim. Wieś w czasach PRL była chłopską enklawą na pegerowskich terenach.

Szkolnictwo We wsi znajduje się Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej

Religia We wsi znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej. Sątopy dodatkowo znajdują się w parafii greckokatolickiej w Reszlu i parafii prawosławnej w Korszach.

Demografia Zmiany w liczbie ludności Sątop

1820 r. – 375 osób

1848 r. – 360 osób

1939 r. – 563 osoby 2011 r. – 1220 osóbPiotr Skurzyński „Warmia, Mazury, Suwalszczyzna” Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A. Warszawa 2004 , s. 92.

mały|Kościół w Sątopach mały|jeden ze starszych zachowanych budynków w miejscowości

Zabytki kościół wzniesiony w połowie XIV wieku, rozbudowany w latach 1884–1886 plebania z końca XVIII wieku cmentarz przykościelny 3 tradycyjne kapliczki warmińskie

Osoby związane z miejscowością Henryk IV Vogelsang – biskup warmiński w latach 1401–1415, proboszcz parafii w Sątopach Fabian Emmerich – duchowny rzymskokatolicki, kanonik dobromiejski, lekarz kapitulny, proboszcz miejscowej parafii.

Przypisy

Bibliografia Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom X (s. 365 – hasło Sątop), Warszawa, 1889 Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. „Remix”, Olsztyn

Kategoria:Warmia Kategoria:Sątopy (województwo warmińsko-mazurskie)