Herminia Naglerowa, ps. Jan Stycz (ur. 28 października 1890 w Zaliskach k. Brodów, zm. 9 października 1957 w Londynie) – polska pisarka i publicystka.
Życiorys Urodziła się w drobnoziemiańskiej rodzinie żydowskiej w majątku Zaliski k. Brodów. Była jedną z córek Jana Fischa i Klary z Mannów. Studiowała historię na Uniwersytecie Lwowskim uzyskując stopień doktora filozofii. Następnie pracowała jako nauczycielka. Od 1919 w Warszawie, gdzie działała m.in. w Związku Literatów Polskich i PEN-Clubie. Debiutowała w 1915 w Wiedeńskim Kurierze Polskim. W 1921 wydała tomik poezji Otwarte oczy. Jako prozaik zaczęła zyskiwać uznanie zbiorami nowel, m.in. Czarny pies (1924), Matowa Kresa (1929), w których realizm łączył się z ekspresjonizmem; wydała powieść psychologiczną Zawalidroga (1930). Trzytomowa powieść Krauzowie i inni (1930), w której przedstawiła losy rodziny na tle życia publicznego Galicji po upadku powstania styczniowego, miała zapoczątkować galicyjską sagę rodzinną pt. Kariery. Tworzyła również dla młodzieży (Ludzie prawdziwi, 1935).
Po napaści Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 wyjechała wraz z mężem do Lwowa, gdzie zastał ją najazd sowiecki. Aresztowana przez NKWD w styczniu 1940Jej winą w oczach Sowietów była polskość oraz opowiadanie "Gałązka bzu" ze zbioru "Ludzie prawdziwi", opisujące prawdziwe wydarzenie rozstrzelania przez bolszewików działaczki Polskiej Organizacji Wojskowej w 1920 roku. Na Naglerową donieśli komunizujący polscy pisarze. Piotr Samolewicz, Zwycięstwo literatury nad totalitaryzmem. W 60. rocznicę śmierci Herminii Naglerowej, więziona była w więzieniu NKWD na Zamarstynowie, potem w więzieniu w Horodni. Skazana na osiem lat obozu koncentracyjnego, karę odbywała w łagrze w Burmie w Kazachskiej SRR. Pobyt w łagrze poważnie nadwątlił jej zdrowie.
Uwolniona w wyniku układu Sikorski-Majski, podjęła służbę w Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR (Armii Andersa) – w Pomocniczej Służbie Kobiet (oddział Prasy i Propagandy). Ewakuowana latem 1942 wraz z wojskiem polskim do Iranu, w randze porucznika, a potem kapitana WP przeszła cały szlak bojowy Armii Polskiej na Wschodzie i 2 Korpusu. W latach 1943–1946 była redaktorką czasopism wojskowych: Ochotniczka oraz Poradnik dla Świetlic i Świetliczarek.
Od 1946 przebywała na emigracji w Wielkiej Brytanii. Pełniła funkcję wiceprezesa Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Laureatka Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w 1951 rokuLista laureatów – 1951-2011.
W swych powojennych utworach przedstawiała losy ludzi poddawanych próbie obozu, więzienia, śledztwa. Była autorką opowiadań opartych na motywach autobiograficznych pt. Ludzie sponiewierani (1945; wydanie zmienione pt. Kazachstańskie noce, 1958) oraz powieści Sprawa Józefa Mosta (1953), ponadto wydanych pośmiertnie: Wspomnienia o pisarzach (1960) i Wierność życiu (1967).
W roku 1959 Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie ustanowił nagrodę im. H. Naglerowej.
Jej mężem był Leon NaglerPiotr Stawecki i Alina Szklarska-Lohmannowa, Nagler Leon [w:] Polski Słownik Biograficzny, t.XXII, Warszawa-Kraków-Wrocław-Gdańsk 1977, s. 441 wersja zdigitalizowana IPSB. (1868–1943), podpułkownik Wojska Polskiego, kierownik Inspekcji Komendy Głównej Policji Państwowej, zamordowany przez Niemców w obozie koncentracyjnym w Terezinie w Czechach.
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1937) „za zasługi na polu pracy społecznej”.
Przypisy
Bibliografia Artur Hutnikiewicz, Naglerowa Herminia [w:] Polski Słownik Biograficzny, t.XXII, Warszawa-Kraków-Wrocław-Gdańsk 1977 s. 441–443.
Piotr Samolewicz, Osiem lat łagru za jedno opowiadanie. O zapomnianej dziś powieściopisarce, publicystce, eseistce i feministce mówi dr hab. Anna Wal w Kurier Galicyjski nr 1 (293) 15-29 stycznia 2018 wersja zdigitalizowana. Piotr Samolewicz, Zwycięstwo literatury nad totalitaryzmem. W 60. rocznicę śmierci Herminii Naglerowej.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Kapitanowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR 1941–1942 Kategoria:Oficerowie Pomocniczej Służby Kobiet Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1939–1941 Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy zesłańcy do Kazachstanu Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1957 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej