– gatunek seriali produkcji japońskiej opowiadających o grupie (czasami nawet rodzinie) superbohaterów w różnokolorowych kostiumach, którzy wykorzystują swe moce do walki ze złem lub obrony swojej planety przed niebezpieczeństwem. Walczą głównie z potworami (najczęściej kosmitami) oraz posiadają specjalną broń (np.: miecze, działa), pojazdy oraz wielkie roboty mecha do bitew z olbrzymami. Wszystkie serie zostały wyprodukowane przez Toei Company (czasem przy współpracy z innymi wytwórniami) oraz wyemitowane na kanale TV Asahi (do 1977 NET). Super Sentai jest skierowany głównie do młodszej widowni, jednak niektóre z serii wkraczają w nieco doroślejszy poziom i są bardziej brutalne.
Słowo w języku japońskim oznacza dosłownie oddział wojskowy, eskadrę lub grupę bojową. Przedrostek super oznaczał do 1996 roku serial Sentai w którym wojownicy posiadali dużego robota do walki. Obecnie tylko cztery seriale z sagi nie posiadają w tytule słowa sentai.
W listopadzie 2025 r. TV Asahi oficjalnie ogłosiła zakończenie cyklu wraz z końcem emisji sezonu No. 1 Sentai Gozyuger.
Geneza i powstanie Każdy odcinek serialu Sentai przedstawia walkę dobra ze złem, którą zawsze wygrywa dobro. Mimo iż serial koncentruje się głównie na walce, czasem któryś z bohaterów musi rozwiązać własne sprawy. Zazwyczaj każdy odcinek serialu jest oparty na tym samym schemacie:
przedstawienie i pojawienie się osoby/rzeczy, którą wrogie siły chcą zyskać lub skrzywdzić; plan złoczyńców i stworzenie/pojawienie się tzw. „Potwora Tygodnia” (monstrum z jakim bohaterowie będą walczyć w danym odcinku); atak potwora; pojawienie się bohaterów i podjęcie pierwszej walki (tu może wystąpić przegrana i zmiana taktyki wojowników); pokonanie potwora; wskrzeszenie i powiększenie się potwora (czasem użycie przezeń gigantycznego uzbrojenia); podjęcie walki za pomocą gigantycznego robota (motyw ten obowiązuje od 1979); zażegnanie problemu.
Pomysł stworzenia fikcyjnych superbohaterów walczących ze złoczyńcami powstał w Stanach Zjednoczonych. Pierwszym był Superman, a następnie Batman, Spider-Man i wielu innych. Japończycy również zaczęli wymyślać herosów, na początku (jak Amerykanie) w formie komiksów. Wielu mangaków tworzyło opowieści o bohaterach, które potem były ekranizowane w formie live-action. W serialach tych była duża ilość kostiumów i efektów specjalnych. Tak powstał gatunek o nazwie tokusatsu (jap. efekty specjalne) i zyskał sporą popularność.
Historia Sentai rozpoczęła się w roku 1975, kiedy Shōtarō Ishinomori zdecydował się na stworzenie serialu o piątce superbohaterów w różnokolorowych kostiumach walczących przeciwko terrorystom. Ishinomori na koncie miał już kilka innych popularnych serii, w tym Kamen Ridera, Kikaidera, czy Cyborg 009. Pierwsza seria – Himitsu Sentai Goranger – miała dużą oglądalność. Po wyemitowaniu 84 odcinków Gorangersów, Ishinomori postanowił nakręcić drugą – JAKQ Dengekitai, jednak ta okazała się niewypałem, przez co Ishinomori przestał zajmować się Sentaiem. Goranger i JAKQ zostały oficjalnie uznane za Super Sentai dopiero w 1996 roku.
W 1978 przedsiębiorstwo Toei stworzyło na licencji Marvel Comics własną wersję Spidermana, który miał dużego robota do walki z olbrzymami. Rok później obie firmy postanowiły znowu połączyć siły i wskrzesić ideę Ishinomoriego. Czerpiąc z Kapitana Ameryki, Toei i Marvel stworzyło Battle Fever J – pierwszy Sentai z dużym robotem. Serial ten do 1996 roku był uznawany za pierwszy Super Sentai. W 1982 roku umowa wygasła, od tamtego czasu Toei sama tworzy Super Sentai. W latach 80. Sentai ukształtował się w tej formie, którą znamy do dziś. Wiele Sentai zostało emitowanych poza Japonią np. we Francji, na Filipinach czy też w Ameryce Południowej, gdzie zdobyły ogromną popularność. W niektórych seriach fabuła była nieco bardziej dramatyczna i sceny były bardziej brutalne, czego przykładem mogą być Liveman, Jetman a także Ohranger.
Amerykańsko-żydowski filmowiec Haim Saban postanowił stworzyć program, który byłby amerykańską adaptacją Super Sentai. W 1993 roku zakupił licencję od wytwórni Toei na stworzenie swojego serialu, luźno bazującego na serii Zyuranger, z którego wykorzystano sceny walk oraz złoczyńców i dodano sceny z aktorami amerykańskimi. W ten sposób powstał serial Mighty Morphin Power Rangers. Od tej pory każda seria Sentai (z częściowym wyłączeniem Dairanger i Kakuranger oraz całkowitym wyłączeniem Go-Busters i Toqger) posiada własną adaptację amerykańską. W 2003 roku Power Rangers zostało wykupione przez Disney, lecz po spadającej popularności w 2009 roku ogłoszono Power Rangers RPM ostatnią serią. Mimo to Saban odkupił od Disneya prawa autorskie i w 2011 roku stworzył nową serię.
Obecnie, co pięć lat od roku 2001, drużyna na dany rok spotyka się z zespołem złożonym z wojowników z kilku poprzednich serii. Taki przypadek był w seriach Gaoranger, Boukenger i Gokaiger (tutaj występują wszyscy poprzedni wojownicy w Sentai, a niektórzy też w ludzkiej postaci).
Lista Sentai Każdy serial z gatunku ma swoje własne, unikatowe cechy.
Himitsu Sentai Goranger – „ojciec” wszystkich Sentai stworzony przez Shōtarō Ishinomoriego. Emitowany w latach 1975–1977 serial opowiadał o piątce szpiegów uzbrojonych w kolorowe kombinezony walczących przeciwko terrorystom z Armii Czarnego Krzyża. Uznany za Super Sentai dopiero w roku 1996 wraz z JAKQ. Serial miał 84 odcinki, jest najdłuższym Sentai. JAKQ Dengekitai – drugi i ostatni Sentai stworzony przez Ishinomoriego. Motywem są karty do gry – skrót JAKQ to pierwsze litery angielskich nazw figur – Jack, Ace, King i Queen (Walet, As, Król i Dama). Emitowano w roku 1977 w 35 odcinkach. Jedyny Sentai, w którym wszyscy wojownicy to cyborgi. Na początku istniało 4 wojowników, później doszedł piąty. JAKQ walczyło przeciwko terrorystom z organizacji CRIME. Uznany za Super Sentai wraz z Gorangerami w 1996 roku. Battle Fever J – powstał z połączenia sił Toei i Marvel Comics. Dość nietypowa seria, bowiem każdy wojownik reprezentował jakieś państwo (Japonia, Francja, Kenia, Stany Zjednoczone i ZSRR) i do tego potrafił tańczyć. Nowością jest też to że to pierwsza drużyna, która posiadała ogromnego robota do walki z wielkimi przeciwnikami. Wojownicy walczyli przeciw organizacji Egos. Emitowany w latach 1979–1980, serial miał 52 odcinki. Przed rokiem 1996 liczony był jako pierwszy Super Sentai, jednak potem dano mu miejsce trzeciego, zaraz po Gorangersach i JAKQ. Denshi Sentai Denjiman – piątka młodych ludzi, których przodkowie pochodzili z planety Denji stanęło do walki przeciw rodowi Vader. Po raz pierwszy wojownicy noszą czarne wizjery (poprzednie były z tego samego materiału co hełmy) oraz mają osobisty przyrząd do przemiany, w postaci pierścieni. Denjiman był emitowany w latach 1980–1981 w 51 odcinkach. Taiyō Sentai Sun Vulcan – emitowany w latach 1981–1982. Ostatnia seria stworzona przy współpracy z Marvelem. Opowiadał o walce trójki bohaterów przeciw Imperium Czarnej Magmy. Jedyny Sentai pod wieloma względami: zmienił się czerwony wojownik, wojowników nie było więcej niż 3 przez całą serię, oraz jest to jedyna drużyna bez kobiety. Częściowo kontynuował fabułę Denjimanów. Pierwszy raz wojownicy byli powiązani ze zwierzętami. Serial liczył 50 odcinków. Dai Sentai Goggle Five – emitowany w latach 1982–1983 w 50 odcinkach. Piątka młodych ludzi walczyła przeciw Imperium Deathdark. Motywami były kamienie szlachetne, starożytne cywilizacje i gimnastyka. Kagaku Sentai Dynaman – emitowany w latach 1983–1984, w 51 odcinkach. Piątka młodych naukowców-wojowników toczy walkę z Imperium Jashinka, aby zrealizować swe marzenia. Pierwszy Sentai ze spandeksowymi kostiumami. Chōdenshi Bioman – emitowany w latach 1984–1985, serial liczył 51 odcinków. Fabuła pod wieloma względami jest podobna do „Denjiman” Piątka młodych ludzi posiadających Bio Cząsteczki walczy przeciwko Nowemu Imperium Gear. Pierwszy Sentai z dwoma kobietami w drużynie. Dengeki Sentai Changeman – emitowany w latach 1985–1986, w 55 odcinkach. Piątka żołnierzy została wybrana przez energię zwaną Earthforce do walki z kosmicznymi najeźdźcami Gozma. Jest to ostatni do 2013 roku Sentai bez żółtego wojownika (poprzednie to JAKQ i Battle Fever J). Bazuje na mitologii i wojsku. Chōshinsei Flashman – emitowany w latach 1986–1987, liczył 50 odcinków. Opowiada o piątce młodych ludzi, którzy jako dzieci zostali porwani przez Imperium Mess i wysłani na planetę Błysk. Ich cel to pokonanie Mess na Ziemi. Pierwszy serial z dwoma robotami. Hikari Sentai Maskman – emitowany w latach 1987–1988, liczył 51 odcinków. Piątka mistrzów sztuk walki musi pokonać Podziemne Imperium Tubę, które chcę zawładnąć powierzchnią. Maskmani korzystają ze specjalnej mocy zwanej Aura Power. Pierwszy serial, w którym każdy wojownik ma własną maszynę stanowiącą część robota oraz pierwszy, w którym pojawił się szósty wojownik lecz tylko na 1 odcinek. Chōjū Sentai Liveman – emitowany w latach 1988–1989, liczył 49 odcinków. Ostatni serial z ery Shōwa, opowiadał o trójce studentów chcących pomścić swoich przyjaciół, którzy zostali zabici przez organizację Wolt. Z biegiem czasu do drużyny dołącza rodzeństwo zamordowanych. Przez wielu fanów uważany za jeden z najlepszych i najpoważniejszych Sentai. Pierwszy Sentai z maszynami podobnymi do zwierząt, pierwszy z dwoma robotami umiejącymi się połączyć w jednego oraz pierwszy z niebieską wojowniczką. Kōsoku Sentai Turboranger – emitowany w latach 1989–1990, liczył 51 odcinków. Opowiada o piątce maturzystów toczących wojnę z 100 Klanami Demonów. Pierwszy serial, w którym wojownicy są jeszcze niepełnoletni. Chikyū Sentai Fiveman – emitowany w latach 1990–1991, liczył 48 odcinków. Motywami głównymi są rodzina i szkoła, bowiem wszyscy wojownicy to rodzeństwo nauczycieli, którzy na dodatek pracują w tej samej szkole. Rodzeństwo Hoshikawa musi stawić czoła Galaktycznej Armii Zone i odnaleźć swoich zaginionych rodziców-astronautów. Chōjin Sentai Jetman – emitowany w latach 1991–1992, liczył 51 odcinków. Bazował głównie na anime o nazwie Wojna planet, stąd ptaki są głównym motywem. Piątka ludzi napromieniowanych falami Birdonik walczy z Partią Wojenną Vyram. Obok Livemana jeden z poważniejszych Sentai. W Jetman pierwszy raz wojownicy mają trzy roboty, jak i dwójka wojowników bierze ślub. Jetman był jednym z najczęściej oglądanych Sentai w trakcie pierwszej emisji, przez wielu fanów sagi jest uważany za arcydzieło gatunku. Kyōryū Sentai Zyuranger – emitowany w latach 1992–1993, liczył 50 odcinków. Głównym motywem są dinozaury oraz prehistoryczne ssaki. Prehistoryczni wojownicy walczą z Gangiem Wiedźmy Bandory. W międzyczasie pojawia się szósty wojownik, który z czasem dołącza do Zyurangerów. Serial jest pierwszą serią zaadaptowaną przez Amerykanów na Power Rangers. Gosei Sentai Dairanger – emitowany w latach 1993–1994, liczył 50 odcinków. Główny motyw to mitologia chińska. Potomkowie klanu Dai muszą pokonać klan Gorma, który chce zawładnąć światem. Pierwszy serial, w którym szóstym wojownikiem jest dziecko. Podobnie jak w przypadku Liveman czy Jetman seria ta cechuje się dużą dozą dramatycznych wątków i brutalnych scen. Ninja Sentai Kakuranger – emitowany w latach 1994–1995, liczył 53 odcinki. Potomkowie shinobi muszą pokonać yōkai – demony z japońskiej mitologii. Chōriki Sentai Ohranger – emitowany w latach 1995–1996, liczył 48 odcinków. Bazuje się na wojsku, technologii i mitologii (szczególnie egipskiej). Bohaterowie walczą z Mechanicznym Imperium Baranoia, które chce całkowicie zmechanizować Ziemię. Gekisō Sentai Carranger – emitowany w latach 1996–1997, liczył 48 odcinków. Seria jest uważana za parodię Turborangersów, jak i całego Sentai. O samochodach i magii, serial jest przesycony japońskim humorem i nawiązaniami do popkultury. Piątka pracowników warsztatu samochodowego staje do walki z kosmicznym gangiem Bowzock, podobnym do yakuzy.