Pomona – nimfa uważana w wierzeniach rzymskich za boginię sadów, ogrodów i owocówJ. Parandowski nazywa ją lapidarnie „boginią dojrzewających jabłek” (Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, , s. 220).. Jej miano wywodzi się wprost od łac. pōmŭm (owoc, drzewo owocowe)Tak wyjaśnia je również Pompejusz Festus w swym leksykonie De verborum significatione (144,12n)..
Przypisywano jej związki z różnymi bóstwami polnymi i leśnymi, m.in. z Sylwanem, Pikusem i WertumnusemJoël Schmidt: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Katowice: Książnica, 1996, , s. 254-255. Niekiedy uważano za małżonkę mitycznego latyńskiego króla PikusaBogowie, demony, herosi. Leksykon. Kraków: Znak, 1996, , s. 319., którego miłość do niej miała uchronić od czarów Kirke pragnącej przemienić go w dzięciołaW wersji odnotowanej przez Serwiusza (Commentarius in Vergilii Aeneida VII,190). Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 1997, , s. 299..
Według wersji przytoczonej przez Owidiusza w Metamorfozach (np. XIV, 623n), odrzuciła zaloty Sylena i Priapa, ostatecznie zostając małżonką Wertumnusa – bóstwa także związanego z urodzajem i przemianą pór rokuLucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 2008, , s. 305..
Jej święto u Rzymian nosiło nazwę Pomonal, a kult miał własnego kapłanaBogowie, demony, herosi. Leksykon, dz. cyt., s. 319. z kategorii mniejszych flaminów (flamen Pomonalis), który sprawował go w świętym gaju, również zwanym Pomonal, położonym przy drodze z Rzymu do OstiiAleksander Krawczuk: Mitologia starożytnej Italii. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1984, , s. 200.Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, dz. cyt., s. 299..
W sztuce przedstawiana z rogiem obfitości bądź jako siedząca na koszu wypełnionym owocami i kwiatami, a w ręku trzymająca gałąź z jabłkami. Jej wyobrażenie z czasów rzymskich (tzw. Pomona z Uffizi) znajduje się we florenckiej Galerii UffiziLucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii…, dz. cyt., s. 305..
W sztuce późniejszych epok, od renesansu i baroku stała się częstym tematem w rzeźbie, zwłaszcza plenerowej (ogrodowej, parkowej), m.in. w Wersalu (np. posąg dłuta Étienne Le Hongre), Berlinie, Petersburgu. Akt Pomony w brązie, nawiązujący do form klasycznych, stworzył Aristide Maillol dla ogrodów w paryskich Tuileriach (1910).
Imię bogini nadano odkrytej w 1854 r. planetoidzie z pasa okrążającego Słońce.
Zobacz też
Pumo
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Bóstwa rolnicze w mitologii rzymskiej Kategoria:Bóstwa wegetacji Kategoria:Rzymskie boginie