thumb|Chłopska biedka z XIX/pocz. XX wieku (mal. Adam Ciemniewski) thumb|Karabiny maszynowe wz. 30 przewożone na biedkach (fot. 1938) Biedka (bieda, bida) – niewielki, prosty, dwukołowy wózek, używany w jednokonnym zaprzęgu dla komunikacji, celów gospodarskich i wojskowych.
Nazywana inaczej dwukółką, była lekkim, odkrytym pojazdem służącym na terenach wiejskich do podróży oraz transportu produktów na sprzedaż i towarów dla gospodarstwa domowego. Na ziemiach polskich używano jej od XVIII wiekuSłownik języka polskiego (red. Mieczysław Szymczak). T. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 159, .. Nazwę tę wywodzono od łacińskiego bīga oznaczającego lekki wóz dwukołowy o różnorodnym zastosowaniuAleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927, s. 25.«bieda II» w Słownik języka polskiego (pod red. Witolda Doroszewskiego on-line..
Typowa chłopska biedka pozbawiona była kozła i resorowania, a jej skrzynkowa konstrukcja umożliwiała sporą ładowność. Dla uboższej ludności stanowiła też łatwy i tani środek komunikacyjny do poruszania się w najbliższej okolicySłownik terminologiczny sztuk pięknych (red. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 44.. W literaturze polskiej tamtego okresu (m.in. Józef I. Kraszewski, Klemens Junosza, Bolesław Prus) często występuje jako pojazd używany przez żydowskich handlarzy, faktorów, przekupniów. Okazalsze i elegantsze biedki, często resorowane, kryte i w zaprzęgu dwukonnym, służyły do podróżowania miejscowym urzędnikom, medykom i mniej zamożnym obywatelom ziemskim. Świadectwo tego daje opis w jednej z nowel Bolesława Prusa„(…) ujrzała powozik na kształt biedki, ale bardzo ładnie zbudowany i skórzanym daszkiem okryty. Biedkę tę, na resorach, ciągnął piękny koń gniady; wewnątrz siedział jakiś pan…” (Przygoda Stasia w: Wybór nowel. Warszawa: PIW, 1963, s. 103).. Oprócz wiejskich bryczek używano ich jeszcze licznie w okresie międzywojennym, co potwierdza m.in. wzmianka w popularnej powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza„Przed podjazdem stał oryginalny zaprzęg, rodzaj eleganckiej biedki na dwóch kołach z parą gniadych w lejcach” (Kariera Nikodema Dyzmy. Warszawa: Wydawnictwo Pi, 2014, s. 43)..
Biedki o jednokonnym zaprzęgu były również powszechnie stosowane w Siłach Zbrojnych II RP jako dwukołowy środek przewozowy pod ręczne, lekkie i ciężkie karabiny maszynowe, lekkie moździerze piechoty, amunicję, sprzęt łączności, saperski. Dzięki swej lekkości i małym rozmiarom zdatne były do podążania za piechotą w każdym terenie.
Przypisy
Kategoria:Historyczne środki transportu Kategoria:Pojazdy konne Kategoria:Pojazdy jednoosiowe