Fidesz – Magyar Polgári Szövetség (Fidesz – Węgierski Związek Obywatelski, wym. Fidesz – wymowa węgierska.), dawnej Fidesz – Magyar Polgári Párt (Fidesz – Węgierska Partia Obywatelska) – pierwotnie liberalna, obecnie narodowa, konserwatywna i eurosceptyczna partia polityczna działająca na Węgrzechhttps://web.archive.org/web/20160303220540/http://www.policysolutions.hu/userfiles/elemzesek/Euroszkepticizmus%20Magyarorsz%C3%A1gon.pdf, rządząca w latach 1998–2002 i 2010–2026.

Nazwa partii to skrótowiec nazwy Fiatal Demokraták Szövetsége (Związek Młodych Demokratów). Brzmienie tego skrótowca jest także identyczne z łacińskim słowem fides, oznaczającym wiarę, uczciwość, zaufanie.

Historia Fidesz został założony 30 marca 1988 r. przez grupę studentów i intelektualistów jako niezależna organizacja młodzieżowa. Program i statut organizacji przyjęto podczas I kongresu w październiku i listopadzie. Wtedy też powołano władze organizacji. Rok później podczas II kongresu większość delegatów zdecydowała, że ich ugrupowanie weźmie udział w wolnych wyborach parlamentarnych. Za swój symbol partia przyjęła pomarańczę, symbolizującą zmianę pokoleniową w węgierskiej polityce. W wyborach 25 marca i 8 kwietnia 1990 r. Fidesz uzyskał 8,55% głosów i 22 mandaty. Partia była podzielona. Wyraźnie zaznaczały swoją obecność dwie frakcje. Pierwsza uważała, że można i warto zbudować koalicję z postkomunistami, druga, radykalna i o bardziej liberalnych poglądach, kierowana przez Viktora Orbána wykluczała jakąkolwiek współpracę z postkomunistami. W wyniku tego podziału doszło do rozłamu: dwaj wiceprzewodniczący i współzałożyciele partii Gábor Fodor i Péter Molnár opuścili Fidesz w 1993 r. i zrezygnowali z członkostwa wraz z ok. 500. innymi członkami – w większości przypadków przechodząc do Związku Wolnych Demokratów. W następnych wyborach, w maju 1994 na Fidesz zagłosowało 7 procent wyborców, co dało partii 20 mandatów.

Rządy 1998-2002 W kolejnych wyborach, w maju 1998 r. Fidesz zdobył 29% poparcia i największą liczbę mandatów. Wieloletni działacz partii Viktor Orbán został premierem. Rząd V. Orbána zakończyło zwycięstwo w wyborach 2002 roku Węgierskiej Partii Socjalistycznej, która utworzyła rząd wspólnie ze Związkiem Wolnych Demokratów.

Lata 2002-2010 w opozycji Na początku 2003 r. podjęto gruntowną reformę partii: na kongresie w maju 2003 r. zmieniono statut i nazwę partii. Odtąd nazywa się ona Fidesz – Magyar Polgári Szövetség. Zmiany te były elementem przygotowań do wyborów do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2004 r. Wybory te partia zdecydowanie wygrała, zdobywając 47,4% głosów. W 2006 roku partia ponownie przegrała wybory parlamentarne z Węgierską Partią Socjalistyczną, jednak kilka miesięcy później z powodu antyrządowych zamieszek poparcie dla Fidesz zaczęło rosnąć. W kolejnych wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku Fidesz również zdecydowanie wygrał odnosząc jeszcze lepszy wynik niż pięć lat temu zdobywając 56,36% głosów.

Rządy 2010-2026 Partia wygrała wybory parlamentarne w 2010 roku, a następnie wybory parlamentarne w 2014 roku (ponownie uzyskując większość kwalifikowaną) oraz wybory samorządowe, które odbyły się 12 października 2014 roku. W największych miastach partia zdobyła 22 z 23 mandatów burmistrzowskich (w tym m.in. w stołecznym Budapeszcie). Viktor Orbán w wyniku wygranej z 6 kwietnia 2014 r. utworzył swój trzeci rząd. W wyborach w 2018 roku Fidesz ponownie otrzymał większość kwalifikowaną i ponownie utworzył rząd, czwarty rząd Viktora Orbána. Na początku kwietnia 2022 roku partia ponownie zwyciężyła w wyborach parlamentarnych, w konsekwencji czego utworzony został piąty rząd Viktora Orbána.

W 2011 roku, z inicjatywy i głosami Fideszu, zmieniono konstytucję. Wydarzyło się to bez konsultacji społecznych, a prace parlamentarne trwały 9 dni, co wzbudziło kontrowersje. Nowa konstytucja zmieniła nazwę państwa z Republika Węgierska na Węgry, wprowadziła zmiany ograniczające niezależność wymiaru sprawiedliwości oraz zdefiniowała małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.

Relacje w Parlamencie Europejskim 21 marca 2019 r. Fidesz został zawieszony w prawach członka Europejskiej Partii Ludowej. Za zawieszeniem opowiedziało się 190 członków zgromadzenia politycznego, trzy osoby były przeciwko. Fidesz stracił prawo udziału w spotkaniach EPL i prawo do głosowania z ramienia ugrupowania w Parlamencie Europejskim. Partia została również pozbawiona możliwości wystawiania kandydatów na stanowiska unijne z ramienia EPL. Decyzja była spowodowana kampanią Fideszu na Węgrzech, w której zarzucano Unii Europejskiej błędne podejście do kryzysu uchodźczego oraz atakowano Przewodniczącego Komisji Europejskiej Jeana-Claude’a Junckera.

3 marca 2021 r. 12 osobowa delegacja europosłów Fidesz została zawieszona przez kierownictwo Europejskiej Partii Ludowej we frakcji EPL w Parlamencie Europejskim. Odpowiadając na to, tego samego dnia decyzją przewodniczącego partii Viktora Orbána Fidesz z tej frakcji wystąpił.

18 marca 2021 r. zawieszony dwa lata wcześniej Fidesz opuścił Europejską Partię Ludową.

W 2024 roku po wyborach do parlamentu europejskiego, Fidesz razem z m.in. Czeskim ANO 2011, Francuskim Zjednoczeniem Narodowym i Polskim Ruchem Narodowym utworzyli frakcję Patrioci dla Europy.

Wyniki Wybory parlamentarne Wybory JOWy Liczba miejsc +/– Status Głosy % Głosy % 235 611 4,75 (#6) 439 448 8,95 (#5) Nowa Opozycja 416 143 7,70 (#5) 379 295 7,02 (#6) 1 161 520 25,99 (#2) 1 263 563 28,18 (#2) Koalicja 2002Start razemz MDF 2 217 755 39,43 (#2) 2 306 763 41,07 (#2) Opozycja 2006Start razem z KDNP 2 269 241 41,99 (#1) 2 272 979 43,21 (#2) 2010 2 732 965 53,43 (#1) 2 706 292 52,73 (#1) Większość Wybory JOWy Lista krajowa Miejsca +/– Status Głosy % Głosy % 2014 2 165 342 44,11 (#1) 2 264 780 44,87 (#1) Większość 2018 2 636 201 47,89 (#1) 2 824 551 49,27 (#1) 2022 2 823 419 52,52 (#1) 3 060 706 54,13 (#1) 2026 2 215 225 36,72 (#2) 2 458 337 38,61 (#2) Opozycja

Wybory do Parlamentu Europejskiego Wybory Głosy Mandaty Frakcja Liczba % Liczba +/– 2004 1 457 750 47,40 (#1) Nowa EPP-ED 2009 1 632 309 56,36 (#1) EPP 2014 1 193 991 51,48 (#1) 2019 1 824 220 52,56 (#1) Niezrzeszeni 2 048 211 44,82 (#1) PfE

Przewodniczący Fotografia Imię i nazwisko Data objęcia stanowiska Data dymisji Uwagi 1 60px Viktor Orbán 18 kwietnia 1993 29 stycznia 2000 Premier, 1998–2002 2 60px László Kövér 29 stycznia 2000 6 maja 2001 3 60px Zoltán Pokorni 6 maja 2001 3 lipca 2002 4 60px János Áder 3 lipca 2002 17 maja 2003 5 60px Viktor Orbán 17 maja 2003 nadal Premier, 2010–2026

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Partie i ugrupowania na Węgrzech Kategoria:Partie narodowo-konserwatywne Kategoria:Partie eurosceptyczne