Leszek Biały, ps. Jakub, Radus, Herbert (ur. 18 stycznia 1919 w Sewerynówce (Podole), zm. prawdop. 3 marca 1945 w Bydgoszczy) – podporucznik, szef łączności Okręgu Pomorskiego Armii Krajowej, żołnierz wyklęty.
Życiorys Rodzina Białych, nie mogąc pogodzić się z faktem, iż Sewerynówek nie znalazł się w granicach niepodległej Polski, a wszedł w skład bolszewickiej Rosji w 1920 przenieśli się do Polski i zamieszkali w Łodzi. W styczniu 1922 przeprowadzili się do Bydgoszczy, gdzie zamieszkiwali najpierw przy ulicy Dworcowej, a następnie Sielanki. Leszek Biały uczył się w Miejskim Gimnazjum Męskim im. Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy przy ul. Kopernika 1 (Collegium Copernicanum Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego), gdzie zdał maturę w 1936. Studia wyższe podjął Leszek na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, na kierunku elektromechanika. Naukę przerwał wybuch II wojny światowej.Pomnik upamiętniający ppor. Leszka Białego oraz innych żołnierzy zamordowanych 3 marca 1945 w katowni UB przy ul. Markwarta w Bydgoszczy. Pomnik znajduje się na obrzeżu skweru im. ppor. Leszka Białego, przy ul. Markwarta|thumb|240pxOd wiosny 1940 mieszkał w kamienicy przy ul. Garbary 19 w Bydgoszczy. Początkowo zmuszony do pracy przy zakładaniu instalacji elektrycznej w powstających zakładach Dynamit-Nobel Aktion Gesellschaft w Łęgnowie (obecnie jedna z dzielnic Bydgoszczy, siedziba Exploseum). W czasie wojny służył w szeregach Armii Krajowej. Po zaprzysiężeniu w 1942, początkowo w grupie dywersyjno-sabotażowej „Brahnau” w fabryce DAG, w uznaniu działalności konspiracyjnej i werbunkowej, przesunięto go do pracy wywiadowczej, a ostatecznie do wydziału łączności. Tam dosłużył się rangi szefa Wydziału V (łączność) Inspektoratu Bydgoszcz AK, następnie szefa łączności w Podokręgu Północno-Zachodnim Pomorze AK, a we wrześniu 1944 (po śmierci dotychczasowego szefa, kpt. Henryka Gruetzmachera ps. Michał, Marta) szefa łączności w całym Okręgu Pomorze AK. Z czasem awansował na stopień podporucznika czasu wojny, a za swoje dokonania został odznaczony Srebrnym Krzyżem z Mieczami oraz Krzyżem Walecznych. Leszek Biały odegrał ważną rolę jako łącznik pomiędzy komendą okręgu AK a stacjonującymi w Borach Tucholskich oddziałami partyzanckimi ze zgrupowania AK „Jedliny”. Uczestniczył także w akcji udzielania pomocy jeńcom wojennym, Brytyjczykom, Francuzom oraz Rosjanom, którzy byli przetrzymywani w Bydgoszczy. W 1944 nie przyjął propozycji objęcia szefostwa Wydziału II (wywiad) Komendy Okręgu Pomorskiego.
W czasie wojny w działania konspiracyjne zaangażowana była cała rodzina Leszka. Mieszkanie Białych przy ul. Garbary 19 służyło m.in. jako miejsce narad lokalnych szczebli dowódczych oraz miejsce prowadzenia nasłuchów radiowych.
Po wyzwoleniu Bydgoszczy został pracownikiem węzła radiowego w ratuszu na Starym Rynku. Został aresztowany 27 lutego 1945, osadzony i torturowany w siedzibie Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Jego dalsze losy są nieznane. Jako datę śmierci przyjęto 3 marca 1945. W październiku 1956 odkryto jego szczątki w piwnicy budynku UB przy ul. Markwarta 4 (obecnie 2a).
Jego pogrzeb odbył się 17 listopada 1957 roku na bydgoskim cmentarzu na Bielawkach.
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, nadany 27 listopada 1990 na wniosek Światowego Związku Żołnierzy AK Okręgu Bydgoskiego, Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Walecznych.
Upamiętnienie
W Bydgoszczy upamiętnia go także nazewnictwo miejskie i mała architektura. W 1991 skwer w bydgoskim Śródmieściu, w kwadracie ulic Markwarta, Staszica, Reymonta i Kasprowicza, dawniej Skwer Czynu Społecznego, przemianowano na Skwer im. ppor. Leszka Białego. Dnia 11 listopada 1993 na skwerze od strony ulicy ks. Markwarta, z inicjatywy Światowego Związku Żołnierzy AK, odsłonięto kamienny obelisk, następnie odnowiony w 2013, z tablicą informującą o zamordowanych po wojnie żołnierzach Armii Krajowej – w tym Leszku Białym i „Bolesławie”. W 2017, wybrany w plebiscycie miejskim wśród słynnych osób związanych z Bydgoszczą, został patronem jednego z bydgoskich tramwajów PESA "Swing". W 2019 na murach budynku dawnej katowni UB, obecnego szpitala MSWiA, przy ul. Markwarta 4 odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci bohaterskich ofiar komunistycznej bezpieki, w tym Leszka Białego. W 2025, w 80. rocznicę aresztowania i męczeństwa bydgoskich żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, przy wejściu do kamienicy Garbary 19, odsłonięto tablicę upamiętniającą ostatnią drogę konspiratora AK ppor. Leszka Białego.
W 2016 z okazji marcowych obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych oraz rocznicy śmierci Leszka Białego, na wieżowcu Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy od strony ulicy Konarskiego zawisł ogromny baner z podobizną zamordowanego żołnierza niezłomnego.
Przypisy
Kategoria:Ludzie związani z Bydgoszczą Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu katolickim św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1945