240px|thumb|Grób rodzinny Jana i Zofii Golińskich na cmentarzu Powązkowskim Zofia Emilia Daszyńska-Golińska de domo Poznańska, ps. „Jaskółka”, „Z.D.”, „Z.D.-G.” (ur. 6 sierpnia 1860 lub 1866 w Warszawie, zm. 11 lub 19 lutego 1934 tamże) – polska ekonomistka, historyczka gospodarki, socjolożka, działaczka społeczna i polityczna, senator II kadencji w II RP i feministka.

Życiorys Pochodziła ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Uczyła się w gimnazjach rządowych w Warszawie i Lublinie. Była absolwentką Uniwersytetu Latającego. Po ukończeniu tego ostatniego rozpoczęła studia w Szwajcarii. Ukończyła ekonomię na Uniwersytecie Zuryskim, gdzie jako pierwszej kobiecie pozwolono jej obronić doktorat w 1891, potem przez rok studiowała w Wiedniu. Po powrocie do kraju w latach 1892–1894 wykładała na Uniwersytecie Latającym w Warszawie. Wydalona z granic imperium rosyjskiego za udział w manifestacji ku czci Jana Kilińskiego wyjechała w 1894 do Niemiec i pracowała na Uniwersytecie Humboldta w BerlinieRedakcja, Golińska 1. v. Daszyńska Zofia (1866-1934), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 8, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960, s. 223. gdzie w 1896 uzyskała tytuł docenta.

Po dwuletnim pobycie w Niemczech zamieszkała w Krakowie. Początkowo zafascynowana marksizmem, z czasem stała się bardzo wobec niego krytyczna. W 1898 ogłosiła na łamach „Życia” (gdzie następnie kierowała przez sześć tygodni działem naukowo-społecznym) polemiczną recenzję Die industrielle Entwickelung Polens Róży Luksemburg. W 1900 r. opublikowała studium Przełom w socjalizmie w którym opowiedziała się za poglądami Eduarda Bernsteina i Edwarda Davida postulującymi rewizję doktryny marksistowskiej. W swej ewolucji do 1914 roku stała się zwolenniczką kooperatyzmu. W przededniu wojny opublikowała także monografię Rozwój i samodzielność gospodarcza ziem polskich (Kraków 1914) w której uzasadniała istnienie samodzielności ekonomicznej ziem polskich. Choć jej domeną była ekonomia, interesowały ją taternictwo i archeologia. Brała też aktywny udział w działalności społecznej, szczególnie silnie angażując się w walkę z alkoholizmem oraz walcząc o równouprawnienie kobiet. W tych kwestiach opublikowała wiele broszur i artykułów. Była założycielką stowarzyszenia robotniczego „Trzeźwość” w KrakowieRedakcja, Golińska 1. v. Daszyńska Zofia (1866-1934)..., s. 224.. Wykładała na Uniwersytecie Ludowym im. A. Mickiewicza w Krakowie, w Szkole Gospodarstwa Domowego we Lwowie oraz na Kursach Baranieckiego w Krakowie. Współpracowała także z Towarzystwem Kultury Polskiej (1908–1913) i wykładała ekonomię polityczną na Wydziale Humanistycznym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie (1909-1910)Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s. 128 Podkarpacka BC – wersja elektroniczna.

Po wybuchu I wojny światowej sekretarz Prezydium Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego w sierpniu 1914 rokuJózef Musiałek, Rok 1914. Przyczynek do dziejów brygady Józefa Piłsudskiego, Kraków 1915, s. 20.. Po powstaniu Naczelnego Komitetu Narodowego kierowała jego Biurem Prac Ekonomicznych w KrakowieRedakcja, Daszyńska-Golińska Zofia, [w:] Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego, t. 1, Warszawa 1978, s. 395.. Od 1915 działaczka Ligi Kobiet Galicji i Śląska w Krakowie, a w latach 1916–1918 członkini Naczelnego Zarządu LKGiŚ. Była w nim jedną z najbardziej zdecydowanych rzeczniczek walki o prawa polityczne i socjalne kobiet. W dniach 8–9 września uczestniczyła w Zjeździe Kobiet Polskich w Warszawie który obradował pod hasłem „Uobywatelnienia kobiet w niepodległym, zjednoczonym państwie polskim”Joanna Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908–1918/1919), Toruń 2001, passim . Od 1 stycznia 1917 do 28 kwietnia 1918 była naczelną redaktorką, a zarazem redaktorem literackim tygodnika „Na Posterunku” który był wspólnym organem lig kobiecych Galicji i Królestwa PolskiegoKomitet redakcyjno administracyjny „Na Posterunku”, Tamże, nr 39 z 23 września, s. 6..

Od maja 1918 mieszkała w Warszawie. W latach 1918–1921 pracowała w referacie pracy kobiet i młodocianych Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej. Od 1919 profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej, gdzie wykładała ekonomię polityczną. W pracach naukowych zajmowała się głównie historią gospodarczą, historią myśli ekonomicznej, demografią i socjologią pracy. Była członkinią Klubu Politycznego Kobiet PostępowychDobrochna Kałwa, Model kobiety aktywnej na tle sporów światopoglądowych. Ruch feministyczny w dwudziestoleciu międzywojennym, [w:] Anna Żarnowska i Andrzej Szwarc (red.), Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, wydawnictwo DiG, Warszawa 2000, s. 148, .. Po przewrocie majowym związała się z sanacją. W poglądach ekonomicznych opowiadała się w tym czasie za interwencjonizmem państwowym. Członkini Demokratycznego Komitetu Wyborczego Kobiet PolskichJoanna Dufrat, W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet (1928–1939), Kraków 2013, s. 157, 163, . Przystąpiła także do Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet kierowanej przez Zofię Moraczewską. W latach 1928–1930 była senatorką RP II kadencji z listy państwowej BBWR, gdzie pracowała zwłaszcza w komisjach zajmujących się polityka społecznąKto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. Jacek M. Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana, t. 2, Warszawa 1994, s. 504.. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 196, rząd 5, grób 11).

Jej pierwszym mężem był poznany na studiach w Zurychu Feliks Daszyński (1863–1890) publicysta i działacz socjalistyczny, brat Ignacego Daszyńskiego. Drugi raz wyszła za mąż w 1896 za Stanisława Golińskiego (1868–1931), z którym miała syna Jana (1894–1967), kapitana artylerii Wojska Polskiego, architekta, artystę-rzeźbiarza.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 19 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2 maja 1923 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy obywatelskiej”

Twórczość Ziirlchs Bevolkerung im XV I Jahrhundert (1891) Szkice metodologiczne (1892) Współczesny ruch kobiecy wobec kwestii robotniczej (1897) Zarys ekonomii społecznej (1898) Przełom w socjalizmie (1900) Badania nad alkoholizmem w Galicji zach. (1902) Kapitalizm bierny i czynny (1903) Głos kobiet w kwestii kobiecej – rozdział Kobieta obywatelka (1903) Alkoholizm jako objaw choroby społecznej (1905) Uście Solne (1906) Miasta i cechy w dawnej Polsce (1906) Ekonomia społeczna t. 1–2 (1906–1907) Przemysłowe zużytkowanie spirytusu jako środek w walce z alkoholizmem (1907) Utopia najbliższej przyszłości (Kraków 1907) Myśli o przyszłym ustroju rodziny (1910) Praca oświatowa jej zadania, metody, organizacja – rozdziały Domy ludowe i Walka z alkoholizmem w służbie oświaty i etyki (1913) Ekonomiści Polscy, t. 1–11 (1911–1918) Rozwój i samodzielność gospodarcza ziem polskich (Kraków 1914) La Chine et le systeme physiocratique en France (1922) Miasto rolników (1922) Les valeurs caracferistiques de la science economique en Pologne (1923) Praca, zarys socjologii, polityki i ustawodawstwa pracy (1924) Ustawodawstwo eugeniczne wobec małżeństwa (1925) Kwestia kobieca a małżeństwo (1925) Zagadnienia polityki populacyjnej (1927) Polityka społeczna (1933).

Przypisy

Bibliografia Redakcja, Golińska 1. v. Daszyńska Zofia (1866-1934), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 8, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960, s. 223–225 Redakcja, Daszyńska-Golińska Zofia, [w:] Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego, t. 1, Warszawa 1978, s. 395–396 Życiorysy zasłużonych kobiet. Dr Zofia Daszyńska – Golińska pionierka wiedzy gospodarczo – społecznej w Polsce. Notatki autobiograficzne, Kraków 1932

Linki zewnętrzne Akt chrztu nr 2521/1860 par. Św. Krzyża w Warszawie Artykuł Zofii Daszyńskiej-Golińskiej pt. „Domy ludowe” Dzieła Zofii Daszyńskiej-Golińskiej w bibliotece Polona Prawo wyborcze kobiet w bibliotece Wolne Lektury

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Latającego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Zurychu Kategoria:Członkinie Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet Kategoria:Członkowie Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego Kategoria:Działacze ruchu abstynenckiego Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Galicji i Śląska Kategoria:Kobiety – członkinie partii politycznych i organizacji społecznych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Polscy działacze antyalkoholowi Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy socjaliści Kategoria:Polskie feministki i feminiści Kategoria:Senatorowie II kadencji (1928–1930) Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Polsce Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Latającego (1882–1905) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kultury Polskiej Kategoria:Urodzeni w 1860 Kategoria:Zmarli w 1934 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie