thumb|Aleja Niepodległości na wysokości ul. Odolańskiej na początku lat 50. thumb|Aleja na wysokości ul. Abramowskiego (2016) Aleja Niepodległości – ulica w dzielnicach Śródmieście, Mokotów i Ochota w Warszawie.
Przebieg Ulica rozpoczyna się przy dawnym Dworcu Południowym u zbiegu z aleją Wilanowską. Przebiega przez Mokotów, następnie od ul. Batorego staje się granicą Ochoty na zachodzie i Śródmieścia na wschodzie oraz przecina Pole Mokotowskie i Trasę Łazienkowską. Kończąc swój bieg, przy skrzyżowaniu z ul. Koszykową, przechodzi w ul. Tytusa Chałubińskiego.
Historia Ulica została zaprojektowana w 1933 roku. Jej budowę umożliwiło przeniesienie w 1934 lotniska mokotowskiego na Okęcie. Inwestycję ukończono w 1938, choć do 1939 trwały jeszcze niektóre prace. Aleja wchłonęła dwie istniejące w tym miejscu ulice − Topolową i Włodarzewską. Nazwę Aleja Niepodległości nadano w 1935 roku.
Przebicie ulicy przez Pole Mokotowskie pozwoliło na połączenie zachodniego Mokotowa ze Śródmieściem. Miała być ona pierwszym etapem Trasy N-S, która miała biec od Marymonckiej przez Powązki, Śródmieście, Chałubińskiego, Pole Mokotowskie, przedłużoną Włodarzewską do Puławskiej. Plany Stefana Starzyńskiego pokrzyżowała II wojna światowa i dopiero po jej zakończeniu połączono ulicę Puławską z aleją w rejonie Dworca Południowego.
Na rogu późniejszej al. Niepodległości i ul. Koszykowej (al. Niepodległości 245) w 1933 roku ukończono jedną z większych inwestycji Funduszu Kwaterunku Wojskowego. Znajdowały się tu mieszkania oficerów garnizonu warszawskiego, w tym wykładowców Wyższej Szkoły Wojennej oraz jej słuchaczy. Składa się z dwóch skrzydeł, dłuższego (9 klatek schodowych) od ul. Koszykowej, i krótszego (3 klatki schodowe) od ówczesnej ul. Topolowej, w narożu oraz na końcu dłuższego skrzydła posiada dwie bramy. W październiku 1933 na rogu ulic Topolowej i 6 sierpnia (Nowowiejskiej) odsłonięto pomnik Poległym Saperom. Monument został zniszczony w 1944.
Zabudowa ulicy ucierpiała w czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939. W czasie okupacji niemieckiej, 16 października 1943, przed domem pod nr 141 odbyła się pierwsza egzekucja uliczna w Warszawie.
W okresie okupacji niemieckiej ulicy nadano niemiecką nazwę Nordsüdallee. Podczas powstania warszawskiego w 1944 ulica ponownie stała się miejscem i linią walk — pomiędzy Odyńca, Puławską i Woronicza do 27 września bronił się pułk Baszta.
W 1948 roku między ulicami: Madalińskiego, Wołoską, Wiktorską i al. Niepodległości rozpoczęto budowę osiedla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.
W 1956 na ulicy, która stała się częścią przedłużonej na północ Trasy N-S, na wydzielonym torowisku ułożono i oddano do eksploatacji tory tramwajowe.
W latach 1962–1976 pod nr 213 wzniesiono kompleks budynków Biblioteki Narodowej zaprojektowany przez Stanisława Fijałkowskiego.
W 1977 nad ulicą, na wysokości Biblioteki Narodowej, zbudowano kładkę dla pieszych łączącą obydwie części Pola Mokotowskiego.
W październiku 1986 ulica zamknięta dla ruchu kołowego na odcinku od ul. Domaniewskiej do ul. Batorego w związku z budową pierwszej linii metra. Ulicę na odcinku od ul. Batorego do ul. Odyńca otwarto ponownie dla ruchu w listopadzie 1993.
W latach 90. ulica na odcinku od Trasy Łazienkowskiej (ul. Wawelska oraz al. Armii Ludowej) do skrzyżowania z ulicą Puławską była częścią ówczesnej drogi krajowej nr 723. Pomimo reformy numeracji w 2000 roku ulica straciła kategorię drogi krajowej dopiero 1 stycznia 2004 rokuRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych ().
Ważniejsze obiekty Stacja metra Wilanowska Osiedle Domaniewska (nr 9/11, 13, 15, 21A) Kościół Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła Centrum Europejskie UW oraz Ośrodek Studiów Amerykańskich (nr 22) Stacja metra Wierzbno Polskie Radio (nr 77/85) Stacja metra Racławicka Komenda Główna Straży Granicznej (nr 100) Kampus Szkoły Głównej Handlowej Budynek „A” (Pawilon Doświadczalny) − ul. Rakowiecka 24 Budynek „B” (Pawilon Biblioteczny) − ul. Rakowiecka 22B Budynek „G” (Gmach Główny) − al. Niepodległości 162 Budynek „C” − al. Niepodległości 128 Dom Studenta SGH nr 1 „Sabinki” − al. Niepodległości 147 Stacja metra Pole Mokotowskie Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Park SGGW Osiedle Batorego Pole Mokotowskie Klub Park Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (nr 188/192) Biblioteka Narodowa (nr 213) Centrala Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) (nr 190) Główny Urząd Statystyczny (nr 208) Muzeum Andrzeja Struga (nr 210) Kolonia Staszica Schron bojowy Ringstand 58c (tzw. tobruk, ul. Nowowiejska 26). Ministerstwo Obrony Narodowej (nr 218) Służba Wywiadu Wojskowego (nr 243)
Przy ulicy znajdują się liczne tablice pamiątkowe m.in. cztery tablice Tchorka (na budynkach nr 132/136, nr 208, nr 210 i nr 221)
Mieszkańcy Na rogu ul. Dąbrowskiego i alei Niepodległości znajduje się willa, w której przed II wojną światową mieszkał Stefan Starzyński. Na chodniku obok budynku (od strony al. Niepodległości) znajduje się wolno stojąca tablica upamiętniająca Starzyńskiego. W trakcie okupacji niemieckiej w jednym z mieszkań przy al. Niepodległości 131 mieszkał Czesław Miłosz, który w tym czasie wraz z bratem Andrzejem zajmował się m.in. pomocą dla ukrywających się Żydów. W mieszkaniu przy alei Niepodległości 159 mieszkał i 23 marca 1943 został aresztowany Jan Bytnar (na budynku tablica pamiątkowa odsłonięta w 1980). Przy alei Niepodległości 223 po powstaniu warszawskim ukrywał się Władysław Szpilman. Tutaj spotkał on Wilma Hosenfelda, który mu pomagał (te wydarzenia upamiętnia tablica odsłonięta 4 grudnia 2011). W kamienicy przy alei Niepodległości 163 w latach 1998–2010 mieszkał Ryszard Kaczorowski (tablica pamiątkowa na budynku odsłonięta w 2010).
Przypisy
Bibliografia Franciszka Gryko: Aleja Niepodległości, Stolica, Nr 40 (1606), 1 października 1978
Niepodległości Kategoria:Śródmieście Południowe Kategoria:Filtry (Warszawa) Kategoria:Stary Mokotów Kategoria:Wierzbno (Warszawa) Kategoria:Ksawerów (Warszawa)