Okres przedkolonialny Niewiele wiadomo o kulturach Indian zamieszkujących tereny obecnej Brazylii tysiące lat przed przybyciem Europejczyków. Były to głównie plemiona Tupi-Guarani, Arawaków i Karaibów, które utrzymywały się z rybołówstwa, myślistwa, zbieractwa i uprawy roli. W odróżnieniu od oddzielonych Andami cywilizacji z zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej Indianie ze wschodniego wybrzeża i interioru nigdy nie wykształcili materialnego piśmiennictwa, ani monumentalnej architektury. Były to przede wszystkim plemiona o charakterze na poły koczowniczym, w odróżnieniu od osiadłych, rolniczych cywilizacji andyjskich.

Okres kolonialny

thumb|250px|Mapa Ameryki Południowej z 1575. Brazylia została odkryta 22 kwietnia 1500 roku przez portugalskiego żeglarza Pedro Álvaresa Cabrala, który nazwał nowo odkryty ląd Terra de Vera Cruz (Ziemia Prawdziwego Krzyża), przemianowany wkrótce na Santa Cruz (Święty Krzyż). Pierwszą ziemią, którą zobaczyli z morza, były wzgórza Monte Pascoal, a miejsce, gdzie zeszli na ląd, nazywa się obecnie Porto Seguro („bezpieczny port”) i znajduje się w stanie Bahia. Zgłosił on pretensje korony portugalskiej do odkrytych terenów na mocy traktatu z Tordesillas z roku 1494, który dzielił Nowy Świat pomiędzy Hiszpanię i Portugalię.

Pierwszymi białymi, którzy zostali przymusowo osiedleni, byli dwaj skazańcy pozostawieni przez Cabrala, aby umacniać kontakty z tubylcami przez mieszanie ras, co było portugalską praktyką tamtych czasów. Już w 1501 roku przybyli pierwsi portugalscy osadnicy. Część z nich to poszukująca lepszego losu biedota, ale prym wiodła szlachta, która otrzymywała w uznaniu zasług duże połacie na terenie nowej kolonii (capitanias). Wiele z tych olbrzymich posiadłości to obszary obecnych brazylijskich stanów. W 1532 powstała pierwsza kolonia São Vicente. W 1554 kraj został podzielony na 15 dziedzicznych kapitanii, które później zostały jednostkami administracyjnymi. W pierwszym stuleciu kolonizacja przebiegała powoli i miała znamiona systemu feudalnego.

Obecna nazwa kraju pojawiła się około 1512 roku (wypierając w drugiej połowie XVI w. prawie całkowicie Santa Cruz), gdy coraz większe zyski zaczęto czerpać z eksploatacji rdzenia drzewa Caesalpinia echinata i C. brasiliensis, które zawierało cenny czerwony barwnik (brazylina), wykorzystywany w tkactwie. Do wyrębu drzew potrzebna była siła robocza, więc wykorzystywano niewolników spośród schwytanej ludności tubylczej. Rabunkowa gospodarka dość szybko doprowadziła do wyniszczenia paubrasil i ruiny utrzymującej się z tego ludności. W tym czasie zakładano pierwsze osiedla, a pierwsze z nich São Vicente powstało już w roku 1532. Inną dochodową działalnością w XVI i XVII wieku były plantacje trzciny cukrowej przywiezionej tu z Madery i Wysp Zielonego Przylądka, które powstawały masowo na wschodnim wybrzeżu. W związku z tym, wzrastało zapotrzebowanie na niewolniczą siłę roboczą. Indianie nie nadawali się do ciężkiej pracy i masowo ginęli, więc rozpoczęto sprowadzanie czarnoskórych niewolników z Afryki.

Od początku zaczęła się ewangelizacja kraju. Ważnym misjonarzem był św. Józef Anchieta, który wylądował w Brazylii w 1553.

W XVII wieku wraz z odkryciem w Brazylii złóż złota i diamentów pojawiły się zastępy zbrojnych awanturników, bandeirantes, którzy trudnili się oprócz tego handlem indiańskimi niewolnikami. Pod koniec XVII wieku boom na cukier zaczął się kończyć i coraz bardziej nasilała się migracja ludności na zachód i południe Brazylii. Świadectwem przesunięcia centrum kolonialnego było przeniesienie stolicy z Salvadoru w stanie Bahia do Rio de Janeiro w 1763 roku.

W początkowym okresie historii kolonialnej Brazylii, Portugalczycy musieli się ścierać z próbującymi tworzyć własne osiedla Francuzami i Holendrami.

Część zbiegłych niewolników tworzyła na odległych od kolonialnej cywilizacji terenach własne osiedla zwane quilombos. Pozwalały one na samowystarczalne przetrwanie dla setek zbiegłych niewolników i ich rodzin. Przeciw nim były organizowane wyprawy zbrojne, które zawsze napotykały zacięty opór, w niektórych przypadkach, udawało się go złamać dopiero po wykorzystaniu artylerii. Jednym z większych terytoriów uwolnionych niewolników było Quilombo dos Palmares na czele którego stał Zumbi.

W XVIII wieku nastąpił ponowny rozwój rolnictwa związany z wprowadzeniem uprawy bawełny. Dobre warunki oraz łatwa dostępność taniej, niewolniczej siły roboczej spowodowały szybki wzrost produkcji.

Pod wpływem zwycięskiej wojny o niepodległość w Ameryce Północnej, wybuchały nieudane powstania: 1789 w stanie Minas Gerais, 1794 w Rio de Janeiro, 1798 w stanie Bahia i 1801 w Pernambuco.

Unia realna W 1807 roku, uciekając przed wojskami Napoleona, które wyruszyły na Lizbonę, przybył do Brazylii razem z dworem portugalski książę regent, późniejszy Jan VI, z dynastii Bragança i objął rządy zamiast wicekróla. Rio de Janeiro stało się stolicą portugalskiego imperium. Król położył kres trwającemu 3 wieki monopolowi handlowemu Portugalii i zapoczątkował rozwój przemysłu. Założył pierwszą gazetę, bank, akademię wojskową i akademię marynarki wojennej, szkołę medyczną, teatr, bibliotekę, muzeum i obserwatorium astronomiczne.

W 1815 roku zniesiono statut kolonialny i ogłoszono Brazylię królestwem wchodzącym w skład unii realnej „Zjednoczone Królestwo Portugalii, Brazylii i Algarve”.

W 1817 wybuchło krótkotrwałe republikańskie powstanie w Pernambuco, stłumione przez siły monarchii portugalskiej.

W 1821 Jan VI powrócił do Lizbony zostawiając władzę swemu synowi Dom Pedro.

Cesarstwo

thumb|125px|Flaga Cesarstwa Brazylii (18 września 1822 – 15 listopada 1889) W XIX wieku wprowadzono szerokie reformy gospodarcze. W 1821 zwołane w Rio de Janeiro Zgromadzenie Narodowe uchwaliło oddzielenie Brazylii od Portugalii, a w 1822 powstało samodzielne od korony portugalskiej cesarstwo, kiedy to 12 października Dom Pedro przyjął tytuł cesarza. Na czele cesarstwa stanął dotychczasowy regent i dziedzic korony portugalskiej regent Pedro I, który po wyniszczającej wojnie z Argentyną w latach 1825–1828 i rozruchach w Rio de Janeiro abdykował na rzecz swego syna, Pedro II. W pierwszych dekadach cesarstwa rozpoczęła się uprawa kawy na szeroką skalę. Już w roku 1850 Brazylia dostarczała 45% produkcji światowej. Pedro II chociaż wprowadził wiele reform, to okres jego panowania był naznaczony licznymi wewnętrznymi buntami i konfliktami z sąsiadującymi państwami. W 1835 roku odbyła się rebelia niewolników o silnie islamskim charakterzeReis, João José (1993). Slave Rebellion in Brazil: The Muslim Uprising of 1835 in Bahia (First ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. .. W latach 1864–1870 Brazylia wraz z Argentyną i Urugwajem prowadziła wojnę z Paragwajem. W jej wyniku Paragwaj stracił dużą część swojego terytorium na rzecz zwycięzców. Początkiem końca Cesarstwa była rewolta Manuela Deodora da Fonseki, przyniosła kres jego panowaniu, a następnie w 1889 ustanowiono republikę.

Zasiedlenie przez kolonistów terenów północnych i północno-zachodnich Amazonii zostało przyśpieszone przez zbieractwo kauczuku naturalnego. Brazylia miała przez szereg lat monopol na eksport tego produktu na rynki światowe. Dopiero wprowadzenie plantacji kauczukowych przez Anglików na Cejlonie, w Malezji i Indonezji, spowodowało kryzys brazylijskiej gospodarki kauczukowej.

Republika 1889-1930 thumb|125px|Tymczasowa flaga Republiki Brazylii od 15 do 19 listopada 1889 thumb|125px|Flaga Brazylii od 1889 do dzisiaj Po zniesieniu niewolnictwa (1888) i proklamowaniu republiki federacyjnej (1889) zaczął wzrastać ruch imigracyjny z Europy i Azji. Do Brazylii przybywały miliony nowych obywateli, z czasem zmusiło to do wprowadzenia tzw. kwot imigracyjnych, ograniczający napływ ludności. 24 lutego 1891 parlament uchwalił nową konstytucję wzorowaną na ustawie zasadniczej USA. Brazylia została republiką federalną, z rozdziałem Kościoła od państwa. Jednak władza nadal pozostawała w rękach wielkich posiadaczy ziemskich.

1930-1945 W latach 20. XX wieku rozpoczął się narastający kryzys gospodarczy, który został dodatkowo pogłębiony przez kryzys gospodarki światowej. W 1929 roku spadły ceny kawy co spowodowało załamanie gospodarki Brazylii. W 1930 r. młodzi oficerowie dokonali przewrotu określonego potem jako rewolucji, w rezultacie którego do władzy doszedł Getúlio Vargas, wcześniejszy gubernator stanu Rio Grande do Sul. Początkowo w latach 1930–1937 rządził jako konstytucyjny prezydent, a następnie aż do roku 1945 jako dyktatorLevine; Robert M. & Crocitti; John J. „The Brazil Reader: History, Culture, Politics” Duke University Press 1999, IV – The Vargas Era.Keen, Benjamin / Haynes, Kate „A History of Latin America; Volume 2” Waldsworth Cengage Learning 2004, s. 356–57.. Nowy rząd początkowo zobowiązał się do szybkiego oddania władzy, lecz zamiast tego zlikwidował kongres, zawiesił konstytucję a gubernatorów zastąpił własnymi zwolennikamiMcCann; Frank D. „Soldiers of the Patria: A History of the Brazilian Army, 1889–1937” Stanford University Press 2004, s. 303 2nd paragraph .. W latach 30. doszło do trzech prób obalenia wojskowego rząduDulles, John W.F. „Anarchists and Communists in Brazil, 1900–1935” University of Texas Press 2012 .Frank M. Colby, Allen L. Churchill, Herbert T. Wade & Frank H. Vizetelly; „The New international year book” Dodd, Mead & Co. 1989, s. 102 „The Fascist Revolt”.. W 1932 roku odbyło się powstanie konstytucjonalistów, w 1935 roku odbyła się antyrządowa rebelia zorganizowana przez komunistów, która wykorzystana została do wprowadzenia przez Vargasa pełnej dyktatury i cenzury prasy. Ostatnią próbą zbrojnego obalenia rządu był pucz faszystowski w 1938 rokuBourne, Richard „Getulio Vargas of Brazil, 1883–1954” C. Knight 1974, s. 77.. Mimo faszyzacji kraju Brazylia nie podpisała francusko-brytyjskiego paktu nieinterwencji w okresie hiszpańskiej wojny domowej oraz przekazała republikanom 2 i pół miliona dolarów oraz pomoc materialną obejmującą 25 tysięcy karabinów. Do Brazylii przed terrorem nacjonalistów udało się uciec ponad 50 tys. osób, głównie uchodźcom, intelektualistom i sierotom wojennymBeevor, Antony (1982, 2006). The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939. London: Weidenfield and Nicolson. , s. 139–140. First published as The Spanish Civil War.. W okresie II wojny światowej Brazylia opowiedziała się po stronie aliantów i jako jedyne państwo Ameryki Południowej wysłała do Europy korpus ekspedycyjny. W dniu 28 stycznia 1942 r. zerwała z Niemcami stosunki dyplomatyczne, a 23 sierpnia 1942 wypowiedziała Niemcom wojnęMónica Hirst & Andrew Hurrell; „The United States and Brazil: a long road of unmet expectations” Taylor & Francis Books 2005 , s. 4–5.. Pod wpływem wojny Vargas odrzucił wzorce faszyzujące i przyjął bardziej liberalną politykę. Po zwycięstwie aliantów w wojnie światowej, stał się kłopotliwy jako niedawny sojusznik światowych potęg i szybko został obalony w wojskowym puczuRoett; Riordan „Brazil; Politics in a Patrimonial Society” GreenWood Publishing Group 1999, s. 106–108 ..

1945-1964