thumb|Tablica poświęcona pamięci Józefa Paczoskiego umieszczona w Białowieskim Parku Narodowym thumb|Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu – grób J. Paczoskiego thumb|Kamień w poznańskim Ogrodzie Botanicznym (1964, setna rocznica urodzin) thumb|Tablica pamiątkowa w Collegium Biologicum w Poznaniu Józef Konrad Paczoski herbu Jastrzębiec (ur. 8 grudnia 1864 w Białogródce na Wołyniu, zm. 14 lutego 1942 w Sierosławiu pod Poznaniem) – polski botanik, badacz flory Puszczy Białowieskiej i półwyspu Bałkańskiego, twórca teorii pantopizmu i podstaw fitosocjologii, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, od 1932 członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności; od 1899 współpracownik Komisji Fizjograficznej PAU.
Życiorys Od 1877 r. studiował botanikę na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Kijowskim pod kierunkiem Iwana Fiodorowicza Schmalhausena. Po zakończonych studiach został krótko asystentem Akademii Rolniczej w Dublanach koło Lwowa, a następnie założył pierwszy na świecie Instytut Socjologii Roślin na Uniwersytecie Poznańskim. Jest uważany za twórcę pojęcia fitosocjologia. W listopadzie 1923 roku został kierownikiem naukowym rezerwatów w Puszczy Białowieskiej, stanowiących zalążek przyszłego Białowieskiego Parku Narodowego. Prowadził szeroko zakrojone badania nad lokalną roślinnością. Ich wyniki zawarł w pracy Lasy Białowieży, opublikowanym w 1930 roku. Jest autorem pierwszego zielnika roślin naczyniowych Puszczy Białowieskiej oraz współtwórcą muzeum puszczańskiego. Ponadto podejmował starania, aby nadać rezerwatowi na drodze prawnej rangę samodzielnego ośrodka naukowego. W roku 1925 został profesorem zwyczajnym systematyki i socjologii roślin Uniwersytetu Poznańskiego. W roku 1928 został zwolniony ze stanowiska nadleśniczego Rezerwatu, a w 1931 roku z przyczyn politycznych utracił kierownictwo prowadzonej przez siebie katedry uniwersyteckiej.
Zmarł na zawał serca, po otrzymaniu wiadomości o pobiciu wnuka przez Gestapo. Pochowano go na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu.
Jego nazwiskiem obdarzono szereg gatunków roślinnych, w tym między innymi:
Allium paczoskianum Centaurea paczoskyi Hieracium paczoskianum Jurinea paczoskiana Pyrethrum paczoskii Tanacetum paczoskii Carex paczoskii Lamium paczoskianum Chamaecytisus paczoskii (Krecz.) Cytisus paczoskii Onobrychis paczoskiana Gagea paczoskii (Zapal.) Corydalis paczoskii Papaver paczoskii Pistolochia paczoskii Veronica paczoskiana
Publikacje Paczoski J. 1927. Ranunculaceae. W: Szafer W. (red.) Flora polska: Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. III. Kraków: Polska Akademja Umiejętności Paczoski J. 1928. Roślinność Puszczy Białowieskiej / La végétation de la Foret de Białowieża. Varsovie. Paczoski J. 1928. Biologiczna struktura lasu. Sylwan 3: 193 – 221. Paczoski J. 1929. Lasy Bośni / Die Wälder Bosniens. Lwów: Polskie Towarzystwo Leśne. Paczoski J. 1930. Lasy Białowieży. Monografje Naukowe 1. Warszawa: Państwowa Rada Ochrony Przyrody. Paczoski J. 1933. Podstawowe zagadnienia geografji roślin. Biblioteka Botaniczna, t. III. Poznań: Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Botanicznego. Paczoski J. 1935. Piętrowość lasu. Biblioteka Botaniczna, t. IV Poznań: Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Botanicznego.
Zobacz też Maria Grynia – kontynuatorka rozwoju poznańskiej szkoły fitosocjologicznej
Przypisy
Linki zewnętrzne Kalendarium Puszczy Białowieskiej Encyklopedia Puszczy Białowieskiej Zasłużeni Polacy: Józef Paczoski – twórca fitosocjologii Dzieła Józefa Paczoskiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Kijowskiego Świętego Włodzimierza Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Rolniczej w Dublanach Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Ludzie związani z Wołyniem Kategoria:Ludzie związani z Puszczą Białowieską Kategoria:Białowieski Park Narodowy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1864 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności