mały|240px|Wanda Wojtasik (1939) mały|240px|Wanda Półtawska (1963) Wanda Wiktoria Półtawska z domu Wojtasik (ur. 2 listopada 1921 w Lublinie, zm. 24 października 2023 w Krakowie) – polska lekarka, doktor nauk medycznych oraz specjalistka w dziedzinie psychiatrii, profesor nadzwyczajny Papieskiej Akademii Teologicznej, harcerka, działaczka antyaborcyjna, podczas II wojny światowej więziona w niemieckim obozie koncentracyjnym w Ravensbrück, bliska przyjaciółka Jana Pawła II (obecna przy jego śmierci)„Tygodnik Powszechny”, 7 czerwca 2009, wywiad z ks. Adamem Bonieckim., dama Orderu Orła Białego.
Życiorys Uczęszczała do szkoły Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej w Lublinie. Przed 1939 i w czasie II wojny światowej była harcerką, należała do IV Lubelskiej Drużyny Żeńskiej im. Orląt Lwowskich. Gdy miała 15 lat, została drużynową.
Okres II wojny światowej Po wybuchu II wojny światowej wraz z grupą harcerek włączyła się w służbę pomocniczą i przystąpiła do walki konspiracyjnej jako łączniczka, uczestnicząc jednocześnie w tajnym nauczaniu. Została aresztowana przez Gestapo 17 lutego 1941 i więziona na zamku w Lublinie. Torturowana i przesłuchiwana w lubelskim areszcie śledczym Gestapo „Pod Zegarem”, następnie, 21 września 1941, wywieziona do obozu koncentracyjnego Ravensbrück z zaocznym wyrokiem śmierci. W obozie stała się ofiarą eksperymentów pseudomedycznych przeprowadzanych m.in. przez Karla Gebhardta, Fritza Fischera, Rolfa Rosenthala i Hertę Oberheuser. Na krótko przed końcem wojny została przewieziona do obozu w Neustadt-Glewe, gdzie przebywała do 7 maja 1945.
Działalność naukowa i medyczna W 1951 roku ukończyła wyższe studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie uzyskała oba stopnie specjalizacji i stopień naukowy doktora z psychiatrii (1964). W latach 1952–1969 była adiunktem w Klinice Psychiatrycznej Akademii Medycznej w Krakowie, 1955–1997 wykładowczynią medycyny pastoralnej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie, 1964–1972 pracowniczką Poradni Wychowawczo-Leczniczej przy Katedrze Psychologii UJ. W 1967 zorganizowała Instytut Teologii Rodziny przy Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie i kierowała nim przez 33 lata, piastując stanowisko profesora. W latach 1981–1984 była wykładowczynią w Instytucie Studiów nad Małżeństwem i Rodziną im. Jana Pawła II przy Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie.
W lutym 1966 roku badała Karola Kota, mordercę znanego jako „Wampir z Krakowa”. Doktor zdiagnozowała u niego „nałogowy onanizm” i przepisała mu witaminę B.
Prowadziła badania tak zwanych dzieci oświęcimskich – ludzi, którzy jako dzieci trafili do obozów koncentracyjnych. W kwietniu 1969 zwolniła się z Kliniki, aby poświęcić się poradnictwu małżeńskiemu i rodzinnemu.
Według bazy danych bibliograficznych publikacji medycznych Medline jest autorką pięciu publikacji naukowych w języku polskim i jednej w piśmie anglojęzycznym.
Działalność społeczna W 1995 roku, w związku z 50. rocznicą wyzwolenia obozu Ravensbrück, zaangażowała się w kampanię na rzecz umieszczenia tablicy upamiętniającej Polki, więźniarki Ravensbrück i ofiary niemieckich lekarzy. Tablica została odsłonięta w 1997 roku.
Uczestniczyła w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Była członkinią Zespołu Wspierania Radia Maryja w Służbie Bogu, Kościołowi, Ojczyźnie i Narodowi Polskiemu. Znajdowała się wśród redaktorów „Źródła. Tygodnika Rodzin Katolickich”. Była autorką kilku publikacji z zakresu pedagogiki. Przez 10 lat była radną Krakowa. W 2010 podpisała list otwarty do rządu RP i prezydenta przeciwko organizacji w Warszawie parady EuroPride. W liście tym podkreślano sprzeciw wobec legalizacji związków osób tej samej płci oraz adopcji dzieci przez pary homoseksualne, a działania środowisk LGBT w tym kierunku określono jako zamach na wolność słowa, przekonań i sumienia.
W maju 2014 była inicjatorką i autorką tekstu Deklaracji wiary lekarzy katolickich i studentów medycyny w przedmiocie płciowości i płodności ludzkiej.
Deklarowała się jako zwolenniczka nierozerwalności małżeństwa. Występowała przeciw aborcji i antykoncepcji, twierdząc, że to co robią lekarze wykonujący zabiegi przerywania ciąży i przepisujący środki antykoncepcyjne jest gorsze niż Holocaust w czasie II wojny światowej. Kobiety wybierające leczenie niepłodności za pomocą metody in vitro, przyrównała do krów.
Podczas pandemii COVID-19 negatywnie oceniała zastosowane środki zapobiegawcze, mówiąc: Patrzę na was i nie posiadam się ze zdumienia, że macie te szmaty, bo kto wierzy, że one nas chronią przed wirusami? Medycyna nas okłamuje.
Przyjaźń z Karolem Wojtyłą Znana jest korespondencja z 1962, skierowana do włoskiego zakonnika i późniejszego świętego katolickiego Ojca Pio przez arcybiskupa Karola Wojtyłę, z prośbą o modlitwę o uleczenie Wandy Półtawskiej z choroby nowotworowej i późniejsze podziękowanie papieża za skuteczną interwencję. Korespondencja listowna z Janem Pawłem II trwająca aż do jego śmierci stanowiła utajniony materiał dowodowy w procesie beatyfikacyjnym.
O Wandzie Półtawskiej opowiada film dokumentalny pt. Duśka, który wyreżyserowała Wanda Różycka-Zborowska. Film miał premierę wiosną 2008 w Poznaniu.
Dzięki przyjaźni i zaufaniu, jakim darzył ją Karol Wojtyła, w listopadzie 2001 mogła poinformować papieża o sprawie arcybiskupa poznańskiego Juliusza Paetza i sytuacji w diecezji poznańskiej, w następstwie czego do Poznania przybyła watykańska komisja, która wysłuchała relacji obu stron.
O przyjaźni Wandy Półtawskiej z Karolem Wojtyłą (Janem Pawłem II) opowiada książka Beskidzkie rekolekcje, w której jest zebrana korespondencja z prawie 50 lat. Przed publikacją Beskidzkich rekolekcji rękopis został przedstawiony Postulacji Generalnej Procesu Beatyfikacyjnego Jana Pawła II w Rzymie, by nie zaszkodzić procesowi beatyfikacyjnemu Jana Pawła II. Postulacja nie zgłosiła żadnych obiekcji.
Życie prywatne Trzecia córka Adama Franciszka Wojtasika, urzędnika pocztowego, i Anny z domu Chaber. Mąż – Andrzej Półtawski (1923–2020, syn Adama) – był profesorem filozofii. Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Mieli cztery córki.
Zmarła 24 października 2023 w Krakowie w wieku prawie 102 lat. Jej pogrzeb o charakterze państwowym rozpoczął się 31 października 2023 mszą św. w Bazylice Mariackiej pod przewodnictwem kard. Stanisława Dziwisza, po czym została pochowana u boku męża na krakowskim Cmentarzu Salwatorskim.
Członkostwo w organizacjach Od 1983 członkini Papieskiej Rady ds. Rodziny Od 1994 członkini Papieskiej Akademii Życia Konsultantka Papieskiej Rady ds. Pracowników Służby Zdrowia Członkini Unii Pisarzy Medyków Członkini Katolickiego Stowarzyszenia Dziennikarzy Była wieloletnia członkini Zespołu Wspierania Radia Maryja w Służbie Bogu, Kościołowi, Ojczyźnie i Narodowi Polskiemu
Publikacje Publikacje naukowe (1978) Stany hipermnezji napadowej u byłych więźniów obserwowane po 30 latach (1967) Stany hipermnezji napadowej (Na marginesie badań tzw. „dzieci oświęcimskich”) (1966) Wyniki badań psychiatrycznych osób urodzonych lub więzionych w dzieciństwie w hitlerowskich obozach koncentracyjnych (1957) Dr Władysław Stryjeński ur. 1889 r., zm. 1956 r. (1956) Clinical observations on agenesis of the pellucid septum (1996) The responsibility of the medical doctor and the life of the patient
Książki I boję się snów. Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 1998 (wydanie IV). . Homoseksualizm – sprawa prywatna?. Wyd. Jedność 1998; praca zbiorowa: Wanda Półtawska, Bogdan Gierdziewicz, Wiesław Kryczka, Krystyna Kluzowa. . And I am afraid of my dreams (tłum. I boję się snów). New York: Hippocrene Books, 1989. . Samo życie Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 1994, 2004. Z prądem i pod prąd. Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 2001. . Jestem odpowiedzialny za swój kwiat. (wyd. kasetowe) Stare Rachunki Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001. . By rodzina była Bogiem silna... Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2004. . Przygotowanie do małżeństwa WAM Kraków, wydania: 1988, 1993, 1996, 1998, 2000 (), 2002. Nowe wydanie pod tytułem: Eros et iuventus!, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2009, . Przed nami miłość. Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001. . Ekspertyza sądowo-psychiatryczna w postępowaniu spadkowym testamentowym. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1974. I boję się snów (audiobook mp3). Czyta Czesława Monczka, Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 2008. Beskidzkie rekolekcje. Dzieje przyjaźni księdza Karola Wojtyły z rodziną Półtawskich, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2009, . Miłość, Małżeństwo, Rodzina, w pracy zb. pod red. F. Adamskiego, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2010. Wychowanie w rodzinie, w pracy zb. pod red. F. Adamskiego, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2010. „Duśka” Filmowa opowieść o wyjątkowej kobiecie (DVD) – film dokumentalny o Wandzie Półtawskiej. reż. Wanda Różycka-Zborowska, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011 Jeden pokój. Rozmowy na podstawie filmu Pawła Zastrzeżyńskiego „Jeden pokój” (książka + DVD). Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011 Uczcie się kochać, wydawnictwo Edycja Świętego Pawła, 2015. .
Ordery, odznaczenia, nagrody i wyróżnienia Złota Odznaka „Za pracę dla miasta Krakowa” (1964) Medal „Pro Ecclesia et Pontifice” (1981) Doctor honoris causa Notre Dame Pontifical Catechetical Institute w Arlington, Wirginia (1987) Krzyż Komandorski Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego (1999) Medal Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (1999) Medal Świętej Jadwigi Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (1999) Medal Prezydenta Miasta Lublin (2006) Nagroda im. Eugena Bolza (2006) Honorowy Obywatel Siedlec (26.10.2007) Doctor honoris causa KUL (9.06.2008) Nagroda im. Antona Neuwirtha Słowackiego Stowarzyszenia Forum Życia za obronę życia w kategorii osobowość zagraniczna (27 marca 2009) Honorowy Obywatel Świdnika (28.06.2009) Honorowy Obywatel Lublina (19.11.2009) Fides et ratio – za konsekwentną obronę życia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – w uznaniu wybitnych zasług w upamiętnianiu prawdy o wojennych losach Polaków, za ogromny wkład w rozwój katolickiej nauki społecznej i osiągnięcia w pracy naukowo-badawczej w dziedzinie psychiatrii, za dawanie świadectwa miłości do człowieka i niesienie pomocy osobom potrzebującym (2012)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 października 2012 r. o nadaniu orderu (). Medal Kochaj i Służ – przyznawany przez Parafię Rzymsko-Katolicką św. Maksymiliana Kolbe w Lublinie „tym którzy przejawiają wyjątkową aktywność w czynieniu dobra, niosą pomoc, krzewiąc idee chrześcijańskie” (2014) Medal i tytuł Honorowy Obywatel Miasta Limanowej (13.02.2016) Order Orła Białego (28 kwietnia 2016)Postanowienie nr rej. 188/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 kwietnia 2016 r. o nadaniu orderów (). Honorowy Obywatel Miasta Zakopane (5 czerwca 2017) Medal 700-lecia Miasta Lublin (19 października 2017) Tytuł i nagroda Kustosz Pamięci Narodowej (2019) Złota Odznaka Honorowa Województwa Małopolskiego – Krzyż Małopolski (2019) Wielka Nagroda Honorowa im. Witolda Hulewicza (25 listopada 2020) „Świadek Historii” (2018) Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (2019) Medal „Pro Bono Poloniae” (2021) Honorowa Obywatelka Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa (2022) Odznaka Honorowa Meritis pro Familia (2022) Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” (2023) pośmiertnie.
Upamiętnienie W marcu 2023 Oddział Noworodkowy Szpitala na Siemiradzkiego im. R. Czerwiakowskiego w Krakowie otrzymał imię Wandy Półtawskiej. Patronka oficjalnie dokonała otwarcia placówki.
Przypisy
Bibliografia
Dr Wanda Półtawska Doktorem Honoris Causa KUL, kul.lublin.pl, 9 czerwca 2008 Grzegorz Polak. Kto jest Kim w Kościele? KAI Warszawa 1999 Biografia autorki w książce W. Półtawskiej I boję się snów.
Linki zewnętrzne