thumb|Wielkowymiarowe plakaty musicali z Broadwayu Broadway – zespół kilkudziesięciu teatrów w Nowym Jorku w dzielnicy Midtown w okręgu Manhattan znajdujących się wzdłuż ulicy Broadway„Ask Playbill.com: Broadway or Off-Broadway–Part I”.. Wraz z londyńskim West Endem, Broadway jest traktowany jako czołowy ośrodek sztuki teatralnej świata anglojęzycznego. Teatr broadwayowski musi mieć minimum 500 miejsc siedzących na widowni.
Broadway jest popularną nowojorską atrakcją turystyczną, jego roczne przychody przekraczają kwotę 1 miliarda dolarów„Broadway Calendar-Year Statistics”..
Historia thumb|upright=1.2|Wnętrze Park Theatre zbudowanego w 1798
XVIII i XIX wiek Pierwszy teatr na Broadwayu powstał około 1750 roku, aktorzy Walter Murray i Thomas Kean stworzyli teatr na Nassau Street na 280 krzeseł, wystawiano dramaty Shakespeare'a oraz opery balladowe jak Opera żebracza.„John Kenrick article on the history of NY theatre”. W 1753 do Nowego Jorku dotarła brytyjska trupa wystawiając sztuki: Kupca weneckiego, The Anatomist oraz Damon and Phillida. Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych wstrzymała działalność teatrów aż do 1798, kiedy to otwarto Park Theatre (obecnie Park Row). Kolejny, Bowery Theatre otwarto w 1826„Bowery Theatre history, Internet Broadway Database listing”.. Dominowały specyficznie amerykańskie formy rozrywkowe jak blackface czy przedstawienia minstreli„Musical Diversions”,Theatre in NYC:History – Part II, c. 2005..
Po roku 1840, P.T. Barnum stworzył na dolnym Manhattanie kompleks rozrywkowy, Niblo’s Garden na 3000 miejsc. Powstanie Astor Place Theatre w 1847 było symptomem socjalnego rozwarstwiania się publiczności – klasa wyższa wybierała operę i Szekspira, średnia widowiska minstreli, niższe klasy przedstawienia w stylistyce kowbojskiego saloonu[The Encyclopedia of New York City (New Haven: Yale University Press, 1995), Kenneth T. Jackson, editor, p. 1226].. Sztuki Szekspira były wystawiane przede wszystkim przez Edwina Bootha, który m.in. dał z rzędu 100 przedstawień Hamleta w Winter Garden Theatre oraz w Booth’s Theatre (stworzonym przez jego brata Juniusa Brutusa Bootha, Jr). Inni znani aktorzy szekspirowscy tamtych czasów to m.in. Henry Irving, Tommaso Salvini, Fanny Davenport oraz Charles Fechter.
Początki musicalu thumb|Program z 1868 – przedstawienie Ixion Brytyjska aktorka Lydia Thompson przybyła do Stanów 1868 wraz z niewielką trupą British Blondes podbijając Nowy Jork burleską wiktoriańską. Tournée zaplanowane na 6 miesięcy trwało 6 lat[Gänzl, Kurt. „Lydia Thompson”, Encyclopaedia of the Musical Theatre, Blackwell/Schirmer (1994), ].
Ze względu na rosnące koszty wynajmu, około 1850 roku centrum teatralne Nowego Jorku zaczęło się przesuwać do Midtown. Około 1870, centrum Broadwayu znajdowało się na Union Square, pod koniec stulecia teatry dotarły do Madison Square natomiast na Times Square dopiero około 1920. W tym czasie zaczęły powstawać pierwsze przedstawienia noszące cechy musicalu, pierwszym dłużej granym (50 przedstawień) był w 1857 utwór The Elves. Laura Keene w „muzycznej burlesce” Seven Sisters (1860) pobiła ten rekord 253 wykonaniami.
thumb|upright=1.2|left|Uznawany za pierwszy musical The Black Crook (1866)Sheridan, Morley.Spread A Little Happiness:the First Hundred Years of the British Musical, New York: Thames and Hudson, 1987, , p.15. Za pierwsze dzieło, które przypomina współczesny musical (układy taneczne i utwory muzyczne posuwające akcję do przodu) jest uznawany The Black Crook, który miał premierę 12 września 1866. Pomimo długości spektaklu (pięć i pół godziny) przedstawienie pobiło ówczesny rekord dając 474 spektakle. W tym samym roku dzieło The Black Domino/Between You, Me and the Post było pierwszym, które zostało określone przez twórców jako „komedia muzyczna.”
W 1881 otwarto pierwszy teatr wodewilowy na Union Square, między 1878 i 1885 komicy Edward Harrigan i Tony Hart stworzyli i wyprodukowali szereg komedii muzycznych na pograniczu wodewilu i burleski z udziałem znanych ówczesnych wokalistek (Lillian Russell, Vivienne Segal, Fay Templeton). Kopiowano również londyńskie hity, jak H.M.S. Pinafore (w 1878), Robin Hood Reginalda De Kovena (1891) czy El Capitan Johna Sousy (1896).
A Trip to Chinatown (z 1891) Charlesa Hoyta został nowym rekordzistą będąc granym przez 657 przedstawień (rekord nie pobity do 1919). W 1896 właściciele teatrów Marc Klaw i A. L. Erlanger stworzyli Theatrical Syndicate, który przez następne kilkanaście lat kontrolował niemal każdy teatr w USA„Kenrick’s summary of New York theatre from 1865–1900”.. W tym okresie powstały też pierwsze teatry Off-Broadway.
A Trip to Coontown (1898) był pierwszym musicalem w całości wyprodukowanym i zagranym przez ciemnoskórych Amerykanów dla swojej rasowej publiczności. Kolejne to: ragtimeowy Clorindy the Origin of the Cakewalk (z 1898) i In Dahomey(z 1902). Musicale komponowane były taśmowo przez autorów z Tin Pan Alley jak: Gus Edwards, John Walter Bratton, George M. Cohan (Little Johnny Jones (1904), 45 Minutes From Broadway (1906), George Washington Jr. (1906)). W porównaniu do West Endu przedstawienia te pozostawały jednak zdecydowanie krócej na afiszu.
XX wiek thumb|Broadway w 1920 Na początku XX wieku w repertuarze zaczęły dominować transkrypcje popularnych europejskich operetek The Fortune Teller (1898), Babes in Toyland (1903), Mlle. Modiste (1905), The Red Mill (1906) czy Naughty Marietta (1910). W momencie pojawienia się oświetlenia elektrycznego Broadway zaczęto nazywać (od girland białych żarówek) „The Great White Way”. W sierpniu 1919 zrzeszająca aktorów Actors Equity Association wywalczyła strajkami standardowy kontrakt dla każdego aktora. W latach dwudziestych rodzinna firma braci Shubert przejęła kontrolę nad większością teatrów na Broadwayu„Kenrick’s summary of the 20th century history of theatre in New York”..
Pojawienie się nowego medium, filmu początkowo nie stanowiło zagrożenia dla sceny, zwłaszcza że na początku były nieme i czarno-białe. Niemniej od końca lat dwudziestych, zwłaszcza po pojawieniu się pierwszego filmu dźwiękowego The Jazz Singer (który notabene był także pierwszym filmem muzycznym) zaczęto obawiać się wypierania spektakli muzycznych. Zaczęły dominować lekkie, music-hallowe przedstawienia ignorujące wątek, dając okazje do popisów wokalnych i tanecznych, głównymi były dzieła producenta Florenza Ziegfelda jak: Sally, Lady Be Good, Sunny, No, No, Nanette, Harlem, Oh, Kay! czy Funny Face. Przy współtworzeniu ich pracowali najwybitniejsi kompozytorzy, jak: George Gershwin, Cole Porter, Jerome Kern, Vincent Youmans, oraz spółka Richard Rodgers & Lorenz Hart, jak również Noël Coward, Sigmund Romberg i Rudolf Friml.
W tym czasie (1927) powstało jednak również znacznie poważniejsze dzieło, Show Boat, integrujące w sobie akcję, dramatyzm, dialogi i utwory muzyczne – jak w nowoczesnym musicalu. W Ziegfeld Theatre było wystawione 572 razy. Sukcesy odnotowano również w kategorii sztuk dramatycznych. Uznanie znaleźli tacy twórcy, jak Eugene O’Neill (Beyond the Horizon, Anna Christie, The Hairy Ape, Strange Interlude oraz Mourning Becomes Electra) czy Elmer Rice, Maxwell Anderson, Robert E. Sherwood, Tennessee Williams, oraz Arthur Miller, jak również komediopisarze – George S. Kaufman i Moss Hart. Sławą cieszyli się znani aktorzy szekspirowscy jak John Barrymore, John Gielgud, Walter Hampden oraz José Ferrer, jak również Paul Robeson, Maurice Evans, Katharine Cornell.
II wojna światowa Podczas II wojny światowej jednym z najważniejszych tematów sztuk stał się nazizm w Europie (i brak zaangażowania Ameryki w wojnę), ten trend reprezentuje m.in. Watch on the Rhine autorstwa Lillian Hellman (1941)Lillian Hellman’s 'Watch on the Rhine'.. Największym sukcesem tamtych czasów była jednak stricte amerykańska Oklahoma! Rodgersa i Hammersteina (z 1943) która doczekała się 2212 wystawień.
1950–1970 Po wojnie do lat sześćdziesiątych trwał okres rozwoju, niemniej były już widoczne pierwsze symptomy zamierania branży„History of The Musical Stage. 1950s I: When Broadway Ruled”.. Pod koniec lat sześćdziesiątych wpływ rewolucji obyczajowej i zmiana preferencji widzów był już widoczny„History of The Musical Stage.1960s II: Long Running Hits”.. Liczba premier i teatrów zaczęła spadać„Introduction” Broadway: Its History, People, and Places (2004) (books.google.com) Taylor & Francis, p.xvi ., przykładowo – w sezonie 1950/1951 odnotowano 94 premiery, w sezonie 1969/1970 tylko 59 produkcji (z czego 15 było powtórzeniami)„Shows Opening During The 1950–1951 Season”, IBdB.„Shows Opening During The 1969–1970 Season”, IBdB., liczba teatrów z ok. 80 (w latach dwudziestych) spadła do 36 w siedemdziesiątych„Broadway 1950–1970”..
Po roku 1980 W roku 1982 producent i reżyser Joe Papp, twórca The Public Theater, rozpoczął kampanię Save the Theatres (Ocalmy teatry). tworząc organizację non-profit wspieraną przez związek aktorów Actors Equity mającą na celu ochronę terenów teatralnych przed ich wykupieniem na cele mieszkaniowe przez deweloperówJoe Papp: An American Life.City Panel Near Vote On Save-The-Theaters Proposals.. Dzięki działaniom Save the Theatres Theater District został uznany za historyczny rejon prawnie chroniony (historic district)Times Square Roulette: Remaking the City Icon.Representation of Places – Imprimé: Reality and Realism in City Design, Peter Bosselmann.. Jednocześnie, dzięki transferom z West Endu (dzieł i twórców) zaczęło powtórnie rosnąć zainteresowanie musicalem. Duży udział w tym miała odważna polityka brytyjskiego producenta, Camerona Mackintosha. Dzieła takie jak: Evita, Koty, Les Misérables czy Upiór w operze biły kolejne rekordy przedstawień. Znaczący sukces w latach dziewięćdziesiątych odniósł (przetransferowany z off-Broadwayu) współczesny w tematyce musical Rent (poświęcony problemom AIDS)
Na przełomie tysiącleci rozpoczął się nowy trend. Do tej pory ekranizowano najsłynniejsze musicale. Teraz wystąpiła tendencja odwrotna – musicale zaczęły być adaptowane z hitów filmowych (jak Król lew, Zakonnica w przebraniu, Rocky the Musical czy Rodzina Addamsów) lub będące fabularyzowanymi składankami utworów znanych wykonawców (jak Mamma Mia! z muzyką ABBY, czy We Will Rock You grupy Queen).
Broadway obecnie Godziny spektakli Spektakle tradycyjnie rozpoczynają się o godzinie 19 lub 20 od wtorku do soboty, w środy, soboty i niedziele mają miejsce popołudniówki o 14 – co daje 8 przedstawień w tygodniu. W poniedziałki teatry są z reguły zamknięte„Weekly Schedule of Current Broadway Shows”.„When Did Broadway Shows Start Offering Sunday Performances?”.. Niektórzy producenci, w tym Disney, nie stosują się do tych reguł.
Obsada Aktorzy i muzycy W celu przyciągnięcia widzów musicale i sztuki dramatyczne wystawiane na Broadwayu angażują gwiazdy filmowe i telewizyjne. Gwiazdy podpisują jednak kontrakty krótkoterminowe„Time Is Short to See Tony Winners”. „na rozruch”, typowy kontrakt skrócił się z pół roku do 13 tygodni. Nadal znacząca grupa aktorów występuje jednak przede wszystkim na deskach scenicznych, traktując pozostałe media jako dodatek i ci zwykle podpisują roczne kontrakty. Każdy teatr ma zdefiniowaną, uzgodnioną ze związkami i z Broadway League minimalną liczbę członków orkiestry jaka musi w spektaklu wystąpić, przykładowo: dla Minskoff Theatre wynosi ona 18, dla Music Box Theatre – 9.
Producenci i właściciele teatrów Znacząca większość producentów i właścicieli teatrów jest zrzeszona w istniejącej od 1930 organizacji handlowej The Broadway League (dawniej The League of American Theatres and Producers), mającej na celu promocję przemysłu teatralnego Broadwayu jako całości, negocjowanie kontraktów ze związkami, gildiami, jak również zarządzający (wraz z American Theatre Wing) Tony Awards.