Casspir

Casspir – transporter opancerzony produkowany w Południowej Afryce. Używany w wielu działaniach wojennych, misjach pokojowych oraz przy tłumieniu zamieszekwyszczególnienie poszczególnych działań.. Służył do ochrony załogi i pasażerów na terenach objętych działaniem wrogiej partyzantki i zagrożonych aktami terroru. Podczas całej historii jego użytkowania żaden pasażer nie zginął w nim w następstwie wybuchu min przeciwpancernych i pułapek typu fugas. Dopiero pojazdy zbudowane w latach 90. z wykorzystaniem rozwiązań zastosowanych w Casspirze – Gila i Sable – przewyższyły go pod względem osiągów technicznych przy równoczesnym zachowaniu wysokiego standardu ochrony balistycznej.

Na bazie Casspira zbudowane są również amerykańskie MRAP i Buffalo oraz indyjski Medak Stallion.

Historia rozwoju Casspir powstawał w latach 60. i 70. XX wieku we współpracy SAP (ang. South African Police – Policja Południowoafrykańska) i CSIR (ang. Council for Scientific and Industrial Research – Rada ds. Badań Naukowych i Przemysłowych). Casspir jest akronimem nazw tych organizacji. Konieczność jego budowy spowodowana była działaniami partyzantki, przenikającej do Południowej Afryki z obozów szkoleniowych w państwach ościennych. Stosowali oni taktykę walki za pomocą pułapek i zasadzek na patrole. Władze Południowej Afryki postanowiły wtedy zbudować duży i wytrzymały transporter opancerzony, zdolny do przerzucania pododdziału piechoty wraz z ekwipunkiem w trudnym terenie, cechujący się przy tym dużą odpornością na ostrzał i wybuchy min i fugasów.

Początkowo pojazd używany był tylko przez południowoafrykańską policję w czasie demonstracji i do tłumienia zamieszek, między innymi w Soweto. Dla czarnej ludności stał się symbolem apartheidu – William Kentridge stworzył w roku 1989 plakat zatytułowany Casspirs Full of Love. Na filmach z tego okresu z Południowej Afryki widać go z reguły w tle demonstracji. Następnie Casspiry zaczęły być wykorzystywane przez oddziały Koevoet (af. łom) na terenie Afryki Południowo-Zachodniej (obecna Namibia), podczas trwania konfliktu ze SWAPO i jego sojusznikami.

W latach 80. XX w. pojazd trafił do wojska, do 101 Batalionu i 5 pułku zwiadowczego. Wiele krajów używało tego pojazdu w działaniach wojennych oraz misjach stabilizacyjnych. W oparciu o konstrukcję Casspira Amerykanie zbudowali 6-kołowy transporter Buffalo oraz na potrzeby US Marines transporter opancerzony MRAP.

Wojsko południowoafrykańskie chciało w dalszym ciągu korzystać z Casspira, jednak fakt, że jest to konstrukcja z lat 60. XX w. i skojarzenia z czasami Apartheidu, zdecydowało o jego stopniowym wycofywaniu z uzbrojenia armii południowoafrykańskiej. W oparciu o Casspira zbudowano pojazdy tej samej klasy, mające go zastąpić czyli Sable oraz Gila, którego prototyp zbudowano w roku 2006.

Producent Zaprojektowany przez CSIR Casspir, był przez nią początkowo produkowany do roku 1980Mk I. Od wersji II produkcją zajmowała się firma TFM, ale szybko została wchłonięta przez Reumech OMC. Reumech po pewnym czasie został przejęty przez Vickers Defence Systems z Wielkiej Brytanii i przemianowany na Vickers OMC. Kiedy Alvis wykupił Vickers Defence Systems i zmienił nazwę na Alvis Vickers, Vickers OMC zmieniło nazwę na Alvis OMC. W 2004 roku BAE Systems wykupiło Alvis Vickers i Alvis OMC po czym zmieniło nazwę na Land Systems OMC. Wszystkie wersje Casspira były produkowane a później modernizowane w zakładach znajdujących się na terytorium RPA.

Opis konstrukcji Dno kadłuba Casspira ma kształt litery V o nachyleniu 43°, aby kierować siłę wybuchu na zewnątrz. Koła i mosty są tak skonstruowane, że siła wybuchu odrywa je od pojazdu dzięki czemu zminimalizowano wpływ wybuchów na kadłub pojazdu. Naprawa uszkodzeń w terenie, nie trwa z reguły dłużej niż 2 godziny. Dobrą widoczność w pojeździe bez pogorszenia odporności zapewniono oknami z grubych płyt szkła pancernego. Na wyposażeniu pojazdu znajduje się też 200 litrowy zbiornik na wodę. Dzięki dobremu wyważeniu pojazdu, pomimo jego rozmiarów, jest bardzo stabilny. Możliwy jest demontaż dachu. W celu zwiększenia odporności konstrukcji i sztywności kadłuba zrezygnowano w nim z włazów bocznych, zamiast których zamontowane są dwa dachowe nad kabiną kierowcy oraz duże tylne drzwi otwierane hydraulicznie. Pojazd jest przy tym wygodny dla załogi.

Użytkownicy Tabela przedstawia państwa, które używają Casspira z podaniem roku i liczbą sztuk zakupionych od rządu Republiki Południowej Afryki.

+ użytkownicyrok nabycia 1995 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 łącznieStan na 26 kwietnia 2008. 3 -1sprzedany Dżibuti 7 1322 9 110 55 90 75165 22 5 6 16 2 2918 24 1337 2 3520390 2 6 8 13 15 2770 22RAZEM810

Peru Wszystkie Casspiry posiadane przez to państwo znajdują się w specjalnej jednostce policji – DINOES, zwalczającej infrastrukturę narkotykową.

Indie W 1998, w Indiach, dwa pojazdy Casspir przez dwa miesiące przechodziły testy terenowe i balistyczne przejeżdżając ponad 9000 km. Między innymi, jeden z pojazdów przeszedł cztery testy badające odporność wozu na zagrożenia spotykane podczas patroli w Kaszmirze, w tym wybuchy min przeciwpancernych. W sierpniu 1998 roku, Indie zadowolone z wyników zamówiły 90 wyremontowanych przez Armscor Casspirów na potrzeby działań przeciwpartyzanckich w Kaszmirze, gdzie islamska partyzantka prowadziła intensywne akcje nękające siły rządowe z licznym użyciem pułapek minowych. W kwietniu 1999, armia indyjska dokupiła kolejne 90 Casspirów, a dalsze 75 zostało dostarczonych w roku 2001. Wszystkie były wyremontowanymi wozami w wersji Mk II i kosztowały 119 000 dolarów za sztukę.

Uganda Większość Casspirów należących do Ugandy znajduje się w Oddziale piechoty zmechanizowanej Casspir.

Modele i warianty Powstały następujące modele: Casspir Mk I – wprowadzony w roku 1981, i produkowany przez CSIR. Wyprodukowano około 200 sztuk w latach 1979/1980. Czasem załogi wyposażały go w zdobyczną broń produkcji radzieckiej, taką jak np. SzWAK. Casspir Mk II – TFM produkowało tą wersje do roku 1990, później produkowany przez Reumech OMCTFM zostało przez niego wykupione, w produkcji do wprowadzenia wersji III, czyli roku 1995. W sierpniu 2004 roku, Alvis OMC podpisało opiewający na 164 milionów randów kontrakt z firmą Armscorpo wygraniu przez nią wcześniej ogłoszonego przetargu, na modernizację należących do armii Południowej Afryki Casspirów do standardu Mk III, co zakończono w lutym 2006. Casspir Mk IIC (I) – zmieniono wały napędowe i układ kierowniczy na produkowany przez indyjską firmę Tata Motors. Zwiększono przy tym mobilność i wytrzymałość. Casspir Mk III – w produkcji od roku 1995, w stosunku do wcześniejszej wersji miał lepszą ochronę przed minami i był cięższy. Dzięki zmodyfikowanym osiom zwiększono jego mobilność. Szczegóły techniczne w tabeli obok. Wytwarzano go w zakładzie w Benoni w RPA.

Warianty + Dane techniczne systemu VAMIDS Dane techniczne: Jednometrowy moduł uniwersalny:Efektywne wykrywanie:1 000 mm (39,40")Rozmiary:1 168 mm (45,60") szeroko613 mm (24,10") wąskoWaga: 27 kg (59 lbs)Liczba głowic wykrywających: 8Kąt nachylenia głowicy wykrywającej: około 2°Kąt nachylenia szeregu: około 14°Temperatura używania:od -40 °C do +85 °CTemperatura składowania:od -55 °C do +85 °C mały|Ciężarówka Blesbok mały|Casspir z zamontowanymi stalowymi kołami APC (ang. Armoured Personnel Carrier) – transporter opancerzony, najliczniej produkowana odmiana. Opancerzony pojazd służący do transportu piechoty i sprzętu na polu walki, a w ograniczonym zakresie do jej wsparcia ogniowego. Jest słabiej uzbrojony i opancerzony od bojowego wozu piechoty, o podobnym przeznaczeniu, lecz służącego ponadto do wsparcia ogniowego piechoty w walce. Opancerzony transporter rozpoznawczy – opancerzony pojazd służący do prowadzenia rozpoznania i transportu zwiadowców na polu walki. Jest to wyspecjalizowana odmiana transportera opancerzonego, różniąca się z reguły mniejszymi wymiarami. Wersja policyjna – jej głównym zadaniem była kontrola tłumu, demonstracji oraz tłumienie zamieszek. Początkowo tylko taka wersja była w użyciu. Charakteryzowała się większymi szybami, umożliwiającymi lepszą obserwacje otoczenia. Na szyby montowane były kraty. Duiker – (af. Dujker) cysterna o pojemności 5000 litrów na paliwo lub wodę, zbudowano ich 30. Blesbok – (af. Blesbok) skrzyniowa ciężarówka zwiększona o 5 ton przestrzeń ładunkowa, przestrzeń ładunkowa była nieopancerzona. Zbudowano 160 sztuk. Możliwy był montaż zbiorników na wodę. Nosiciele różnorodnego uzbrojenia, w tym n.p.m.oździerza 81 mm; Gemsbok – (af. Gemsbok) wóz zabezpieczenia technicznego 15 ton ładowności. Zbudowano 30 sztuk. Mechem Mine clearing vehicle – używa specjalnie zaprojektowanych przez MECHEM stalowych kół do detonacji min. Wykorzystywany podczas rozminowywania Mozambiku, misji NPA i CROMAC. MEDDS Mine Sensor vehicle – do rozminowywania używa systemu Vamids którego parametry techniczne są podane w tabeli obok. Plofadder Mine clearing System – montuje się na nim Plofadder 160AT, będący systemem rozminowywania przy użyciu wyrzutni rakiet. Ambulans Casspir-S – krótsza wersja dla 2 członków obsługi i 5 pasażerów. Dzięki mniejszej masie, MECHEM może zaoferować zwiększenie wytrzymałości dla firm chcących mieć wyższą odporność balistyczną. Casspir–S ma także mniejszy kąt skrętu przydatny w środowisku miejskim.

Inne pojazdy wzorowane na Casspirach mały|Buffalo H mały|FPI Cougar HE podczas testów MRAP (ang. Mine Resistant Ambush Protected) – rodzina pojazdów zaprojektowanych przez USA, charakteryzujące się odpornością na wybuch min i fugas. Na podstawie Casspira zbudowano: Buffalo – zbudowany przez Force Protection Inc. W stosunku do Casspira zwiększono liczbę kół do sześciu i dodano teleskopowe ramię do rozbrajania materiałów wybuchowych. Posiada wytwarzany przez firmę BAE pancerz LROD ze zwiększoną odpornością na pocisk przeciwpancerny RPG-7. USA zamówiło kolejnych 15, za sumę 10 milionów dolarów. Irakijczycy nazywają te pojazdy "szpon", z powodu wyglądu teleskopowego ramienia. W Iraku często widuje się na ścianach napisy po arabsku Zabij szpona. Pojazd znajduje się na wyposażeniu armii USA, Meksyku i Kanady. Cougar – rodzina transporterów opancerzonych produkowanych przez Force Protection Inc na podwoziu firmy Spartan Motors. Odnotowano 300 uszkodzeń tych transporterów w Iraku spowodowanych IED, jednak bez żadnych strat w pasażerach. Polski kontynegent wojskowy w Afganistanie posiada 40 egzemplarzy tego pojazdu wypożyczonych z armii USA. Medak Stallion – pojazd indyjski produkowany w mieście Medak.

Wykorzystanie Wojna w Angoli i misja NPA

Angola była uwikłana w wojnę domową od wywalczenia od Portugalii w roku 1975 niepodległości. Portugalia przekazała władzę MPLA, organizacji o marksistowskich korzeniach i wspieranej przez ZSRR. Tuż potem doszło do wybuchu wojny domowej pomiędzy organizacjami wyzwoleńczymi. FNLA wkrótce wycofała się z walki. Rozgorzały walki między wspieranym zbrojnie przez Kubańczyków Ludowym Ruchem Wyzwolenia Angoli – MPLA i wspieranym przez RPA oraz USA – Narodowym Związkiem na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli – UNITA. W roku 1991, obie frakcje zgodziły się na utworzenie dwupartyjnego systemu rządów. Jednakże po wyborach, wygranych przez obecnego prezydenta (wywodzącego się z MPLA) i zakwestionowaniu ich wyników przez UNITA, wznowiono działania wojenne. Okres od niepodległości Angoli do roku podpisania porozumienia pokojowego w Lusace w roku 1994 nazywany jest Południowoafrykańską wojną graniczną. W wojnie tej w formacji Koevoet jako pojazdów podstawowych używano Casspirówwystępował nawet na odznakach niektórych oddziałów Koevoet, – dzięki nim i wsparciu helikopterów SAAF, Koevoet odnosił duże sukcesy w walkach partyzanckich.