Wotum zaufania – podjęta w specjalnym głosowaniu uchwała parlamentu w systemie rządów parlamentarno-gabinetowych, wyrażająca zaufanie do działalności rządu (bądź pojedynczych jego członków) kończąca proces powoływania rządu lub aprobująca jego bieżącą działalność.
Procedura w Polsce Wotum zaufania to jedna z form kontroli Rady Ministrów oraz konkretnych jej członków przez Sejm. Powołany przez Prezydenta (w drodze art. 154 ust. 1 lub art. 155 ust. 1 Konstytucji RP) lub Sejm (art. 154 ust. 3 Konstytucji RP) Prezes Rady Ministrów musi uzyskać dla swojego rządu wotum zaufania. W warunkach systemu parlamentarno-gabinetowego funkcjonowanie rządu jest uzależnione od uzyskania zaufania parlamentu (w Polsce Sejmu). Dlatego, niezależnie od tego, w którym kroku konstytucyjnym Prezydent powołał rząd, musi on ubiegać się o aprobatę Sejmu.
Ubieganie się o wotum zaufania może przybierać różne formy. Nowo powołany rząd obligatoryjnie musi uzyskać wotum zaufania, jednak Prezes Rady Ministrów może w każdej chwili wystąpić do Sejmu z wnioskiem o powtórne udzielenie wotum zaufania.
Wotum zaufania po powołaniu rządu Po powołaniu rządu przez Prezydenta (art. 154 ust. 1 Konstytucji RP) premier ma 14 dni na uzyskanie wotum zaufania dla siebie i ministrów od Sejmu, wyrażonego bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jest to tzw. "pierwszy krok konstytucyjny".
Jeżeli nie dojdzie do uchwalenia wotum zaufania w tym trybie, premier podaje rząd do dymisji, a Sejm ma 14 dni na znalezienie nowego kandydata na premiera (art. 154 ust. 3 Konstytucji RP). Musi on uzyskać wotum zaufania dla siebie i swoich ministrów wyrażone bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jest to tzw. "drugi krok konstytucyjny". Prezydent RP powołuje tak wybraną Radę Ministrów i odbiera przysięgę od jej członków.
Jeżeli jednak w poprzednim trybie także nie dojdzie do wybrania Rady Ministrów, inicjatywa powraca do Prezydenta (art. 155 ust. 1 Konstytucji RP). Powołuje on w ciągu 14 dni Prezesa Rady Ministrów i na jego wniosek pozostałych członków rządu. Sejm w ciągu 14 dni od powołania udziela wotum zaufania zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jest to tzw. "trzeci krok konstytucyjny".
Jeżeli jednak i w tym trybie nie uda się rządowi uzyskać wotum zaufania Sejmu, Prezydent RP skraca kadencję Sejmu i zarządza wybory (art. 155 ust. 2 Konstytucji RP).
Wotum zaufania na wniosek Prezesa Rady Ministrów W każdym momencie Prezes Rady Ministrów może zwrócić się do Sejmu o udzielenie wotum zaufania. Dzieje się tak w przypadku, gdy np. rząd chce uzyskać większą aprobatę dla prowadzonej przez siebie polityki zagranicznej czy krajowej. Sejm udziela wotum zaufania zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Niepoparcie przez Sejm wniosku o udzielenie wotum zaufania obliguje Prezesa Rady Ministrów do złożenia dymisji na ręce Prezydenta RP.
W historii III RP miało miejsce 7 głosowań nad wotum zaufania na wniosek Prezesa Rady Ministrów (w kolejności głosy za, przeciw, wstrzymujące się, nie głosowało): +Wyniki głosowań nad wotum zaufaniaDataWnioskujący premierGłosyWynik wotum zaufaniaZaPrzeciwWstrzymali sięNie głosowali13 czerwca 2003Leszek Miller236213011Podtrzymano15 października 2004Marek Belka23421808Podtrzymano12 października 2012Donald Tusk23321908Podtrzymano25 czerwca 2014Donald Tusk237203020Podtrzymano12 grudnia 2018Mateusz Morawiecki231181245Podtrzymano4 czerwca 2020Mateusz Morawiecki23521924Podtrzymano11 czerwca 2025Donald Tusk24321007Podtrzymano
Zobacz też konstruktywne wotum nieufności wotum nieufności
Przypisy
Kategoria:Władza wykonawcza w Polsce Kategoria:Prawo konstytucyjne Kategoria:Teoria polityki