Stanisław Feliks Bryła (ur. 17 maja 1888 w Krakowie, zm. 23 grudnia 1939 w Lublinie) – prawnik, działacz społeczny, starosta przasnyski, wicewojewoda lubelski.

Życiorys Syn Pawła, polonisty, nauczyciela, późniejszego dyrektora gimnazjum w Stanisławowie i Eligii Marii z Chrzanowskich, publicystki i działaczki społecznej. Brat Stefana, inżyniera, polityka lwowskiej chadecji i posła na Sejm II RP. Kształcił się początkowo w Stanisławowie. W 1906 r. ukończył C. K. IV Gimnazjum we Lwowie. Wstąpił na Wydział Prawny Uniwersytetu Jana Kazimierza, który ukończył w 1910 r. Tam też w 1912 r. uzyskał stopień doktora praw. Od 1908 do 1911 r. odbywał praktykę adwokacką we Lwowie. Po ukończeniu studiów od 1912 do 1914 r. odbywał aplikację sądową we Lwowie i w Wiedniu, a od 1914 do 1915 r. – adwokacką we Lwowie.

Był członkiem Ligi NarodowejStanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964, s. 571.. W latach 1910–1914 był członkiem Rady Naczelnej Drużyn Bartoszowych we Lwowie. Od połowy 1915 r. działał w Lwowskim Komitecie Ratunkowym. 1 października 1915 r. został mianowany pełnomocnikiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego w Rosji na gubernię jekaterynosławską i taurydzką. Opiekował się ludnością polską ewakuowaną z Królestwa, od września 1918 do stycznia 1919 r. organizował jej powrót do kraju. Od maja 1918 r. działał w POW.

W 1919 r. pracował krótko w charakterze komisarza rządowego w Hrubieszowie, a od 1 marca 1919 do lutego 1923 r. był starostą w Przasnyszu. Okres jego urzędowania w Przasnyszu przypadł na szczególnie trudny okres odbudowy ze zniszczeń wojennych. W lipcu 1920 r. Stanisław Bryła wszedł do Rady Powiatowego Komitetu Obrony Państwa. Miasta Przasnysz i Chorzele w uznaniu zasług w dziedzinie rozwoju gospodarki komunalnej, a także rolnictwa i oświaty, nadały mu obywatelstwo honorowe.

23 lutego 1923 r. mianowany został naczelnikiem Wydziału Prezydialnego w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie, a 12 maja tegoż roku jednocześnie wicewojewodą lubelskim. Urząd ten sprawował do końca 1926 r. Od czerwca 1923 do kwietnia 1926 r. pełnił czasowo obowiązki wojewody lubelskiego. Jego praca na tych stanowiskach uzyskała wysoką ocenę władz rządowych.

W grudniu 1926 r. przeszedł na własną prośbę do pracy w sądownictwie na terenie Lublina. Przez kolejne lata zajmował stanowiska: sędziego pokoju Okręgu III m. Lublina (1927–1929), sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie (1929–1932), wiceprezesa Sądu Okręgowego w Radomiu (1932–1936) oraz prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie (1937–1939). Pełnił też wiele innych funkcji w sądownictwie. Od kwietnia 1932 r. był przedstawicielem Ministra Sprawiedliwości w Komitecie Wojewódzkim do Spraw Finansowo-Rolnych w Lublinie.

Od 1927 do 1929 r. był radnym miejskim, od marca 1929 r. wchodził w skład Rady Przybocznej, działającej przy urzędzie komisarza rządowego m. Lublina. W 1937 r. został prezesem Lwowskiego Związku Pracy Kulturalnej, przekształconego następnie w Lubelski Instytut Kultury. Pracował społecznie w Związku Harcerstwa Polskiego (w 1938 r. został wybrany wiceprezesem zarządu Lubelskiego Okręgu ZHP). Był wieloletnim prezesem okręgu PCK (1924–1933)Rafał Dobrowolski, Stanisław Feliks Bryła (1888–1939), [w:] Słownik Biograficzny Polskiego Obozu Narodowego, t. 7, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 46. i LOPP (1924–1929). Od 1927 r. prowadził wykłady z prawa administracyjnego na KUL. Był filistrem honorowym Korporacji „Concordia”. Politycznie związany był z endecją. Najpierw był członkiem Związku Ludowo-Narodowego, a następnie był oboźnym powiatu lubelskiego Obozu Wielkiej Polski 1927–1928Rafał Dobrowolski, Stanisław Feliks Bryła (1888–1939), [w:] Słownik Biograficzny Polskiego Obozu Narodowego, t.7, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 46.. Od 1929 związany z ChDRafał Dobrowolski, Stanisław Feliks Bryła (1888–1939), [w:] Słownik Biograficzny Polskiego Obozu Narodowego, t.7, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 45..

Od 21 czerwca 1913 r. był mężem Hanny z Biernackich, córki profesora lwowskiego Edmunda Biernackiego.

Po wybuchu wojny w 1939 r. wszedł w skład Komitetu Obrony Lublina, przyczynił się do uratowania przewiezionych z Warszawy do Lublina obrazów Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem i Kazanie Skargi. Aresztowany przez gestapo 9 września 1939 r. w ramach tzw. Sonderaktion Lublin. Był więziony na Zamku Lubelskim. 23 grudnia 1939 r. został rozstrzelany z grupą zakładników, reprezentujących elity lubelskie, na terenie starego cmentarza żydowskiego w Lublinie.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (31 grudnia 1923) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 13 maja 1933 „za zasługi na polu obrony powietrznej i przeciwgazowej”., 28 stycznia 1939 „za zasługi na polu pracy w sądownictwie”.) Medal Niepodległości (16 marca 1937) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal 3 Maja Złota Odznaka honorowa LOPP I stopnia Odznaka Honorowa PCK I stopnia Order Estońskiego Czerwonego Krzyża II klasy (Estonia)

Przypisy

Linki zewnętrzne PDF Okoliczności śmierci Stanisława Bryły

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Drużyn Bartoszowych Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Przasnyszem Kategoria:Obrońcy Lublina (1939) Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 3 Maja Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia Kategoria:Ofiary Sonderaktion Lublin Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Estońskiego Czerwonego Krzyża Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Prezesi sądów okręgowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Radni Lublina (II Rzeczpospolita) Kategoria:Sędziowie pokoju II Rzeczypospolitej Kategoria:Starostowie powiatowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Wicewojewodowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Więźniowie zamku lubelskiego (okupacja niemiecka) Kategoria:Wojewodowie lubelscy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Zmarli w 1939